{"id":608773,"date":"2023-07-30T17:31:28","date_gmt":"2023-07-30T15:31:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=608773"},"modified":"2023-07-30T17:31:28","modified_gmt":"2023-07-30T15:31:28","slug":"ndryshimi-i-strategjise-se-nato-s","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2023\/07\/30\/ndryshimi-i-strategjise-se-nato-s\/","title":{"rendered":"Ndryshimi i strategjis\u00eb s\u00eb NATO-s","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><a href=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/220513-exercises_rdax_775x440s.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-608774\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/220513-exercises_rdax_775x440s.jpg\" alt=\"\" width=\"774\" height=\"440\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/220513-exercises_rdax_775x440s.jpg 774w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/220513-exercises_rdax_775x440s-300x171.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/220513-exercises_rdax_775x440s-768x437.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 774px) 100vw, 774px\" \/><\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">NATO po harton plane t\u00eb reja p\u00ebr t\u00eb mbrojtur Europ\u00ebn, shkruan The Economist<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kur boksierin Mike Tyson e pyet\u00ebn p\u00ebrpara nj\u00eb ndeshjeje n\u00ebse ishte i shqet\u00ebsuar p\u00ebr planin e nj\u00eb kund\u00ebrshtari, ai u p\u00ebrgjigj tro\u00e7: \u201c<em>T\u00eb gjith\u00eb kan\u00eb nj\u00eb plan derisa goditen me grusht n\u00eb goj\u00eb\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Me NATO-n ka qen\u00eb e kund\u00ebrta. P\u00ebr 42 vjet, aleanca \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgatitur p\u00ebr luft\u00eb konvencionale dhe b\u00ebrthamore me Bashkimin Sovjetik dhe aleat\u00ebt e tij. N\u00eb vitin 1991, Pakti i Varshav\u00ebs u shp\u00ebrb\u00eb dhe planet u flak\u00ebn tutje. Tani pushtimi i Ukrain\u00ebs nga Rusia ka nxjerr\u00eb n\u00eb pah nevoj\u00ebn p\u00ebr strategji t\u00eb reja.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">S\u00eb fundmi, udh\u00ebheq\u00ebsit e vendeve t\u00eb NATO-s u mblodh\u00ebn n\u00eb Vilnius, kryeqytetin e Lituanis\u00eb, p\u00ebr Samitin vjetor t\u00eb NATO-s. Ata diskutuan planet e para gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse t\u00eb mbrojtjes s\u00eb aleanc\u00ebs, q\u00eb nga koha e Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cKy \u00ebsht\u00eb ndryshimi m\u00eb dramatik\u2026 q\u00eb nga r\u00ebnia e Murit t\u00eb Berlinit<\/em>\u201d, thot\u00eb Matthew Van Wagenen, gjeneral amerikan n\u00eb Shtabin Suprem t\u00eb Fuqive Aleate n\u00eb Europ\u00eb (SHAPE). Pyetja \u00ebsht\u00eb n\u00ebse aleat\u00ebt mund t\u00eb p\u00ebrmbushin ambiciet e tyre.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ka shum\u00eb gj\u00ebra n\u00eb loj\u00eb. Jens Stoltenberg, Sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i NATO-s do t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb n\u00eb post edhe p\u00ebr nj\u00eb vit (aleat\u00ebt nuk mund t\u00eb pajtohen p\u00ebr nj\u00eb kandidat q\u00eb do ta z\u00ebvend\u00ebsonte).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ukraina d\u00ebshiron nj\u00eb ftes\u00eb p\u00ebr t\u2019u bashkuar me aleanc\u00ebn pas luft\u00ebs; nd\u00ebrkoh\u00eb ajo pret garanci t\u00eb holl\u00ebsishme dhe thelb\u00ebsore t\u00eb ndihm\u00ebs afatgjat\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Aleat\u00ebt pajtohen se Kina ka ndikim gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb sigurin\u00eb europiane, edhe p\u00ebrmes thellimit t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb saj me Rusin\u00eb, por ka dal\u00eb nj\u00eb mosmarr\u00ebveshje mbi hapjen e nj\u00eb zyre t\u00eb NATO-s n\u00eb Tokio, q\u00eb e ka ndar\u00eb aleanc\u00ebn mbi m\u00ebnyr\u00ebn se si duhet t\u00eb sillet ndaj Kin\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pavar\u00ebsisht gjith\u00eb k\u00ebtyre, \u00e7\u00ebshtja m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb rishikimi i planifikuar i makineris\u00eb ushtarake t\u00eb NATO-s. Arkitekti i reformave t\u00eb mbrojtjes \u00ebsht\u00eb Chris Cavoli, nj\u00eb gjeneral amerikan q\u00eb sh\u00ebrben si Komandant Suprem i Aleat\u00ebve n\u00eb Europ\u00eb (SACEUR).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Postin e tij e ka mbajtur m\u00eb par\u00eb Dwight Eisenhower, globi i t\u00eb cilit q\u00ebndron ende n\u00eb zyr\u00ebn e gjeneralit Cavoli, n\u00eb qytetin belg Mons. Gjenerali Cavoli, nj\u00eb fol\u00ebs i rrjedhsh\u00ebm i rusishtes, i arsimuar n\u00eb Princeton dhe Yale, konsiderohet gjer\u00ebsisht si nj\u00eb nga oficer\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb brezit t\u00eb tij. Planet e tij shkojn\u00eb deri n\u00eb 4000 faqe (t\u00eb klasifikuara).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pjesa thelb\u00ebsore \u00ebsht\u00eb nj\u00eb treshe planesh rajonale: nj\u00eb p\u00ebr veriun, q\u00eb mbulon Arktikun atlantik dhe europian; nj\u00eb p\u00ebr pjes\u00ebn qendrore, q\u00eb p\u00ebrfshin Baltikun dhe Europ\u00ebn Qendrore deri n\u00eb Alpe; dhe nj\u00eb plan jugor p\u00ebr Mesdheun dhe Detin e Zi. Ka edhe n\u00ebnplane p\u00ebr hap\u00ebsir\u00ebn, operacionet kibernetike dhe forcat speciale.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rusia \u00ebsht\u00eb fokusi kryesor, por plani p\u00ebr jugun, me k\u00ebmb\u00ebnguljen e Turqis\u00eb, e ka ndar\u00eb v\u00ebmendjen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb barabart\u00eb midis k\u00ebrc\u00ebnimit nga Rusia dhe grupeve terroriste.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Q\u00ebllimi i par\u00eb dhe m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i dokumenteve \u00ebsht\u00eb parandalimi. <em>\u201c\u00c7el\u00ebsi p\u00ebr planet e luft\u00ebs s\u00eb NATO-s ka qen\u00eb gjithmon\u00eb fakti se Moska e di se ka plane luftarake t\u00eb NATO-s<\/em>\u201d, thot\u00eb Tim Sayle, historian i aleanc\u00ebs n\u00eb Universitetin e Torontos.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, planet gjithashtu ofrojn\u00eb udh\u00ebzime t\u00eb qarta p\u00ebr \u00e7do forc\u00eb t\u00eb armatosur n\u00eb Europ\u00eb dhe Amerik\u00ebn e Veriut, se si t\u00eb veprojn\u00eb n\u00ebse shp\u00ebrthen konflikti.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cSi nj\u00eb n\u00ebntoger i ri, e dija sakt\u00ebsisht se n\u00eb cilin qytet do t\u00eb shkonte bateria ime e artileris\u00eb<\/em>\u201d, thot\u00eb gjenerali Darryl Williams, komandanti i ushtris\u00eb amerikane n\u00eb Europ\u00eb, duke reflektuar mbi zhvendosjen e tij n\u00eb Gjermanin\u00eb Per\u00ebndimore n\u00eb vitin 1983. \u201c<em>Shpresojm\u00eb q\u00eb s\u00eb shpejti, do t\u00eb kemi me k\u00ebt\u00eb situat\u00eb, t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn lloj qart\u00ebsie si at\u00ebher\u00eb\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">K\u00ebt\u00eb vit, gjenerali Cavoli do t\u2019i caktoj\u00eb role t\u00eb ve\u00e7anta \u00e7do shteti ose pjese t\u00eb frontit. Batalionet dhe brigadat e din\u00eb paraprakisht zon\u00ebn p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn do t\u00eb jen\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs, qoft\u00eb ky nj\u00eb ishull norvegjez, apo nj\u00eb pjes\u00eb e Karpateve.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Misioni ushtarak<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sigurisht q\u00eb caktimi i detyr\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb e nj\u00ebjta gj\u00eb si aft\u00ebsia p\u00ebr ta kryer at\u00eb. Shpresohet se planet do t\u00eb nxisin reforma dhe do t\u00eb rrisin llogaridh\u00ebnien<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, SHAPE kishte nj\u00eb staf t\u00eb madh q\u00eb mund t\u00eb vinte n\u00eb prov\u00eb vazhdimisht sa t\u00eb gatshme ishin forcat komb\u00ebtare p\u00ebr luftim. Ky ekip u pak\u00ebsua, por po rritet edhe nj\u00eb her\u00eb: \u201c<em>SACEUR tani po tregohet m\u00eb i rrept\u00eb ndaj vendeve an\u00ebtare\u201d,<\/em> thot\u00eb nj\u00eb zyrtar europian.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb Samitin e NATO-s t\u00eb vitit t\u00eb kaluar n\u00eb Madrid, aleat\u00ebt ran\u00eb dakord se do t\u00eb mbanin kolektivisht mbi 100,000 trupa t\u00eb gatsh\u00ebm p\u00ebr t\u2019u mobilizuar n\u00eb m\u00eb pak se dhjet\u00eb dit\u00eb, dhe 200,000 t\u00eb tjera n\u00eb gatishm\u00ebri brenda nj\u00eb muaji, nj\u00eb num\u00ebr shum\u00eb m\u00eb i lart\u00eb se m\u00eb par\u00eb. Gjithashtu, tani aleat\u00ebt do t\u2019i \u201cdeklarojn\u00eb\u201d gjeneralit Cavoli se cilat nj\u00ebsi jan\u00eb n\u00eb dispozicion n\u00eb \u00e7do koh\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb jav\u00ebt e fundit, Amerika, Gjermania dhe Britania kan\u00eb praktikuar se si mund t\u2019i p\u00ebrshkall\u00ebzojn\u00eb shpejt batalionet e tyre n\u00eb Poloni, Lituani dhe Estoni, p\u00ebr t\u00eb formuar brigada. Italia ndoshta s\u00eb shpejti do t\u00eb kryej\u00eb nj\u00eb prov\u00eb t\u00eb ngjashme n\u00eb Bullgari.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Q\u00ebllimi i k\u00ebsaj \u00ebsht\u00eb t\u00eb sigurohen shtetet baltike dhe t\u2019i tregohet Rusis\u00eb se k\u00ebto ushtri jan\u00eb mjaft t\u00eb shkath\u00ebta p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrforcuar frontin lindor t\u00eb NATO-s, m\u00eb shpejt se sa mund t\u00eb mobilizohet Rusia p\u00ebr nj\u00eb sulm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gjermania, Forcat e Armatosura t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb nj\u00eb gjendje t\u00eb dob\u00ebt gjat\u00eb dekad\u00ebs s\u00eb fundit, k\u00ebt\u00eb muaj, premtoi se do t\u00eb vendoste nj\u00eb brigad\u00eb t\u00eb t\u00ebr\u00eb n\u00eb tok\u00ebn lituaneze, nj\u00eb angazhim historik. St\u00ebrvitjet e NATO-s po b\u00ebhen gjithashtu m\u00eb k\u00ebrkuese: ato jan\u00eb \u201c<em>pak a shum\u00eb prova ushtarake<\/em>\u201d, thot\u00eb nj\u00eb zyrtar. Prova m\u00eb e madhe n\u00eb dekada, me emrin Jupiter, do t\u00eb kryhet m\u00eb von\u00eb k\u00ebt\u00eb vit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Planet e reja t\u00eb NATO-s, jo vet\u00ebm q\u00eb do t\u00eb shkatht\u00ebsojn\u00eb ushtrit\u00eb, por gjithashtu do t\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb prioritetet p\u00ebr prokurimet dhe investimet. Mbrojtja kolektive e kontinentit k\u00ebrkon nj\u00eb armatim t\u00eb r\u00ebnd\u00eb: avion\u00eb, tanke dhe artileri.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por pas sulmeve t\u00eb 11 shtatorit 2001, p\u00ebr vite me radh\u00eb, aleat\u00ebt po luftonin luft\u00ebra guerile n\u00eb Afganistan dhe Irak, q\u00eb k\u00ebrkonin lloje disi t\u00eb ndryshme pajisjesh: automjete t\u00eb q\u00ebndrueshme ndaj minave, helikopter\u00eb transporti dhe k\u00ebmb\u00ebsori t\u00eb leht\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">NATO nuk vendoste asnj\u00eb disiplin\u00eb n\u00eb lidhje me arm\u00ebt q\u00eb blinin an\u00ebtar\u00ebt e tij: \u201cNe nuk kemi pasur k\u00ebrkesa t\u00eb nj\u00ebmendta ndaj kombeve, q\u00eb jan\u00eb zbatuar v\u00ebrtet gjat\u00eb 30 viteve t\u00eb fundit\u201d, thot\u00eb gjenerali Van Wagenen.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Q\u00ebllimi tani \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb vendosim s\u00ebrish n\u00eb linj\u00eb k\u00ebrkes\u00ebn dhe ofert\u00ebn, n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb mekanizmi t\u00eb njohur si \u201ck\u00ebrkesa e struktur\u00ebs s\u00eb forc\u00ebs\u201d, q\u00eb n\u00eb thelb \u00ebsht\u00eb lista e gjeneralit Cavoli mbi at\u00eb \u00e7far\u00eb nevojitet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb strategjia e tij ushtarake t\u00eb funksionoj\u00eb si\u00e7 \u00ebsht\u00eb parashikuar.<\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.monitor.al\/images\/2023\/07\/NATO-2-1091.jpg\" \/><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Prioritetet<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb person i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm brenda NATO-s tregon p\u00ebr pes\u00eb prioritetet e menj\u00ebhershme: forca tok\u00ebsore t\u00eb afta p\u00ebr luftim, ve\u00e7an\u00ebrisht brigada t\u00eb blinduara t\u00eb r\u00ebnda; sisteme t\u00eb integruara t\u00eb mbrojtjes ajrore dhe raketore, t\u00eb afta p\u00ebr t\u00eb mbrojtur nj\u00ebsit\u00eb n\u00eb l\u00ebvizje; fuqi zjarri me rreze t\u00eb gjat\u00eb si artileri dhe raketahedh\u00ebse; rrjete dixhitale q\u00eb lejojn\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat t\u00eb l\u00ebvizin n\u00eb fush\u00ebbetej\u00eb dhe t\u00eb kthehen n\u00eb seli, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb dhe t\u00eb sigurt; dhe logjistik\u00eb p\u00ebr t\u00eb mobilizuar ushtri t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Europ\u00ebn, duke i mbajtur ato t\u00eb furnizuara si\u00e7 duhet.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo list\u00eb pasqyron kryesisht nevojat q\u00eb jan\u00eb dalluar gjat\u00eb v\u00ebzhgimit t\u00eb luft\u00ebs n\u00eb Ukrain\u00eb: artileria e mod\u00ebs s\u00eb vjet\u00ebr ka shkaktuar shumic\u00ebn e viktimave; manovrimi pa armatur\u00eb ka rezultuar jasht\u00ebzakonisht i kushtuesh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Problemi \u00ebsht\u00eb se shumica e ushtrive europiane nuk kan\u00eb rezultate t\u00eb mira n\u00eb k\u00ebta tregues (me p\u00ebrjashtim t\u00eb disa rasteve t\u00eb p\u00ebrsosura, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb ushtria e rekrut\u00ebve e pasur me artileri e Finland\u00ebs).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb punim i botuar nga Instituti Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr Studime Strategjike (IISS), nj\u00eb institut k\u00ebrkimor n\u00eb Lond\u00ebr, arrin n\u00eb p\u00ebrfundimin se numri i batalioneve luftarake n\u00eb disa prej ushtrive m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb NATO-s, ndryshoi fare pak midis viteve 2015 dhe 2023, pavar\u00ebsisht nga k\u00ebrc\u00ebnimi m\u00eb i madh nga Rusia. Franca dhe Gjermania kan\u00eb shtuar secila forca me vler\u00ebn e nj\u00eb batalioni, nj\u00eb sasi mjaft e vog\u00ebl.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Edhe Polonia ka shtuar vet\u00ebm dy, nd\u00ebrsa Britania ka humbur forca sa vlera e pes\u00eb batalioneve gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201c<em>Shumica e kombeve tani mund t\u00eb mobilizojn\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb brigad\u00eb me fuqi t\u00eb plot\u00eb\u201d,<\/em> ankohet nj\u00eb gjeneral i lart\u00eb i NATO-s. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb num\u00ebr q\u00eb do t\u00eb tmerronte \u00e7do gjeneral t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">E nj\u00ebjta gj\u00eb vlen edhe p\u00ebr forcat detare. Komandanti Carsten Fjord-Larsen i marin\u00ebs daneze ankohet se n\u00eb vitin 2002, marina e tij kishte 34 nj\u00ebsi luftarake. Shifra tani \u00ebsht\u00eb ulur n\u00eb pes\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rezerva e municioneve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem serioz. Britania \u201cndoshta nuk ka nj\u00eb rezerv\u00eb t\u00eb mjaftueshme brigade p\u00ebr t\u00eb luftuar nj\u00eb luft\u00eb intensive\u201d, thot\u00eb Ben Barry, brigadier i dal\u00eb n\u00eb pension.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gjeneral\u00ebt e tjer\u00eb britanik\u00eb jan\u00eb dakord me k\u00ebt\u00eb mendim. Ofensiva e Ukrain\u00ebs e nd\u00ebrlikon problemin: \u00e7do dhjet\u00eb dit\u00eb, ai vend djeg po aq predha sa prodhon Amerika n\u00eb nj\u00eb muaj. Shteteve u duhet t\u00eb zgjedhin midis furnizimit t\u00eb Ukrain\u00ebs dhe ruajtjes s\u00eb rezervave t\u00eb veta.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Kompleti i duhur<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ka edhe mang\u00ebsi t\u00eb tjera. NATO ka rreth dhjet\u00eb seli me trupa ushtarake, por shumic\u00ebs i mungojn\u00eb brigada t\u00eb artileris\u00eb, mbrojtjes ajrore dhe helikopter\u00ebve, p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur divizionet n\u00ebn komand\u00ebn e tyre, thot\u00eb zoti Barry. \u201c<em>Komandanti i korpusit nuk ka trupa q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb p\u00ebr t\u00eb kryer nj\u00eb betej\u00eb t\u00eb thell\u00eb\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Llogaritje t\u00eb tilla nxjerrin n\u00eb pah var\u00ebsin\u00eb e Europ\u00ebs nga Amerika. Pentagoni ka pozicionuar trupa t\u00eb barasvlefshme me 22 batalione n\u00eb Europ\u00eb, kryesisht n\u00ebn Korpusin V n\u00eb Poloni.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ky num\u00ebr \u00ebsht\u00eb rritur nga gjasht\u00eb n\u00eb vitin 2015; dhe \u00ebsht\u00eb af\u00ebrsisht i nj\u00ebjti num\u00ebr trupash q\u00eb ka gjithsej Britania. A do t\u00eb vazhdoj\u00eb Amerika t\u2019i mbaj\u00eb k\u00ebto trupa n\u00eb Europ\u00eb?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cE v\u00ebrteta e hidhur p\u00ebr Europ\u00ebn \u00ebsht\u00eb se numri kaq i madh i trupave ushtarake t\u00eb pozicionuara n\u00eb kontinent, \u00ebsht\u00eb kryesisht fal\u00eb p\u00ebrforcimeve q\u00eb u b\u00ebn\u00eb vitin e kaluar<\/em>\u201d, thot\u00eb zoti Barry.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cPor drejtimi i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i udh\u00ebtimit t\u00eb mobilizimeve tona ushtarake \u00ebsht\u00eb larg nga Europa dhe drejt Indo-Paq\u00ebsorit<\/em>\u201d. N\u00ebse nj\u00eb kriz\u00eb do t\u00eb shp\u00ebrthente n\u00eb Tajvan, Europa mund ta gjente veten t\u00eb cenuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shqet\u00ebsuese.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">E megjithat\u00eb, planet e reja e afrojn\u00eb Amerik\u00ebn dhe Europ\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. \u201cJo shum\u00eb njer\u00ebz e kuptojn\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb k\u00ebt\u00eb\u201d, thot\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs n\u00eb NATO, \u201cpor Amerika po kthehet n\u00eb sistemin e planifikimit t\u00eb vjet\u00ebr t\u00eb NATO-s\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr 20 vitet e fundit, thot\u00eb ai, Komanda Europiane dhe e Shteteve t\u00eb Bashkuara (EUCOM) n\u00eb Stuttgart n\u00eb Gjermani, pra komanda ushtarake e Amerik\u00ebs p\u00ebr kontinentin, e ka ruajtur madh\u00ebsin\u00eb e saj, duke hartuar plane p\u00ebr mbrojtjen, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur forcat e armatosura europiane po b\u00ebnin pak planifikime t\u00eb holl\u00ebsishme. Planet e reja t\u00eb NATO-s jan\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me t\u00eb menduarit amerikan.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb shum\u00eb m\u00ebnyra, ato jan\u00eb produkte t\u00eb tij (Gjeneral Cavoli \u00ebsht\u00eb komandant i Eucom-it dhe NATO-s). Kjo tregon se Amerika po rikthehet, pavar\u00ebsisht shqet\u00ebsimeve politike rreth rizgjedhjes s\u00eb mundshme t\u00eb Donald Trump vitin e ardhsh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Reformat m\u00eb t\u00eb gjera q\u00eb po kryhen n\u00eb struktur\u00ebn komanduese t\u00eb NATO-s ilustrojn\u00eb dinamika t\u00eb ngjashme. Vet\u00eb selia e SHAPE po transformohet, thot\u00eb gjenerali Van Wagenen: kati i dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb ndryshuar p\u00ebr t\u00eb vendosur nj\u00eb qend\u00ebr t\u00eb re operacionale.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb komand\u00eb e re tok\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb trajtuar operacionet e NATO-s n\u00eb veri t\u00eb Alpeve mund t\u00eb ishte organizuar nga Polonia ose Gjermania, t\u00eb dyja t\u00eb interesuara p\u00ebr k\u00ebt\u00eb pun\u00eb; por k\u00ebt\u00eb detyr\u00eb po e merr p\u00ebrsip\u00ebr ushtria amerikane. Komanda e re do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb selin\u00eb e gjeneralit Williams n\u00eb Wiesbaden.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb paradoksale, duke pasur parasysh frik\u00ebn e braktisjes nga Amerika, disa europian\u00eb jan\u00eb t\u00eb lumtur q\u00eb gjeneral\u00ebt amerikan\u00eb po marrin m\u00eb tep\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsi. \u201cPo\u201d, thot\u00eb nj\u00eb zyrtar i lart\u00eb, \u201cata po marrin drejtimin sepse kan\u00eb nd\u00ebr mend t\u00eb luftojn\u00eb k\u00ebtu: ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lajm mjaft i mir\u00eb n\u00ebse je europian\u201d.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Hartat dhe makinerit\u00eb<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Reformat e reja jan\u00eb ndikuar thell\u00ebsisht nga m\u00ebnyra se si an\u00ebtar\u00ebsimi i aleanc\u00ebs ka ndryshuar gjat\u00eb 30 viteve t\u00eb fundit. N\u00eb vitin 1989, para r\u00ebnies s\u00eb Murit t\u00eb Berlinit, kufiri i NATO-s me Paktin e Varshav\u00ebs ishte n\u00eb thelb kufiri i brendsh\u00ebm gjerman \u2013 1380 km i gjat\u00eb, pothuajse i gjithi i militarizuar r\u00ebnd\u00eb \u2013 plus nj\u00eb zon\u00eb e vog\u00ebl n\u00eb Norvegjin\u00eb Veriore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Deri n\u00eb vitin 2004, kur shtetet baltike u bashkuan me NATO-n, kufiri i tij me Rusin\u00eb ishte vet\u00ebm 800 km i gjat\u00eb. Por kur Finlanda u bashkua m\u00eb 4 prill t\u00eb k\u00ebtij viti, ai u dyfishua (shih hart\u00ebn). Harta e gjeneralit Cavoli shtrihet nga ngrica e Arktikut, deri tek nxeht\u00ebsia p\u00ebrv\u00ebluese e Anadollit.<\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.monitor.al\/images\/2023\/07\/NATO-1091.jpg\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb vitin 1989 \u201ct\u00eb gjith\u00eb kishin pozicione fikse\u201d, thot\u00eb gjenerali Van Wagenen. Ushtrit\u00eb ishin m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha dhe trupat ishin t\u00eb dendur p\u00ebrgjat\u00eb vijave t\u00eb frontit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Tani ushtrit\u00eb m\u00eb t\u00eb vogla jan\u00eb shtrir\u00eb n\u00eb nj\u00eb front shum\u00eb m\u00eb t\u00eb madh. \u201cDuhet t\u00eb kesh forca m\u00eb t\u00eb shkath\u00ebta\u201d, thot\u00eb gjenerali<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201cNj\u00eb sistem i ri alarmi synon t\u00eb mpreh\u00eb makinerin\u00eb e inteligjenc\u00ebs s\u00eb NATO-s, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb elementet e planeve t\u00eb reja t\u00eb mund t\u00eb aktivizohen me shpejt\u00ebsi, n\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb shenjave t\u00eb hershme t\u00eb telasheve, si\u00e7 jan\u00eb l\u00ebvizjet e trupave ruse.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pranimi i Finland\u00ebs sjell gjithashtu mund\u00ebsi t\u00eb reja. Ushtria e saj shum\u00eb profesionale dhe e pajisur mir\u00eb, mund t\u00eb mobilizoj\u00eb shpejt nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh rekrut\u00ebsh, dhe ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb rris\u00eb standardet n\u00eb aleanc\u00eb, thot\u00eb nj\u00eb zyrtar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">An\u00ebtar\u00ebsimi i Finland\u00ebs \u201c<em>e plot\u00ebson shum\u00eb mir\u00eb gjeografin\u00eb nordike dhe baltike<\/em>\u201d, thot\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr, sepse rruga e manovrimit p\u00ebr Rusin\u00eb q\u00eb kalon nga Gjiri i Finland\u00ebs drejt Detit Baltik, \u00ebsht\u00eb kufizuar gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb nga shtetet e NATO-s (dhe do t\u00eb kufizohet edhe m\u00eb tep\u00ebr n\u00ebse an\u00ebtar\u00ebsohet edhe Suedia).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cKjo paraqet shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr sfida p\u00ebr Rusin\u00eb sesa p\u00ebr NATO-n\u201d,<\/em> shton zyrtari. N\u00eb mars, avion\u00ebt amerikan\u00eb t\u00eb zbulimit filluan t\u00eb fluturojn\u00eb mbi Finland\u00eb, di\u00e7ka q\u00eb do t\u00eb kishte qen\u00eb e \u00e7uditshme 18 muaj m\u00eb par\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.monitor.al\/images\/2023\/07\/Udheheqes-dhe-ndjekes-1091.png\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00ebse NATO ka nj\u00eb axhend\u00eb ambicioze, pyetja m\u00eb e madhe \u00ebsht\u00eb se si mund ta p\u00ebrballoj\u00eb at\u00eb. \u201cNe jemi kampion\u00eb n\u00eb shpalljen e gj\u00ebrave\u201d, thot\u00eb nj\u00eb komandant gjerman i NATO-s, <em>\u201cjo n\u00eb zbatimin e tyre\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb nj\u00eb samit n\u00eb Uells n\u00eb vitin 2014, pas pushtimit t\u00eb par\u00eb t\u00eb Ukrain\u00ebs nga Rusia, aleat\u00ebt premtuan t\u00eb \u201cl\u00ebvizin drejt\u201d objektivit t\u00eb NATO-s p\u00ebr t\u00eb shpenzuar 2% t\u00eb PBB-s\u00eb deri n\u00eb vitin 2024. Asokohe, vet\u00ebm tre aleat\u00eb e arrit\u00ebn objektivin. Tani k\u00ebt\u00eb e arrijn\u00eb shtat\u00eb (shih grafikun).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gjermania do ta arrij\u00eb vitin e ardhsh\u00ebm, Franca n\u00eb vitin 2025. Por shumica mbeten shum\u00eb mbrapa. N\u00eb Vilnius, aleat\u00ebt pritet t\u00eb vendosin nj\u00eb zotim t\u00eb ri p\u00ebr investime n\u00eb mbrojtje.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Objektivi prej 2% mund t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb dysheme, n\u00eb vend t\u00eb nj\u00eb objektivi. Kjo ide p\u00eblqehet nga aleat\u00ebt lindor\u00eb, si Polonia, e cila mund t\u00eb shpenzoj\u00eb 4% t\u00eb PBB-s\u00eb p\u00ebr mbrojtjen k\u00ebt\u00eb vit dhe Estonia, e cila thot\u00eb se do t\u00eb arrij\u00eb n\u00eb 3%. Por ngritja e objektivit vet\u00ebm sa do t\u00eb nxirrte n\u00eb pah hendekun q\u00eb tashm\u00eb ekziston midis shpresave dhe realitetit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ben Wallace, sekretari i Mbrojtjes i Britanis\u00eb, thot\u00eb se disa vende <em>\u201cme t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nuk duan t\u00eb arrijn\u00eb nivelin 2%\u201d.<\/em> Kanadaja \u00ebsht\u00eb shembulli m\u00eb i njohur dhe t\u00eb tjer\u00ebt mund ta arrijn\u00eb pragun 2% t\u00eb PBB-s\u00eb, por nuk do t\u00eb jen\u00eb n\u00eb gjendje ta vazhdojn\u00eb at\u00eb p\u00ebr shum\u00eb koh\u00eb. <em>\u201cN\u00eb disa drejtime, kemi pasur zmbrapsje\u201d<\/em>, paralajm\u00ebron ai<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cN\u00eb terma real\u00eb, Europa investon m\u00eb pak n\u00eb mbrojtje tani, sesa n\u00eb vitin 2021<\/em>\u201d, ankohet Kusti Salm, n\u00ebpun\u00ebsi m\u00eb i lart\u00eb civil n\u00eb Ministrin\u00eb e Mbrojtjes t\u00eb Estonis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Planet e reja t\u00eb NATO-s do t\u2019u japin shefave t\u00eb ushtris\u00eb komb\u00ebtare dhe ministrave t\u00eb Mbrojtjes m\u00eb shum\u00eb ndikim n\u00eb ministrit\u00eb e financave: d\u00ebshtimi p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur objektivin e shpenzimeve nuk do t\u00eb jet\u00eb m\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb burim turpi n\u00eb \u00e7do samit vjetor, por mund t\u00eb l\u00ebr\u00eb gjithashtu nj\u00eb boshll\u00ebk n\u00eb planet e luft\u00ebs s\u00eb kontinentit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cKjo ndryshon t\u00eb gjith\u00eb diskutimin rreth shpenzimeve t\u00eb mbrojtjes\u201d,<\/em> thot\u00eb zoti Sayle, \u201c<em>ose t\u00eb pakt\u00ebn k\u00ebshtu ndodhi n\u00eb Luft\u00ebn e Ftoht\u00eb\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pushtimi rus i Ukrain\u00ebs ka hedhur gjithashtu dyshime n\u00ebse k\u00ebrc\u00ebnimi q\u00eb Rusia paraqet p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebt e NATO-s \u00ebsht\u00eb aq i madh sa \u00e7\u2019mendohej m\u00eb par\u00eb. Forcat e armatosura t\u00eb Rusis\u00eb kan\u00eb qen\u00eb m\u00eb pak t\u00eb afta nga sa prisnin shumica e ekspert\u00ebve dhe zyrtar\u00ebve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ushtria e saj ka pasur ndoshta 60,000 burra t\u00eb vrar\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb shum\u00eb nga burrat dhe oficer\u00ebt m\u00eb profesionist\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sasi t\u00eb m\u00ebdha pajisjesh jan\u00eb shkat\u00ebrruar, duke p\u00ebrfshir\u00eb mbi 1300 tanke. Disa gjeneral\u00eb europian\u00eb mendojn\u00eb se kjo heq trysnin\u00eb mbi NATO-n: ata mendojn\u00eb se Rusis\u00eb do t\u2019i duhet nj\u00eb dekad\u00eb p\u00ebr t\u2019u rind\u00ebrtuar.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Ariu rus dhe plag\u00ebt e tij<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gjenerali Cavoli e kund\u00ebrshton k\u00ebt\u00eb ide. N\u00eb prill, ai i tha Kongresit Amerikan se ushtria ruse, edhe pse \u201ce degjeneruar disi\u201d, ishte m\u00eb e madhe se n\u00eb fillim t\u00eb luft\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Forcat ajrore t\u00eb Rusis\u00eb ishin kryesisht t\u00eb paprekura, tha ai, me mbi 1000 luft\u00ebtar\u00eb dhe bombardues, po ashtu edhe marina. Forca n\u00ebndet\u00ebse ruse mbetet nj\u00eb shqet\u00ebsim i ve\u00e7ant\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb pik\u00ebpamje amerikane. Rusia po zhvillon \u201caft\u00ebsi t\u00eb frikshme n\u00ebnujore\u201d, paralajm\u00ebron nj\u00eb oficer i marin\u00ebs gjermane, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje k\u00ebrc\u00ebnimet ndaj infrastruktur\u00ebs n\u00ebnujore si tubacionet dhe kabllot.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cAta jan\u00eb shum\u00eb p\u00ebrpara NATO-s n\u00eb k\u00ebt\u00eb\u201d.<\/em> Nj\u00eb komandant n\u00eb terren estonez v\u00ebren se, n\u00eb \u00e7do nivel komandimi, \u201c<em>oficer\u00ebt rus\u00eb po fitojn\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb q\u00eb ne nuk e kemi\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Vler\u00ebsimet e vet\u00eb NATO-s tregojn\u00eb se Rusia mund t\u00eb rind\u00ebrtoj\u00eb forcat e saj brenda tre deri n\u00eb shtat\u00eb vjet\u00ebsh.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo \u00ebsht\u00eb koh\u00eb m\u00eb e shkurt\u00ebr se ajo q\u00eb do t\u00eb nevojitet p\u00ebr t\u00eb rikapitalizuar dhe p\u00ebr t\u00eb ripajisur Forcat e Armatosura t\u00eb zbrazura t\u00eb Europ\u00ebs; p\u00ebr t\u00eb rind\u00ebrtuar industrit\u00eb e mbrojtjes q\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbushin k\u00ebrkesat p\u00ebr predha dhe arm\u00eb; dhe p\u00ebr t\u00eb ringjallur aft\u00ebsit\u00eb ushtarake t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, si kalimet e lumenjve dhe komanda n\u00eb nivel divizioni. Aleat\u00ebt lindor\u00eb nuk mendojn\u00eb se Rusia do t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb duarkryq.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Dhe e ardhmja e Ukrain\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb aspak e sigurt; kund\u00ebrsulmi i saj deri tani ka ecur m\u00eb ngadal\u00eb se sa ishte planifikuar. \u201cKy muaj n\u00eb vitin 2023\u201d, thot\u00eb zoti Salm, \u201c\u00ebsht\u00eb momenti m\u00eb vendimtar p\u00ebr brezin ton\u00eb\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"color: #ff0000;\">VINI RE.<\/span> Ky material \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgatitur nga Revista <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.monitor.al\/ndryshimi-i-strategjise-se-nato-s-2\/\">Monitor<\/a><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>NATO po harton plane t\u00eb reja p\u00ebr t\u00eb mbrojtur Europ\u00ebn, shkruan The Economist Kur boksierin Mike Tyson e pyet\u00ebn p\u00ebrpara nj\u00eb ndeshjeje n\u00ebse ishte i shqet\u00ebsuar p\u00ebr planin e nj\u00eb kund\u00ebrshtari, ai u p\u00ebrgjigj tro\u00e7: \u201cT\u00eb gjith\u00eb kan\u00eb nj\u00eb plan derisa goditen me grusht n\u00eb goj\u00eb\u201d. Me NATO-n ka qen\u00eb e kund\u00ebrta. P\u00ebr 42 vjet, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":30,"featured_media":608774,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-608773","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/608773","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=608773"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/608773\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/608774"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=608773"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=608773"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=608773"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}