{"id":587241,"date":"2023-03-27T23:51:05","date_gmt":"2023-03-27T21:51:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=587241"},"modified":"2023-03-27T23:51:46","modified_gmt":"2023-03-27T21:51:46","slug":"shkencetaret-zbulojne-uje-brenda-rruazave-te-qelqit-ne-hene","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2023\/03\/27\/shkencetaret-zbulojne-uje-brenda-rruazave-te-qelqit-ne-hene\/","title":{"rendered":"Shkenc\u00ebtar\u00ebt kinez\u00eb zbulojn\u00eb uj\u00eb brenda rruazave t\u00eb qelqit n\u00eb H\u00ebn\u00eb","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><a style=\"color: #000000;\" href=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/https___cdn.cnn_.com_cnnnext_dam_assets_201119122945-mbrsc-lunar-rover.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-587242\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/https___cdn.cnn_.com_cnnnext_dam_assets_201119122945-mbrsc-lunar-rover.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"675\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/https___cdn.cnn_.com_cnnnext_dam_assets_201119122945-mbrsc-lunar-rover.jpg 1200w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/https___cdn.cnn_.com_cnnnext_dam_assets_201119122945-mbrsc-lunar-rover-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/https___cdn.cnn_.com_cnnnext_dam_assets_201119122945-mbrsc-lunar-rover-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/https___cdn.cnn_.com_cnnnext_dam_assets_201119122945-mbrsc-lunar-rover-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studiuesit kan\u00eb zbuluar uj\u00eb brenda rruazave t\u00eb qelqit t\u00eb formuara nga p\u00ebrplasjet e dhunshme t\u00eb shk\u00ebmbinjve hap\u00ebsinor\u00eb me sip\u00ebrfaqen e H\u00ebn\u00ebs, duke sugjeruar p\u00ebrdorimin e tyre t\u00eb mundsh\u00ebm nga &#8220;eksploruesit e ardhsh\u00ebm&#8221;, sipas <span style=\"color: #3366ff;\"><a style=\"color: #3366ff;\" href=\"https:\/\/www.dw.com\/en\/scientists-discover-water-inside-glass-beads-on-the-moon\/a-65142682\">DW.<\/a><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sasia e ujit t\u00eb ruajtur n\u00eb rruaza vler\u00ebsohet t\u00eb jet\u00eb rreth 270 trilion kilogram\u00eb, sipas studimit t\u00eb botuar n\u00eb revist\u00ebn Nature Geoscience t\u00eb h\u00ebn\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Zbulimi i tyre \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me misionet e fundit gjat\u00eb dekadave t\u00eb fundit q\u00eb kan\u00eb treguar se H\u00ebna nuk \u00ebsht\u00eb e that\u00eb, n\u00eb kund\u00ebrshtim me besimin e vjet\u00ebr se ajo nuk ka uj\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Si formohen k\u00ebto rruaza qelqi?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studimi nga Akademia Kineze e Shkencave studioi 117 rruaza qelqi t\u00eb mbledhura nga sip\u00ebrfaqja e H\u00ebn\u00ebs n\u00eb vitin 2020 gjat\u00eb misionit robotik t\u00eb Kin\u00ebs Chang&#8217;e 5.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">H\u00ebna, s\u00eb cil\u00ebs i mungon mbrojtja e atmosfer\u00ebs, bombardohet nga meteorit\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl q\u00eb rezultojn\u00eb n\u00eb formimin e rruazave t\u00eb qelqit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nxeht\u00ebsia e krijuar nga ndikimi shkrin materialin e sip\u00ebrfaqes p\u00ebrreth, i cili ftohet n\u00eb rruaza.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Si formohen molekulat e ujit?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Uji, i cili p\u00ebrb\u00ebhet nga molekula hidrogjeni dhe oksigjeni, ruhet n\u00eb rruaza, t\u00eb cilat veprojn\u00eb si nj\u00eb sfungjer p\u00ebr molekulat.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Era diellore \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rrjedh\u00eb e grimcave t\u00eb ngarkuara t\u00eb emetuara nga atmosfera e Diellit n\u00ebp\u00ebr sistemin diellor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Hidrogjeni i nevojsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb krijuar molekulat e ujit vjen nga er\u00ebrat diellore, sipas Mahesh Anand, bashk\u00ebautor i studimit dhe profesor n\u00eb Universitetin e Hapur t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Oksigjeni, nga ana tjet\u00ebr, p\u00ebrb\u00ebn gati gjysm\u00ebn e H\u00ebn\u00ebs dhe \u00ebsht\u00eb i bllokuar brenda shk\u00ebmbinjve dhe mineraleve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rruazat e qelqit u mblodh\u00ebn n\u00eb dhjetor 2020 nga avioni kinez dhe jan\u00eb nj\u00eb &#8220;rezervuar i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm&#8221; i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb ciklin e ujit t\u00eb H\u00ebn\u00ebsImage: Tingshu Wang\/REUTERS<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb opsion i mundsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ardhmen?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nxeht\u00ebsia e leht\u00eb prej rreth 100 grad\u00eb Celcius (210 Fahrenheit) \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb ujin nga rruaza, sipas Anand.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studiuesit than\u00eb se nj\u00eb cik\u00ebl i q\u00ebndruesh\u00ebm i ujit n\u00eb H\u00ebn\u00eb mund t\u00eb ekzistoj\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb nd\u00ebrveprimit t\u00eb er\u00ebrave diellore me sip\u00ebrfaqen h\u00ebnore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Planete dhe trupa t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb sistemin diellor, si M\u00ebrkuri, mund t\u00eb ken\u00eb gjithashtu k\u00ebt\u00eb uj\u00eb t\u00eb krijuar nga era diellore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">&#8220;<em>Uji \u00ebsht\u00eb malli m\u00eb i k\u00ebrkuar p\u00ebr t\u00eb mund\u00ebsuar eksplorimin e q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb sip\u00ebrfaqeve planetare,&#8221;<\/em> tha shkenc\u00ebtari planetar Sen Hu, nj\u00eb tjet\u00ebr bashk\u00ebautor i studimit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">&#8220;<em>Duke ditur se si uji prodhohet, ruhet dhe rimbushet pran\u00eb sip\u00ebrfaqes h\u00ebnore do t\u00eb ishte shum\u00eb e dobishme p\u00ebr eksploruesit e ardhsh\u00ebm p\u00ebr ta nxjerr\u00eb dhe p\u00ebrdorur at\u00eb p\u00ebr q\u00ebllime eksplorimi,&#8221;<\/em> tha Hu.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Studiuesit kan\u00eb zbuluar uj\u00eb brenda rruazave t\u00eb qelqit t\u00eb formuara nga p\u00ebrplasjet e dhunshme t\u00eb shk\u00ebmbinjve hap\u00ebsinor\u00eb me sip\u00ebrfaqen e H\u00ebn\u00ebs, duke sugjeruar p\u00ebrdorimin e tyre t\u00eb mundsh\u00ebm nga &#8220;eksploruesit e ardhsh\u00ebm&#8221;, sipas DW. Sasia e ujit t\u00eb ruajtur n\u00eb rruaza vler\u00ebsohet t\u00eb jet\u00eb rreth 270 trilion kilogram\u00eb, sipas studimit t\u00eb botuar n\u00eb revist\u00ebn Nature [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":30,"featured_media":587242,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-587241","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/587241","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=587241"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/587241\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/587242"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=587241"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=587241"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=587241"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}