{"id":585792,"date":"2023-03-20T10:40:16","date_gmt":"2023-03-20T09:40:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=585792"},"modified":"2023-03-20T10:40:16","modified_gmt":"2023-03-20T09:40:16","slug":"burimi-i-lumit-nil-mbetet-ende-mister-edhe-pas-mijera-vitesh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2023\/03\/20\/burimi-i-lumit-nil-mbetet-ende-mister-edhe-pas-mijera-vitesh\/","title":{"rendered":"Burimi i lumit Nil mbetet ende mister edhe pas mij\u00ebra vitesh","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-585793\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ezgif.com-webp-to-jpg-1-19.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"772\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ezgif.com-webp-to-jpg-1-19.jpg 1200w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ezgif.com-webp-to-jpg-1-19-300x193.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ezgif.com-webp-to-jpg-1-19-1024x659.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ezgif.com-webp-to-jpg-1-19-768x494.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Cili \u00ebsht\u00eb burimi i lumit Nil? Nd\u00ebrsa kjo mund t\u00eb ting\u00eblloj\u00eb si nj\u00eb pyetje e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, origjina e lumit m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb planetin Tok\u00eb i ka hutuar njer\u00ebzit p\u00ebr mij\u00ebra vjet. Edhe sot, n\u00eb nj\u00eb epok\u00eb satelit\u00ebsh efikas\u00eb dhe njohurive gjeofizike, enigma e burimit t\u00eb Nilit nuk \u00ebsht\u00eb ende aq e thjesht\u00eb sa mund t\u00eb supozohet.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrgjigja e thjesht\u00eb \u00ebsht\u00eb se lumi Nil ka dy burime kryesore: Nilin Blu nga Etiopia, i cili kontribuon me dy t\u00eb tretat e t\u00eb gjith\u00eb shkarkimit t\u00eb Nilit, si dhe Nili i Bardh\u00eb nga Liqenet e M\u00ebdha Afrikane dhe m\u00eb gjer\u00eb. Megjithat\u00eb, n\u00ebse b\u00ebhen disa hapa prapa n\u00eb histori, do shihet q\u00eb gj\u00ebrat t\u00eb b\u00ebhen pak m\u00eb t\u00eb qarta.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Romak\u00ebt e lasht\u00eb kishin fjal\u00ebn e urt\u00eb \u2018Nili caput quaerere\u2019, e cila n\u00eb latinisht do t\u00eb thot\u00eb \u2018t\u00eb k\u00ebrkosh kok\u00ebn e Nilit\u2019. P\u00ebrdorej p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshkruar nj\u00eb p\u00ebrpjekje t\u00eb \u00e7mendur, duke u p\u00ebrpjekur p\u00ebr t\u00eb paarritshmen ose t\u00eb pamundur\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Romak\u00ebt n\u00eb fakt u p\u00ebrpoq\u00ebn t\u00eb gjenin burimin e Nilit n\u00eb nj\u00eb mision t\u00eb nisur nga perandori Neron n\u00eb vitet 60-61 t\u00eb er\u00ebs son\u00eb. Me ndihm\u00ebn e udh\u00ebrr\u00ebfyesve etiopian\u00eb, nj\u00eb grup i vog\u00ebl i rojeve personale t\u00eb perandorit u drejtuan n\u00ebp\u00ebr Afrik\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb Nilit n\u00eb t\u00eb panjohur\u00ebn, shkruan <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.iflscience.com\/the-source-of-river-nile-still-mystifies-after-thousands-of-years-67955?utm_source=The+IFLScience+Newsletter&amp;utm_campaign=57d8942c32-ICYMI-Real-Lightsaber&amp;utm_medium=email&amp;utm_term=0_3aa1738e2a-57d8942c32-273849604&amp;mc_cid=57d8942c32&amp;mc_eid=cda17b2e5e\">IFL<\/a>.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00cbsht\u00eb e paqart\u00eb se ku e p\u00ebrfunduan hetimin e tyre, megjith\u00ebse thuhet se arrit\u00ebn n\u00eb nj\u00eb sasi t\u00eb konsiderueshme uji q\u00eb besonin se ishte burimi. Disa thon\u00eb se kjo ishte nj\u00eb gryk\u00eb af\u00ebr Jub\u00ebs n\u00eb Sudanin e sot\u00ebm t\u00eb Jugut, nd\u00ebrsa t\u00eb tjer\u00eb besojn\u00eb se ata arrit\u00ebn m\u00eb n\u00eb jug n\u00eb Ugand\u00eb rreth Uj\u00ebvar\u00ebs Murchison.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sido q\u00eb t\u00eb jet\u00eb, ata p\u00ebrfundimisht nuk arrit\u00ebn ta zgjidhnin misterin. Neroni vdiq nga vet\u00ebvrasja n\u00eb vitin 68 t\u00eb eer\u00ebs son\u00eb dhe duket se k\u00ebrkimi u hoq nga rendi i dit\u00ebs pasi ata p\u00ebrjashtuan mund\u00ebsin\u00eb e pushtimit t\u00eb Afrik\u00ebs p\u00ebrtej Egjiptit Romak.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrpara romak\u00ebve, egjiptian\u00ebt e lasht\u00eb ishin t\u00eb etur p\u00ebr t\u00eb gjetur origjin\u00ebn e Nilit, p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr sepse qytet\u00ebrimi mb\u00ebshtetej te uj\u00ebrat e tij p\u00ebr t\u00eb ushqyer tok\u00ebn e tyre dhe p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebrbyer si nj\u00eb rrug\u00eb transporti.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Besohet se ata gjurmuan Nilin deri n\u00eb Khartoum n\u00eb Sudan, duke shpjeguar burimin e tij si Nili Blu nga Liqeni Tana, Etiopi. Nj\u00eb ekspedit\u00eb e urdh\u00ebruar nga faraoni Ptolemeu II Filadelfus, i cili sundoi Egjiptin n\u00eb shekullin e 3 para er\u00ebs son\u00eb, thuhet se p\u00ebrcaktoi se burimi i Nilit Blu mund t\u00eb kishte origjin\u00ebn n\u00eb malet etiopiane.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-585794\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ezgif.com-webp-to-jpg-2-6.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ezgif.com-webp-to-jpg-2-6.jpg 1200w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ezgif.com-webp-to-jpg-2-6-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ezgif.com-webp-to-jpg-2-6-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ezgif.com-webp-to-jpg-2-6-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">V\u00ebshtrimi i Nilit Blu ishte n\u00eb rrug\u00ebn e duhur, por nuk ka asnj\u00eb prov\u00eb q\u00eb egjiptian\u00ebt e lasht\u00eb kan\u00eb eksploruar ndonj\u00ebher\u00eb pjes\u00ebn tjet\u00ebr kryesore t\u00eb k\u00ebsaj enigme, Nilin e Bardh\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sot, \u00ebsht\u00eb pranuar gjer\u00ebsisht se Nili ka dy burime: Nili Blu dhe Nili i Bardh\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt takohen n\u00eb kryeqytetin sudanez Khartoum p\u00ebrpara se t\u00eb vazhdojn\u00eb drejt veriut n\u00eb Egjipt. Nili Blu del nga lindja n\u00eb liqenin Tana t\u00eb Etiopis\u00eb, nd\u00ebrsa Nili i Bardh\u00eb shfaqet nga rreth liqenit Victoria duke dal\u00eb n\u00eb Jinja, Ugand\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse Liqeni Viktoria, liqeni m\u00eb i madh i Afrik\u00ebs, shpesh vler\u00ebsohet si burimi i Nilit. Megjithat\u00eb, edhe kjo pik\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb m\u00eb e nd\u00ebrlikuar nga sa duket n\u00eb fillim. Duke shkruar n\u00eb revist\u00ebn Geographical n\u00eb vitin 2016, aventurieri i njohur Sir Christopher Ondaatje shpjegon se vet\u00eb Liqeni Victoria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rezervuar q\u00eb ushqehet nga lumenj t\u00eb tjer\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb vitin 1996, Ondaatje nd\u00ebrmori nj\u00eb ekspedit\u00eb n\u00ebp\u00ebr Afrik\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjetur burimin e lumit Nil dhe zbuloi se uj\u00ebrat e liqenit Victoria derdhen n\u00eb liqenin Albert. Nili i Bardh\u00eb nuk rrjedh drejtp\u00ebrdrejt nga liqeni Albert, por nga lumi Kagera dhe lumi Semliki, t\u00eb cil\u00ebt rrjedhin nga malet Ruwenzori n\u00eb Republik\u00ebn Demokratike t\u00eb Kongos. P\u00ebrfundimisht, argumenton ai, Nili i Bardh\u00eb mund t\u00eb gjurmohet drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb lumin Kagera dhe lumin Semliki.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Ruwenzoris jan\u00eb nj\u00eb burim i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i ujit t\u00eb Nilit sa \u00ebsht\u00eb liqeni Victoria,&#8221;<\/em> shkruan ai.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gjithsesi, \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se lumi Nil nuk ka origjin\u00eb t\u00eb vetme dhe ushqehet p\u00ebrmes nj\u00eb sistemi t\u00eb nd\u00ebrlikuar lumenjsh dhe trupash t\u00eb tjer\u00eb ujor\u00eb.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Cili \u00ebsht\u00eb burimi i lumit Nil? Nd\u00ebrsa kjo mund t\u00eb ting\u00eblloj\u00eb si nj\u00eb pyetje e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, origjina e lumit m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb planetin Tok\u00eb i ka hutuar njer\u00ebzit p\u00ebr mij\u00ebra vjet. Edhe sot, n\u00eb nj\u00eb epok\u00eb satelit\u00ebsh efikas\u00eb dhe njohurive gjeofizike, enigma e burimit t\u00eb Nilit nuk \u00ebsht\u00eb ende aq e thjesht\u00eb sa mund [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":585793,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-585792","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/585792","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=585792"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/585792\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/585793"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=585792"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=585792"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=585792"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}