{"id":584632,"date":"2023-03-14T09:47:05","date_gmt":"2023-03-14T08:47:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=584632"},"modified":"2023-03-14T09:47:05","modified_gmt":"2023-03-14T08:47:05","slug":"letra-higjienike-e-ekspozuar-mund-te-jete-burim-kryesor-i-ndotjes-se-ujit-studimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2023\/03\/14\/letra-higjienike-e-ekspozuar-mund-te-jete-burim-kryesor-i-ndotjes-se-ujit-studimi\/","title":{"rendered":"Letra higjienike e ekspozuar mund t\u00eb jet\u00eb burim kryesor i ndotjes s\u00eb ujit &#8211; Studimi","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-584633\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/letertualeti.jpg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"432\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/letertualeti.jpg 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/letertualeti-300x169.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Letra higjienike n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn p\u00ebrmban substanca perfluoroalkil dhe polifluoroalkil (PFAS) dhe mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb burim kryesor i ndotjes s\u00eb ujit, sugjeron nj\u00eb studim i ri nga studiuesit n\u00eb Universitetin e Florid\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sipas studimit, t\u00eb publikuar nga revista Environmental Science &amp; Technology Letters, ekipi testoi rrotulla nga 21 markat kryesore t\u00eb letr\u00ebs higjienike t\u00eb shitura n\u00eb Amerik\u00eb, Afrik\u00eb dhe Evrop\u00eb, si dhe mostra t\u00eb uj\u00ebrave t\u00eb zeza nga tet\u00eb impiante t\u00eb trajtimit t\u00eb uj\u00ebrave t\u00eb zeza n\u00eb Florida. Si letra higjienike, ashtu edhe llumi i uj\u00ebrave t\u00eb zeza rezultuan t\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb PFAS, me t\u00eb ashtuquajturat diPAPs, konkretisht, diester fosfat fluorotelomer 6:2 (6:2 diPAP), i gjetur t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebsi m\u00eb i bollsh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Bazuar n\u00eb gjetjet, t\u00eb dh\u00ebnat e disponueshme p\u00ebr nivelet e PFAS n\u00eb uj\u00ebrat e zeza dhe p\u00ebrdorimin e letr\u00ebs higjienike p\u00ebr frym\u00eb n\u00eb vende t\u00eb tjera, studiuesit vler\u00ebsuan se letra higjienike mund t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb 89% t\u00eb diPAP 6:2 n\u00eb uj\u00ebrat e zeza n\u00eb Franc\u00eb, si dhe n\u00eb 35% n\u00eb Suedi. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, mjeti higjienik \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr vet\u00ebm rreth 4% t\u00eb p\u00ebrb\u00ebrjes n\u00eb uj\u00ebrat e zeza n\u00eb Kanada dhe SHBA, sipas studimit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studiuesit pranuan mosp\u00ebrputhjen e mpreht\u00eb, duke deklaruar se \u2018k\u00ebrkime shtes\u00eb nevojiten p\u00ebr t\u00eb eksploruar n\u00ebse letra higjienike mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb kontribues m\u00eb i madh n\u00eb PFAS e p\u00ebrgjithshme n\u00eb uj\u00ebrat e zeza t\u00eb Amerik\u00ebs s\u00eb Veriut dhe n\u00ebse diPAPs nga letra higjienike mund t\u00eb shnd\u00ebrrohen p\u00ebrmes sistemit t\u00eb grumbullimit dhe trajtimit t\u00eb uj\u00ebrave t\u00eb zeza\u2019.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Markat q\u00eb p\u00ebrdornin let\u00ebr t\u00eb ricikluar dhe ato q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb let\u00ebr jo t\u00eb ricikluar rezultuan se kishin nivele t\u00eb ngjashme t\u00eb PFAS n\u00eb to. Studiuesit vun\u00eb n\u00eb dukje se kimikatet nuk p\u00ebrdoreshin domosdoshm\u00ebrisht me vet\u00ebdije nga prodhuesit e letr\u00ebs higjienike, por mund t\u00eb ishin futur me let\u00ebr t\u00eb pap\u00ebrpunuar ose t\u00eb kishin origjin\u00ebn nga makinerit\u00eb e p\u00ebrdorura n\u00eb procesin e prodhimit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">PFAS \u00ebsht\u00eb nj\u00eb grup prej rreth 14,000 kimikatesh t\u00eb prodhuara nga njeriu, q\u00eb zakonisht p\u00ebrdoren p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb mallra t\u00eb ndryshme t\u00eb konsumit rezistente ndaj nxeht\u00ebsis\u00eb dhe ujit. P\u00ebrb\u00ebrsit njihen zakonisht si \u2018kimikate p\u00ebrgjithmon\u00eb\u2019, pasi ato v\u00ebshtir\u00eb se degradohen natyrsh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kimikatet PFAS p\u00ebrfundojn\u00eb duke ndotur uj\u00ebrat n\u00ebntok\u00ebsore dhe n\u00eb fund kthehen n\u00eb furnizimin me ushqim. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrb\u00ebr\u00ebsit kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb lidhura me kancere t\u00eb ndryshme, d\u00ebmtime t\u00eb fetusit, s\u00ebmundje t\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb dhe veshkave, si dhe me \u00e7rregullime t\u00eb tjera serioze sh\u00ebndet\u00ebsore. DiPAP 6:2, p\u00ebr shembull, mund t\u00eb lidhet me funksionin e d\u00ebmtuar t\u00eb testikujve tek meshkujt, sipas studimeve t\u00eb m\u00ebparshme.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Letra higjienike n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn p\u00ebrmban substanca perfluoroalkil dhe polifluoroalkil (PFAS) dhe mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb burim kryesor i ndotjes s\u00eb ujit, sugjeron nj\u00eb studim i ri nga studiuesit n\u00eb Universitetin e Florid\u00ebs. Sipas studimit, t\u00eb publikuar nga revista Environmental Science &amp; Technology Letters, ekipi testoi rrotulla nga 21 markat kryesore t\u00eb letr\u00ebs higjienike t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":584633,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-584632","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/584632","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=584632"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/584632\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/584633"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=584632"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=584632"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=584632"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}