{"id":576899,"date":"2023-02-02T12:05:43","date_gmt":"2023-02-02T11:05:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=576899"},"modified":"2023-02-02T12:05:43","modified_gmt":"2023-02-02T11:05:43","slug":"the-economist-shqiperia-ben-permiresim-ne-indeksin-e-demokracise-per-te-tretin-vit-radhazi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2023\/02\/02\/the-economist-shqiperia-ben-permiresim-ne-indeksin-e-demokracise-per-te-tretin-vit-radhazi\/","title":{"rendered":"The Economist: Shqip\u00ebria b\u00ebn p\u00ebrmir\u00ebsim n\u00eb Indeksin e Demokracis\u00eb p\u00ebr t\u00eb tretin vit radhazi","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-576902\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/1657183642_edirama.jpg\" alt=\"\" width=\"780\" height=\"440\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/1657183642_edirama.jpg 780w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/1657183642_edirama-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/1657183642_edirama-768x433.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 780px) 100vw, 780px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar si nj\u00eb nga 10 performuesit m\u00eb t\u00eb mir\u00eb n\u00eb Indeksin e Demokracis\u00eb s\u00eb vitit 2022, t\u00eb sapopublikuar nga The Economist.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shqip\u00ebria renditet n\u00eb vendin e 64 nga vendi i 68, q\u00eb ishte n\u00eb vitin 2021 dhe 71 n\u00eb 2020-n, me 6.41 pik\u00eb. M\u00eb mir\u00eb n\u00eb rajon vijon t\u00eb mbetet Mali i Zi n\u00eb vendin e 61 (i pandryshuar).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrkeq\u00ebsim ka sh\u00ebnuar Serbia, q\u00eb ka zbritur n\u00eb vendin e 68 (-5). Maqedonia \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar me nj\u00eb pik\u00eb, duke u ngjitur n\u00eb vendin e 71. Demokracin\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt n\u00eb rajon e ka Bosnj\u00eb-Hercegovina, n\u00eb vendin e 97.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kosova nuk p\u00ebrfshihet n\u00eb k\u00ebt\u00eb renditje.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Indeksi i Demokracis\u00eb bazohet n\u00eb pes\u00eb kategori: procesi zgjedhor dhe pluralizmi, funksionimi i qeveris\u00eb, pjes\u00ebmarrja politike, kultura politike dhe lirit\u00eb civile. Bazuar n\u00eb rezultatet e tij n\u00eb nj\u00eb gam\u00eb t\u00eb indikator\u00ebve brenda k\u00ebtyre kategorive, secili vend m\u00eb pas klasifikohet si nj\u00eb nga kat\u00ebr llojet e regjimit: \u201cdemokraci e plot\u00eb\u201d, \u201cdemokraci me probleme\u201d, \u201cregjim hibrid\u201d ose \u201cregjim autoritar\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb 2021, vendi yn\u00eb hyri p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb grupin e dyt\u00eb t\u00eb vendeve t\u00eb ashtuquajtura demokraci me probleme (ku zgjedhjet jan\u00eb t\u00eb lira dhe ka t\u00eb drejta civile, por ka probleme si liria e medias apo ndrydhja e opozit\u00ebs dhe kriz\u00ebs).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">M\u00eb her\u00ebt, Shqip\u00ebria renditej n\u00eb grupin e tret\u00eb t\u00eb vendeve me demokraci hibride (kombinim i regjimit politik q\u00eb shpesh krijohet si rezultat i nj\u00eb kalimi jo t\u00eb plot\u00eb nga nj\u00eb regjim autoritar n\u00eb nj\u00eb regjim demokratik). Grupi i par\u00eb \u00ebsht\u00eb ai i demokracis\u00eb s\u00eb plot\u00eb dhe i kat\u00ebrti i ai autoritar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb vitin 2022, rezultatin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb Shqip\u00ebria e ka n\u00eb treguesin e lirive civile me 7.35 pik\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Treguesi i dyt\u00eb me pik\u00ebzimin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb \u00ebsht\u00eb procesi zgjedhor dhe pluralizimi (7 pik\u00eb), i ndjekur nga funksionimi i qeveris\u00eb (6.43) dhe kultura politike (6.25).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Treguesi me rezultatin m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt \u00ebsht\u00eb ai i pjes\u00ebmarrjes politike, me vet\u00ebm 5 pik\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pak p\u00ebrmir\u00ebsim i demokracis\u00eb n\u00eb bot\u00eb n\u00eb 2022<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb vitin 2022 n\u00eb bot\u00eb nuk u sh\u00ebnua p\u00ebrmir\u00ebsimi i Indeksit t\u00eb Demokracis\u00eb, ndryshe nga sa pritej p\u00ebr shkak t\u00eb leht\u00ebsimeve t\u00eb kufizimeve pas pandemis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sondazhi vjetor vler\u00ebson gjendjen e demokracis\u00eb n\u00eb 167 vende n\u00eb baz\u00eb t\u00eb pes\u00eb treguesve, (procesi zgjedhor dhe pluralizmi, funksionimi i qeveris\u00eb, pjes\u00ebmarrja politike, kultura politike demokratike dhe lirit\u00eb civile) q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb rezultat maksimal prej 10 pik\u00ebsh.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sipas raportit, pothuajse gjysma (45.3%) e popullsis\u00eb s\u00eb bot\u00ebs jeton n\u00eb nj\u00eb lloj demokracie, nd\u00ebrsa m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb e treta (36.9%) jetojn\u00eb n\u00ebn sundim autoritar. Rezultati global prej 5.29 nga dhjet\u00eb, nj\u00eb rritje prej vet\u00ebm 0.01 nga viti i kaluar, p\u00ebrfaq\u00ebson stanjacion dhe jo tendenc\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb arsye pse pritej nj\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim ishte heqja e kufizimeve t\u00eb lidhura me pandemin\u00eb n\u00eb vitin 2022. Kufizimi i lirive individuale, i synuar fillimisht p\u00ebr t\u00eb mbrojtur njer\u00ebzit nga Covid-19, ndikoi negativisht n\u00eb ecurin\u00eb e treguesit n\u00eb 2020 dhe 2021.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por \u00e7do p\u00ebrmir\u00ebsim n\u00eb 2022 u kompensua nga zhvillimet negative diku tjet\u00ebr. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, Kina \u2013 sht\u00ebpia e gati nj\u00eb t\u00eb pest\u00ebs s\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb bot\u00ebs \u2013 i dha fund politik\u00ebs s\u00eb saj zero-covid vet\u00ebm n\u00eb dhjetor, pasi kishte mbyllur dhjet\u00ebra miliona qytetar\u00eb t\u00eb saj p\u00ebr muaj t\u00eb t\u00ebr\u00eb gjat\u00eb gjith\u00eb vitit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Qeveria braktisi politik\u00ebn zero-covid pas protestave t\u00eb gjera kund\u00ebr saj. Por reagimi represiv i shtetit ndaj atyre protestave ndihmoi q\u00eb demokracia e Kin\u00ebs t\u00eb zvog\u00eblohej n\u00eb 1.94, m\u00eb e ul\u00ebta q\u00eb nga fillimi i indeksit n\u00eb 2006.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rusia regjistroi r\u00ebnien m\u00eb t\u00eb madhe demokratike nga \u00e7do vend n\u00eb bot\u00eb, duke r\u00ebn\u00eb 22 vende posht\u00eb renditjes n\u00eb vendin e 146-t\u00eb. Ambicia e Vladimir Putin p\u00ebr t\u00eb rivendosur pozicionin e Rusis\u00eb si nj\u00eb fuqi perandorake kund\u00ebrshtohet ashp\u00ebr nga Per\u00ebndimi, por d\u00ebnimi nga vendet joper\u00ebndimore nuk \u00ebsht\u00eb aspak universal.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rreth dy t\u00eb tretat e njer\u00ebzve jetojn\u00eb n\u00eb vende, qeverit\u00eb e t\u00eb cilave jan\u00eb ose neutrale ose t\u00eb prirura nga Rusia. Makina propagandistike e Putinit po p\u00ebrpiqet t\u00eb bind\u00eb jugun global se q\u00ebllimi i Per\u00ebndimit \u00ebsht\u00eb t\u00eb \u201cndaj\u00eb dhe shkat\u00ebrroj\u00eb\u201d Rusin\u00eb. N\u00eb vet\u00eb Rusin\u00eb, kontrolli i fort\u00eb i shtetit mbi median dhe shtypja e protestuesve kund\u00ebr luft\u00ebs kontribuan n\u00eb nj\u00eb rezultat t\u00eb ul\u00ebt historik prej 2.28.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Polarizimi mbetet k\u00ebrc\u00ebnimi m\u00eb i madh p\u00ebr demokracin\u00eb n\u00eb Amerik\u00eb, megjith\u00ebse pjes\u00ebmarrja e lart\u00eb historikisht n\u00eb zgjedhjet e nd\u00ebrmjetme n\u00eb n\u00ebntor dhe nj\u00eb refuzim i gjer\u00eb i kandidat\u00ebve q\u00eb ende mohojn\u00eb rezultatet e zgjedhjeve presidenciale t\u00eb vitit 2020, ndihmuan q\u00eb rezultati i vendit t\u00eb mbetet i q\u00ebndruesh\u00ebm n\u00eb 7.85.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Europa Per\u00ebndimore, sht\u00ebpia e tet\u00eb nga dhjet\u00eb vendet e para n\u00eb indeks, ishte i vetmi rajon q\u00eb regjistroi nj\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim t\u00eb duksh\u00ebm n\u00eb vitin 2022. Rezultati i saj rajonal u kthye n\u00eb nivelet para pandemis\u00eb dhe Norvegjia ruajti pozicionin e saj t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb krye t\u00eb renditje, e ndjekur nga af\u00ebr nga kat\u00ebr vende t\u00eb tjera nordike. (Zelanda e Re doli e dyta n\u00eb renditjen globale.)<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Turqia, i vetmi \u201cregjim hibrid\u201d n\u00eb rajon, ka regjistruar nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb madhe gjat\u00eb dekad\u00ebs s\u00eb fundit, gj\u00eb q\u00eb pasqyron sundimin gjithnj\u00eb e m\u00eb autokratik t\u00eb presidentit t\u00eb saj, Recep Tayyip Erdogan. Vendi p\u00ebrballet me nj\u00eb zgjedhje vendimtare k\u00ebt\u00eb ver\u00eb q\u00eb mund t\u00eb vendos\u00eb statusin e tij demokratik. Pavar\u00ebsisht disa p\u00ebrmir\u00ebsimeve globale, demokracia mbetet n\u00ebn k\u00ebrc\u00ebnim, thekson raporti.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"color: #ff0000;\"><strong>VINI RE<\/strong><\/span>: Ky material \u00ebsht\u00eb pron\u00ebsi intelektuale e <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.monitor.al\/the-economist-shqiperia-ben-permiresim-ne-indeksin-e-demokracise-per-te-tretin-vit-radhazif\/\">Monitor<\/a><\/span><\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-576900\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/T3.jpg\" alt=\"\" width=\"1068\" height=\"451\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/T3.jpg 1068w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/T3-300x127.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/T3-1024x432.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/T3-768x324.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1068px) 100vw, 1068px\" \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-576901\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/tabela-1.jpg\" alt=\"\" width=\"860\" height=\"433\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/tabela-1.jpg 860w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/tabela-1-300x151.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/tabela-1-768x387.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 860px) 100vw, 860px\" \/><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar si nj\u00eb nga 10 performuesit m\u00eb t\u00eb mir\u00eb n\u00eb Indeksin e Demokracis\u00eb s\u00eb vitit 2022, t\u00eb sapopublikuar nga The Economist. Shqip\u00ebria renditet n\u00eb vendin e 64 nga vendi i 68, q\u00eb ishte n\u00eb vitin 2021 dhe 71 n\u00eb 2020-n, me 6.41 pik\u00eb. M\u00eb mir\u00eb n\u00eb rajon vijon t\u00eb mbetet Mali i Zi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":576902,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65,13],"tags":[],"class_list":["post-576899","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme","category-te-fundit"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/576899","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=576899"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/576899\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/576902"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=576899"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=576899"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=576899"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}