{"id":576063,"date":"2023-01-28T17:46:53","date_gmt":"2023-01-28T16:46:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=576063"},"modified":"2023-01-28T17:49:56","modified_gmt":"2023-01-28T16:49:56","slug":"gjendet-ne-etiopi-fabrika-e-sepates-se-obsidianit-1-2-milione-vjecar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2023\/01\/28\/gjendet-ne-etiopi-fabrika-e-sepates-se-obsidianit-1-2-milione-vjecar\/","title":{"rendered":"Gjendet n\u00eb Etiopi fabrika e s\u00ebpat\u00ebs s\u00eb obsidianit 1.2 milion\u00eb vje\u00e7ar","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-576064\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/ezgif.com-gif-maker-56.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"824\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/ezgif.com-gif-maker-56.jpg 1200w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/ezgif.com-gif-maker-56-300x206.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/ezgif.com-gif-maker-56-1024x703.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/ezgif.com-gif-maker-56-768x527.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">I fark\u00ebtuar n\u00eb magm\u00eb dhe i aft\u00eb p\u00ebr t\u00eb prodhuar tehet m\u00eb t\u00eb mprehta n\u00eb Tok\u00eb, obsidiani \u00ebsht\u00eb pa dyshim nj\u00eb nga materialet m\u00eb t\u00eb forta t\u00eb p\u00ebrfytyruara ndonj\u00ebher\u00eb (ka nj\u00eb arsye pse George RR Martin e b\u00ebri at\u00eb arm\u00ebn e zgjedhur p\u00ebr t\u00eb vrar\u00eb White Walkers n\u00eb serialin Game of Thrones).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"> Xhami vullkanik me ngjyr\u00eb t\u00eb zez\u00eb \u00ebsht\u00eb gjithashtu jasht\u00ebzakonisht i brisht\u00eb dhe i rreziksh\u00ebm p\u00ebr t\u2019u punuar dhe nuk u zot\u00ebrua nga njer\u00ebzit deri n\u00eb pjes\u00ebn e fundit t\u00eb Epok\u00ebs s\u00eb Gurit, ose t\u00eb pakt\u00ebn k\u00ebshtu mendohej.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Duke raportuar mbi gjetjet m\u00eb t\u00eb fundit nga vendi arkeologjik Melka Kunture n\u00eb Etiopi, nj\u00eb ekip studiuesish ka p\u00ebrshkruar zbulimin e nj\u00eb punishteje dore t\u00eb obsidianit brenda nj\u00eb shtrese sedimenti t\u00eb datuar 1.2 milion vjet m\u00eb par\u00eb<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">. Kjo p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb shembull jasht\u00ebzakonisht t\u00eb hersh\u00ebm t\u00eb form\u00ebsimit t\u00eb obsidianit dhe sipas autor\u00ebve t\u00eb studimit, \u00ebsht\u00eb e vetmja fabrik\u00eb e datuar ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb Pleistocenin e Hersh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Vendet arkeologjike t\u00eb p\u00ebrshkruara si &#8216;punishte g\u00ebrmimi&#8217; jan\u00eb regjistruar vet\u00ebm n\u00eb gjysm\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb Pleistocenit t\u00eb Mes\u00ebm dhe vet\u00ebm n\u00eb Evrop\u00eb deri m\u00eb tani.&#8221;<\/em> &#8211; shkruajn\u00eb studiuesit. T\u00eb vendosura kryesisht n\u00eb Franc\u00eb dhe n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, pun\u00ebtorit\u00eb m\u00eb t\u00eb shquara t\u00eb s\u00ebpat\u00ebs s\u00eb epok\u00ebs s\u00eb gurit u shoq\u00ebruan t\u00eb gjitha me krijimin e teheve t\u00eb strallit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cN\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, obsidiani p\u00ebrdoret gjer\u00ebsisht vet\u00ebm nga epoka e mesme e gurit e tutje\u201d<\/em>, shkruajn\u00eb autor\u00ebt e studimit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Megjithat\u00eb, gjat\u00eb rrjedh\u00ebs s\u00eb g\u00ebrmimeve t\u00eb tyre, ekipi hasi n\u00eb nj\u00eb shtres\u00eb t\u00eb lasht\u00eb sedimenti q\u00eb p\u00ebrmbante nj\u00eb sasi prej 578 veglash guri, t\u00eb gjitha, p\u00ebrve\u00e7 tre prej t\u00eb cilave ishin skalitur nga obsidiani. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Duke p\u00ebrshkruar s\u00ebpatat, studiuesit habiten vazhdimisht q\u00eb \u2018standardizimi morfologjik \u00ebsht\u00eb i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm\u2019 dhe nd\u00ebrsa ata nuk e din\u00eb se cila specie e njeriut i ka krijuar mjetet, ata thon\u00eb se kushdo q\u00eb i krijoi ato aplikoi me zell \u2018retushe dyt\u00ebsore\u2019 dhe ishte shum\u00eb \u2018i p\u00ebrqendruar n\u00eb rregullimin p\u00ebrfundimtar t\u00eb artefakteve\u2019.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Arritja e nj\u00eb homogjeniteti t\u00eb till\u00eb do k\u00ebrkonte aft\u00ebsi shum\u00eb t\u00eb mprehta dhe nj\u00eb sasi t\u00eb mjaftueshme shkatht\u00ebsie, pasi obsidiani \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shk\u00ebmb i brisht\u00eb q\u00eb duhet t\u00eb mb\u00ebrthehet me shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr fines\u00eb se stralli ose bazalti.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Rrjedhimisht, prodhuesit duhej t\u00eb vler\u00ebsonin me sakt\u00ebsi forc\u00ebn e goditjes p\u00ebr t\u00eb shmangur thyerjen e b\u00ebrtham\u00ebs,&#8221;<\/em> shpjegojn\u00eb studiuesit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Teknikat p\u00ebr form\u00ebsimin e obsidianit besohet se jan\u00eb shfaqur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb gjat\u00eb Paleolitit t\u00eb Sip\u00ebrm, dhe madje edhe kap\u00ebset moderne kan\u00eb doreza mbrojt\u00ebse p\u00ebr t\u00eb shmangur cop\u00ebtimin e duarve kur punojn\u00eb me materialin e mpreht\u00eb si brisk. E megjithat\u00eb, kur p\u00ebrshkruajn\u00eb mjetet e m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb milion vjet m\u00eb par\u00eb, autor\u00ebt e studimit thon\u00eb se \u2018boshtet e standardizuara t\u00eb obsidianit ofrojn\u00eb prova t\u00eb shumta t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur t\u00eb aft\u00ebsive t\u00eb zot\u00ebruara plot\u00ebsisht\u2019.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shfaqja e aft\u00ebsive t\u00eb tilla sh\u00ebnon nj\u00eb k\u00ebrcim \u00e7udit\u00ebrisht masiv njoh\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb grup kaq t\u00eb lasht\u00eb njer\u00ebzish. Sipas autor\u00ebve, p\u00ebrshtatja e teknikave ekzistuese t\u00eb thurjes s\u00eb strallit p\u00ebr t\u00eb krijuar mjete m\u00eb sfiduese obsidiane mund t\u00eb shihet si nj\u00eb shembull i \u2018t\u00eb menduarit konvergjent\u2019, i cili shoq\u00ebrohet me zgjidhjen krijuese t\u00eb problemeve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Duke p\u00ebrsh\u00ebndetur k\u00ebt\u00eb arritje t\u00eb jasht\u00ebzakonshme, studiuesit thon\u00eb se krijuesit e vjet\u00ebr t\u00eb s\u00ebpat\u00ebs \u2018zgjidh\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb krijuese p\u00ebrmes t\u00eb menduarit konvergjent probleme teknologjike t\u00eb tilla si shk\u00ebputja dhe formimi efektiv i thekon\u00ebve \u00a0t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb xhamit vullkanik jasht\u00ebzakonisht t\u00eb brishta dhe prer\u00ebs\u2019. T\u00eb gjitha pa doreza mbrojt\u00ebse. Mbi nj\u00eb milion vjet m\u00eb par\u00eb.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>I fark\u00ebtuar n\u00eb magm\u00eb dhe i aft\u00eb p\u00ebr t\u00eb prodhuar tehet m\u00eb t\u00eb mprehta n\u00eb Tok\u00eb, obsidiani \u00ebsht\u00eb pa dyshim nj\u00eb nga materialet m\u00eb t\u00eb forta t\u00eb p\u00ebrfytyruara ndonj\u00ebher\u00eb (ka nj\u00eb arsye pse George RR Martin e b\u00ebri at\u00eb arm\u00ebn e zgjedhur p\u00ebr t\u00eb vrar\u00eb White Walkers n\u00eb serialin Game of Thrones). Xhami vullkanik me [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":576064,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-576063","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/576063","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=576063"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/576063\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/576064"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=576063"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=576063"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=576063"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}