{"id":574328,"date":"2023-01-19T21:42:47","date_gmt":"2023-01-19T20:42:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=574328"},"modified":"2023-01-19T21:42:47","modified_gmt":"2023-01-19T20:42:47","slug":"norvegjia-ben-zbulimin-magjepses","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2023\/01\/19\/norvegjia-ben-zbulimin-magjepses\/","title":{"rendered":"Norvegjia b\u00ebn zbulimin magjeps\u00ebs","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-574329\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/norvegji.jpg\" alt=\"\" width=\"1240\" height=\"697\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/norvegji.jpg 1240w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/norvegji-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/norvegji-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/norvegji-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1240px) 100vw, 1240px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb ekip arkeolog\u00ebsh norvegjez\u00eb ka gjetur at\u00eb q\u00eb ata e quajn\u00eb gurin m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr rune t\u00eb njohur deri m\u00eb sot. Shk\u00ebmbi i vog\u00ebl n\u00eb ngjyr\u00eb kafe, i gdhendur me mbishkrime misterioze, thuhet se daton q\u00eb nga koha e Jezu Krishtit dhe \u00ebsht\u00eb rreth 2000 vjet i vjet\u00ebr.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Mbishkrimet deri n\u00eb 2000-vje\u00e7are jan\u00eb nga periudha m\u00eb e vjet\u00ebr n\u00eb historin\u00eb enigmatike t\u00eb shkrimit runic.&#8221;<\/em> &#8211; tha n\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb p\u00ebr shtyp Muzeu i Historis\u00eb Kulturore n\u00eb Oslo, i cili ishte i pari q\u00eb dha lajmin k\u00ebt\u00eb jav\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb pjes\u00eb e vog\u00ebl guri ranor u gjet nd\u00ebrsa ekipi po ekzaminonte nj\u00eb varrez\u00eb t\u00eb lasht\u00eb pran\u00eb liqenit t\u00eb Tyrifjorden, n\u00eb veriper\u00ebndim t\u00eb kryeqytetit norvegjez t\u00eb Oslos, n\u00eb fund t\u00eb vitit 2021. Sipas muzeut t\u00eb Oslos, runat n\u00eb gur jan\u00eb \u2018m\u00eb t\u00eb vjetrat shkrim i njohur n\u00eb Norvegji\u2019. Autori i runes \u2018fliste nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb lasht\u00eb q\u00eb konsiderohet si pararend\u00ebse e norvegjishte s\u00eb s\u00eb vjet\u00ebr\u2019, gjuha m\u00ebm\u00eb e t\u00eb gjitha gjuh\u00ebve nordike q\u00eb fliten sot, shtohet n\u00eb deklarat\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Guri ka disa lloje gdhendjesh, tha muzeu, duke shtuar se jo t\u00eb gjitha ato \u2018kan\u00eb kuptim gjuh\u00ebsor\u2019. Disa runa dallohen qart\u00eb midis mbishkrimeve t\u00eb tjera, duke formuar fjal\u00ebn \u2018idiberug\u2019, thuhet n\u00eb deklarat\u00eb. Por shkenc\u00ebtar\u00ebt deri m\u00eb tani nuk kan\u00eb arritur t\u00eb konfirmojn\u00eb kuptimin e sakt\u00eb t\u00eb tij, duke besuar se mund t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb emri &#8216;Idibergu&#8217; ose emri i familjes &#8216;Idiberung&#8217;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Datimi me karbon i eshtrave dhe drurit t\u00eb zbuluar n\u00eb varrezat pran\u00eb gurit t\u00eb run\u00ebs sugjeron se ai ishte gdhendur midis viteve 1 dhe 250 pas Krishtit, kur Perandoria e lasht\u00eb Romake ishte n\u00eb rritje dhe krisht\u00ebrimi po hidhte hapat e tij t\u00eb par\u00eb. Sipas disa raporteve t\u00eb mediave, guri \u00ebsht\u00eb gjithashtu shekuj m\u00eb i vjet\u00ebr se t\u00eb gjith\u00eb gur\u00ebt e tjer\u00eb rune t\u00eb zbuluar m\u00eb par\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cKjo gjetje do na jap\u00eb shum\u00eb njohuri p\u00ebr p\u00ebrdorimin e runave n\u00eb epok\u00ebn e hershme t\u00eb hekurit. Kjo mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nga p\u00ebrpjekjet e para p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur runat n\u00eb Norvegji dhe Skandinavi n\u00eb gur.&#8221; <\/em>&#8211; tha Kristel Zilmer, nj\u00eb profesore n\u00eb Universitetin e Oslos p\u00ebr AP. Ajo gjithashtu e quajti zbulimin \u2018gj\u00ebja m\u00eb e bujshme q\u00eb un\u00eb, si akademike, kam pasur\u2019.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Alfabetet runike ishin n\u00eb p\u00ebrdorim nga popujt gjermanik\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb skandinav\u00ebt, p\u00ebrpara se t\u00eb p\u00ebrshtasnin alfabetin latin. Disa forma t\u00eb shkrimit runik u p\u00ebrdor\u00ebn n\u00eb Skandinavi gjat\u00eb Mesjet\u00ebs dhe provinca suedeze Dalarna e mbajti k\u00ebt\u00eb form\u00eb shkrimi deri n\u00eb shekullin e 20-t\u00eb.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb ekip arkeolog\u00ebsh norvegjez\u00eb ka gjetur at\u00eb q\u00eb ata e quajn\u00eb gurin m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr rune t\u00eb njohur deri m\u00eb sot. Shk\u00ebmbi i vog\u00ebl n\u00eb ngjyr\u00eb kafe, i gdhendur me mbishkrime misterioze, thuhet se daton q\u00eb nga koha e Jezu Krishtit dhe \u00ebsht\u00eb rreth 2000 vjet i vjet\u00ebr. &#8220;Mbishkrimet deri n\u00eb 2000-vje\u00e7are jan\u00eb nga periudha [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":574329,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-574328","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/574328","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=574328"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/574328\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/574329"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=574328"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=574328"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=574328"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}