{"id":564398,"date":"2022-11-28T22:10:39","date_gmt":"2022-11-28T21:10:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=564398"},"modified":"2022-11-28T21:59:37","modified_gmt":"2022-11-28T20:59:37","slug":"kina-ne-ekuilibrin-e-brishte-mes-iranit-e-arabise-saudite","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2022\/11\/28\/kina-ne-ekuilibrin-e-brishte-mes-iranit-e-arabise-saudite\/","title":{"rendered":"Kina n\u00eb ekuilibrin e brisht\u00eb mes Iranit e Arabis\u00eb Saudite","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-564399\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/unnamed-1.jpg\" alt=\"\" width=\"1600\" height=\"1165\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/unnamed-1.jpg 1600w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/unnamed-1-300x218.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/unnamed-1-1024x746.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/unnamed-1-768x559.jpg 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/unnamed-1-1536x1118.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1600px) 100vw, 1600px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Mes lajmeve t\u00eb agjencive t\u00eb inteligjenc\u00ebs amerikane q\u00eb pretendojn\u00eb se Kina po ndihmon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive programin e zhvillimit t\u00eb raketave balistike t\u00eb Arabis\u00eb Saudite, ende mungojn\u00eb provat p\u00ebr objektin e zhvillimit t\u00eb raketave t\u00eb Riadit dhe rolin e Kin\u00ebs n\u00eb ngritjen e saj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shum\u00eb po pyesin n\u00ebse ky bashk\u00ebpunim i supozuar sh\u00ebnon nj\u00eb ndryshim n\u00eb angazhimin e Kin\u00ebs me Lindjen e Mesme nga Irani drejt Arabis\u00eb Saudite. \u00cbsht\u00eb gjithashtu e paqart\u00eb n\u00ebse Pekini mund t\u00eb mbaj\u00eb nj\u00eb strategji ekuilibruese ndaj k\u00ebtyre fuqive rajonale.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Riadi po zhvendoset drejt prodhimit t\u00eb raketave t\u00eb tij balistike p\u00ebr t\u00eb plot\u00ebsuar blerjet e tij n\u00eb tregun nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb arm\u00ebve p\u00ebr tre arsye.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">S\u00eb pari jan\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e tensionuara saudito-amerikane. Ish-presidenti i SHBA-s\u00eb, Donald Trump, e paralajm\u00ebroi mbretin Salman n\u00eb vitin 2018 se sundimi i tij \u2018nuk do zgjasteas \u00a0dy jav\u00eb\u2019 pa mb\u00ebshtetjen e SHBA-s\u00eb. N\u00eb shtator 2021, Shtetet e Bashkuara hoq\u00ebn sistemin e tyre t\u00eb p\u00ebrparuar t\u00eb mbrojtjes raketore dhe baterit\u00eb \u2018Patriot\u2019 nga Arabia Saudite, pavar\u00ebsisht sulmeve nga rebel\u00ebt Houthi t\u00eb mb\u00ebshtetur nga Irani.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Presidenti Joe Biden e qortoi Riadin n\u00eb tetor 2022 p\u00ebr uljen e prodhimit t\u00eb naft\u00ebs nga grupi OPEC+. Uashingtoni ka kund\u00ebrshtuar gjithashtu t\u00eb furnizoj\u00eb me raketa balistike dhe teknologji Riadin p\u00ebr t\u00eb ruajtur ep\u00ebrsin\u00eb ushtarake t\u00eb Izraelit n\u00eb rajon.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">S\u00eb dyti, pavar\u00ebsisht se ka forca t\u00eb armatosura t\u00eb pajisura mir\u00eb, Riadi ka nj\u00eb sistem t\u00eb dob\u00ebt t\u00eb mbrojtjes ajrore, t\u00eb cilin Houthi-t e ekspozuan duke goditur objekte t\u00eb profilit t\u00eb lart\u00eb, si magazinat e naft\u00ebs Aramco n\u00eb mars 2022.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">S\u00eb treti, rivali kryesor rajonal i Arabis\u00eb Saudite, Irani, ka fituar nj\u00eb aft\u00ebsi t\u00eb fuqishme raketore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i Arabis\u00eb Saudite, zgjerimi i mund\u00ebsive t\u00eb blerjes s\u00eb arm\u00ebve dhe p\u00ebrvet\u00ebsimi i teknologjis\u00eb s\u00eb raketave balistike \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb forcuar aft\u00ebsit\u00eb parandaluese, p\u00ebr t\u00eb zvog\u00ebluar var\u00ebsin\u00eb e jashtme dhe p\u00ebr t\u00eb ruajtur barazin\u00eb me Iranin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">K\u00ebtu Kina b\u00ebhet e r\u00ebnd\u00ebsishme. Pekini i dor\u00ebzoi p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb raketat e tij DF-3A te mbret\u00ebria saudite n\u00eb vitin 1988. Arabia Saudite e pranoi publikisht zot\u00ebrimin e DF-3A-ve vet\u00ebm n\u00eb vitin 2014 kur nj\u00eb raport lajmesh zbuloi se mbret\u00ebria kishte bler\u00eb dhjet\u00ebra raketa DF-21 nga Pekini n\u00eb vitin 2007.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-564403\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/ezgif.com-gif-maker-2-2.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/ezgif.com-gif-maker-2-2.jpg 1200w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/ezgif.com-gif-maker-2-2-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/ezgif.com-gif-maker-2-2-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/ezgif.com-gif-maker-2-2-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ky bashk\u00ebpunim ushtarak n\u00eb rritje mund t\u00eb duket si Kina po ndryshon besnik\u00ebrin\u00eb midis Arabis\u00eb Saudite dhe Iranit. Por nj\u00eb ndryshim n\u00eb politik\u00ebn ekuilibruese t\u00eb Kin\u00ebs duket i pamundur. Transferimi i teknologjis\u00eb s\u00eb raketave n\u00eb Arabin\u00eb Saudite mbetet n\u00eb p\u00ebrputhje me politik\u00ebn e siguris\u00eb energjetike t\u00eb Kin\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Transferimi i teknologjis\u00eb raketore t\u00eb Kin\u00ebs n\u00eb Riad \u00ebsht\u00eb i izoluar nga zotimi i saj me Teheranin. Nj\u00eb shqyrtim i ngusht\u00eb i politik\u00ebs s\u00eb Kin\u00ebs n\u00eb rajon zbulon se ajo preferon status quo-n\u00eb midis dy vendeve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb thelb, Pekini mbetet i p\u00ebrkushtuar p\u00ebr t\u00eb shfryt\u00ebzuar aspiratat e Arabis\u00eb Saudite p\u00ebr t\u00eb zgjeruar portofolet e saj t\u00eb importeve dhe eksporteve larg vendeve per\u00ebndimore, mes thirrjeve popullore p\u00ebr mb\u00ebshtetje ndaj p\u00ebrpjekjeve t\u00eb mbret\u00ebris\u00eb p\u00ebr t\u00eb zgjidhur \u00e7\u00ebshtjet e brendshme.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por asgj\u00eb nuk sugjeron se kinez\u00ebt po zgjedhin Arabin\u00eb Saudite n\u00eb vend t\u00eb Iranit pasi t\u00eb dyja vendet kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr Kin\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrpjekja e Arabis\u00eb Saudite p\u00ebr t\u00eb ushqyer aleat\u00ebt aziatik\u00eb vjen gjithashtu drejtp\u00ebrdrejt nga k\u00ebrkimi i saj p\u00ebr tregje t\u00eb reja p\u00ebr produktet e saj energjetike. Si shteti m\u00eb i madh prodhues i etur p\u00ebr energji, Kina \u00ebsht\u00eb bler\u00ebsi m\u00eb i madh i energjis\u00eb s\u00eb Riadit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kina \u00ebsht\u00eb partneri m\u00eb i madh tregtar i Arabis\u00eb Saudite dhe klienti i energjis\u00eb me nj\u00eb v\u00ebllim tregtar dypal\u00ebsh prej 87 miliard\u00eb dollar\u00ebsh n\u00eb vitin 2021. Shitja e arm\u00ebve dhe transferimi i teknologjis\u00eb prej 245 milion\u00eb dollar\u00ebsh jan\u00eb copa t\u00eb vogla n\u00eb krahasim.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pavar\u00ebsisht k\u00ebsaj, ndihma kineze e teknologjis\u00eb raketore p\u00ebr Arabin\u00eb Saudite nuk do zvog\u00ebloj\u00eb rolin e Iranit si partneri strategjik m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i Pekinit n\u00eb rajon. Bashk\u00ebpunimi i Teheranit \u00ebsht\u00eb jetik p\u00ebr suksesin e nism\u00ebs s\u00eb Pekinit \u2018Belt and Road\u2019 (Brez e Rrug\u00eb).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Vendndodhja e Iranit n\u00eb kryq\u00ebzimin e Azis\u00eb Qendrore, Azis\u00eb Jugore dhe Lindjes s\u00eb Mesme \u00ebsht\u00eb kritike p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb step\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb Azis\u00eb Qendrore q\u00eb Pekini synon t\u00eb konsolidoj\u00eb n\u00eb sfer\u00ebn e tij t\u00eb ndikimit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shum\u00eb iranian\u00eb mund ta shohin blerjen e raketave nga Arabia Saudite si tradhti t\u00eb Kin\u00ebs. Por Teherani njeh preferenc\u00ebn e Pekinit p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebnie jo armiq\u00ebsore &#8211; n\u00ebse jo miq\u00ebsore &#8211; n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Gjirin Persik. Komuniteti strategjik i Iranit \u00ebsht\u00eb gjithashtu plot\u00ebsisht i vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr vendndodhjen e tij gjeostrategjike, duke e b\u00ebr\u00eb t\u00eb pamundur lidhjen e tij me Pekinin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Angazhimi i Kin\u00ebs p\u00ebr t\u00eb investuar mbi 400 miliard\u00eb dollar\u00eb n\u00eb Iran gjat\u00eb 25 viteve t\u00eb ardhshme \u00ebsht\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebn\u00ebs. Ideologjia e fort\u00eb anti-per\u00ebndimore e Teheranit dhe mosbesimi ndaj Shteteve t\u00eb Bashkuara e siguron Pekinin p\u00ebr besueshm\u00ebrin\u00eb e tij brenda konkurrenc\u00ebs m\u00eb t\u00eb madhe Kin\u00eb-SHBA. Irani do mb\u00ebshtes\u00eb Pekinin n\u00ebse do ribashkonte Tajvanin me Kin\u00ebn kontinentale, gj\u00eb q\u00eb do sillte n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pashmangshme Shtetet e Bashkuara n\u00eb tablo.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-564404\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/ezgif.com-gif-maker-1-4.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/ezgif.com-gif-maker-1-4.jpg 1200w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/ezgif.com-gif-maker-1-4-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/ezgif.com-gif-maker-1-4-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/ezgif.com-gif-maker-1-4-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nga ana tjet\u00ebr, Riadi mbetet fort n\u00ebn ndikimin e SHBA-s\u00eb, pavar\u00ebsisht \u2018tensioneve\u2019 t\u00eb fundit. Shtetet e Bashkuara madje kan\u00eb pajtuar Arabin\u00eb Saudite dhe Izraelin p\u00ebr programin b\u00ebrthamor t\u00eb Iranit, duke ilustruar m\u00eb tej bashk\u00ebpunimin e ngusht\u00eb t\u00eb siguris\u00eb me Shtetet e Bashkuara. \u00c7do riorganizim me Kin\u00ebn duket i pamundur pasi do n\u00ebnkuptonte braktisjen e ombrell\u00ebs s\u00eb siguris\u00eb s\u00eb SHBA-s\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ky ka qen\u00eb nj\u00eb faktor mb\u00ebshtet\u00ebs n\u00eb politik\u00ebn e jashtme saudite q\u00eb nga marr\u00ebveshja e partneritetit strategjik t\u00eb vitit 1945 me Shtetet e Bashkuara. Do ishte e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr Riadin t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsonte var\u00ebsin\u00eb e tij nga pajisjet ushtarake t\u00eb SHBA-s\u00eb pasi ripozicionimi do n\u00ebnkuptonte vuajtje t\u00eb forcave t\u00eb tij t\u00eb armatosura p\u00ebr sa u p\u00ebrket furnizimeve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr forcat e tij ajrore.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr sa koh\u00eb q\u00eb Riadi mbetet i varur nga Uashingtoni p\u00ebr sigurin\u00eb e tij, miq\u00ebsia e Kin\u00ebs me Riadin n\u00eb kurriz t\u00eb Teheranit nuk ka gjasa. R\u00ebnd\u00ebsia strategjike e Arabis\u00eb Saudite p\u00ebr Kin\u00ebn gjithashtu zbehet n\u00eb krahasim me Teheranin. Megjith\u00ebse Arabia Saudite \u00ebsht\u00eb furnizuesi m\u00eb i madh i energjis\u00eb i Pekinit, ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zinxhir importi nga i cili Kina synon t\u00eb zgjerohet.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ajo q\u00eb mund t\u00eb prish\u00eb aktin ekuilibrues t\u00eb Pekinit midis Arabis\u00eb Saudite dhe Iranit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ndryshim i politik\u00ebs s\u00eb SHBA-s\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb politikave kok\u00ebfort\u00eb t\u00eb mbret\u00ebris\u00eb me OPEC +.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Perceptimi se Shtetet e Bashkuara po shk\u00ebputeshin dal\u00ebngadal\u00eb nga rajoni \u00ebsht\u00eb i pasakt\u00eb. Uashingtoni angazhohet vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb pak\u00ebsuar angazhimet e tij ushtarake n\u00eb rajon duke u t\u00ebrhequr nga Afganistani, duke mos hequr dor\u00eb p\u00ebr fare nga ep\u00ebrsia e tij rajonale.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Duket se Kina mund t\u00eb vazhdoj\u00eb q\u00ebndrimin e saj ekonomik n\u00eb rajon mes mb\u00ebshtetjes s\u00eb saj te energjin\u00eb e Gjirit dhe qasja n\u00eb tregjet e saj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>VINI RE<\/strong>: Ky material \u00ebsht\u00eb pron\u00ebsi intelektuale e <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/asiatimes.com\/2022\/11\/china-recalibrating-its-delicate-iran-saudi-balancing-act\/?mc_cid=7d31cf3e84&amp;mc_eid=c54a441636\">Asia Times<\/a><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrgatiti p\u00ebr <span style=\"color: #0000ff;\">Hashtag.al,<\/span> K.Manjani<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"color: #ff0000;\">*<\/span><em>Mohmad Waseem Malla \u00ebsht\u00eb nj\u00eb studiues informacioni n\u00eb Institutin Manohar Parrikar p\u00ebr Studime dhe Analiza t\u00eb Mbrojtjes (MP-IDSA), Nju Delhi. Pik\u00ebpamjet e shprehura k\u00ebtu jan\u00eb vet\u00ebm t\u00eb autorit dhe nuk p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb institucionin p\u00ebr t\u00eb cilin ai punon.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ky artikull, i ribotuar me leje, u botua fillimisht nga Forumi i Azis\u00eb Lindore, i cili bazohet n\u00eb Shkoll\u00ebn e Politikave Publike Crawford brenda Kolegjit t\u00eb Azis\u00eb dhe Paq\u00ebsorit n\u00eb Universitetin Komb\u00ebtar Australian.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Mes lajmeve t\u00eb agjencive t\u00eb inteligjenc\u00ebs amerikane q\u00eb pretendojn\u00eb se Kina po ndihmon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive programin e zhvillimit t\u00eb raketave balistike t\u00eb Arabis\u00eb Saudite, ende mungojn\u00eb provat p\u00ebr objektin e zhvillimit t\u00eb raketave t\u00eb Riadit dhe rolin e Kin\u00ebs n\u00eb ngritjen e saj. Shum\u00eb po pyesin n\u00ebse ky bashk\u00ebpunim i supozuar sh\u00ebnon nj\u00eb ndryshim [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":564399,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22,53],"tags":[],"class_list":["post-564398","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ballina","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/564398","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=564398"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/564398\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/564399"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=564398"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=564398"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=564398"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}