{"id":545599,"date":"2022-08-30T15:14:44","date_gmt":"2022-08-30T13:14:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=545599"},"modified":"2022-08-30T15:14:44","modified_gmt":"2022-08-30T13:14:44","slug":"percaktimi-publik-i-shba-makineria-liberale-e-fetva-ve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2022\/08\/30\/percaktimi-publik-i-shba-makineria-liberale-e-fetva-ve\/","title":{"rendered":"P\u00ebrcaktimi publik i SHBA: makineria \u2018liberale\u2019 e fetva-ve","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><strong><span style=\"color: #000000;\"><a href=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/ceno.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-545601\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/ceno.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/ceno.jpg 1200w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/ceno-300x150.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/ceno-1024x512.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/ceno-768x384.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/a><\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Nga Enri \u00c7eno<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrpara se t\u00eb filloj \u2013 duke pasur ve\u00e7an\u00ebrisht parasysh sulmin e koh\u00ebve t\u00eb fundit ndaj Salman Rushdie \u2013 do t\u00eb doja t\u00eb b\u00ebja t\u00eb qart\u00eb se p\u00ebrdorimi i p\u00ebrcaktimit \u201cfetva\u201d n\u00eb titullin e k\u00ebtij artikulli nuk p\u00ebrb\u00ebn aspak sulmin e vet\u00ebk\u00ebnaqur t\u00eb radh\u00ebs ndaj Islamit politik. D\u00ebshiroj thjesht t\u00eb v\u00eb n\u00eb pah ngjashm\u00ebrin\u00eb historike midis fetva-ve islame t\u00eb shpallura me shekuj me radh\u00eb, dhe &#8220;p\u00ebrcaktimit publik&#8221; amerikan t\u00eb koh\u00ebrave moderne.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr ata q\u00eb nuk e din\u00eb ende, Sekretari i Shtetit i SHBA-s\u00eb ka autoritetin t\u00eb shpall\u00eb publikisht individ\u00eb t\u00eb huaj si p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr shkelje t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut, korrupsion dhe terroriz\u00ebm. K\u00ebto shpallje, t\u00eb quajtura &#8220;p\u00ebrcaktime&#8221;, p\u00ebrmbajn\u00eb detyrime p\u00ebr qytetar\u00ebt dhe kompanit\u00eb e SHBA n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, si dhe p\u00ebr k\u00ebdo q\u00eb banon ose merret me biznes n\u00eb Shtetet e Bashkuara. N\u00eb opinionin tim, p\u00ebrcaktimi publik \u00ebsht\u00eb nj\u00eb instrument i fuqish\u00ebm dhe i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb i politik\u00ebs s\u00eb jashtme t\u00eb SHBA-s\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Le t\u2019i kthehemi krahasimit midis p\u00ebrcaktimit t\u00eb SHBA-s\u00eb dhe fetva-s islame. N\u00eb Islam, nj\u00eb fetva \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vendim autoritativ i marr\u00eb nga nj\u00eb myfti ose nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs fetar kompetent n\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn islame. Fetva \u00ebsht\u00eb nj\u00eb instrument i fuqish\u00ebm dhe si t\u00eb gjith\u00eb instrumentet e till\u00eb, ajo mund keqp\u00ebrdoret. Arsyet pas sulmit t\u00eb fundit ndaj Rushdie gjenden tek fetva e Khomeinit e vitit 1989 q\u00eb urdh\u00ebronte mysliman\u00ebt kudo n\u00eb bot\u00eb t\u00eb ekzekutonin autorin e Vargjeve Satanike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pas shpalljes s\u00eb saj, Rushdie u detyrua t\u00eb k\u00ebrkonte streh\u00eb n\u00eb nj\u00eb program sigurie n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar. Libri i tij u ndalua, u hoq nga qarkullimi dhe madje u dogj publikisht n\u00eb kat\u00ebr cepat e bot\u00ebs, nga Venezuela n\u00eb Angli, nga Anglia n\u00eb Bangladesh.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Edhe pse mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebs, ky episod nuk do t\u00eb thot\u00eb aspak se fetva, thjesht nj\u00eb nd\u00ebr instrumentet e shumta t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb st\u00ebrholluar islame, \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka e tmerrshme n\u00eb vetvete. Shembulli thjesht ka p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb p\u00ebrshkruaj\u00eb dhun\u00ebn e ushtruar n\u00ebp\u00ebrmjet keqp\u00ebrdorimit t\u00eb nj\u00eb instrumenti autoritativ t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs, t\u00eb krahasuesh\u00ebm me jus respondendi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ngjashme, shpata globale e p\u00ebrcaktimit publik t\u00eb SHBA-s\u00eb, edhe pse fisnike, e p\u00ebrdorur vend e pa vend, mund t\u00eb shkaktoj\u00eb po aq kaos dhe ndoshta t\u00eb ndaj\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin fat me fetva-n e tmerrshme q\u00eb sapo p\u00ebrmend\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Duke shkelur parimet mbi t\u00eb cil\u00ebt \u00ebsht\u00eb ngritur, praktika e p\u00ebrcaktimit publik mund t\u00eb arrij\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn e q\u00ebllimit t\u00eb saj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por, deri n\u00eb \u00e7far\u00eb mase mund t\u00eb gabojn\u00eb SHBA n\u00eb p\u00ebrcaktimin publik t\u00eb zyrtar\u00ebve t\u00eb huaj? P\u00ebr ata q\u00eb kund\u00ebrshtojn\u00eb bot\u00ebn unipolare liberale t\u00eb udh\u00ebhequr nga Shtetet e Bashkuara, p\u00ebrgjigja \u00ebsht\u00eb pa dyshim \u2013 SHBA gabojn\u00eb r\u00ebnd\u00eb. P\u00ebr ata q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb q\u00ebndrim pozitiv p\u00ebr lidershipin global t\u00eb SHBA, p\u00ebrgjigja do t\u00eb ting\u00eblloj\u00eb disi m\u00eb pak e prer\u00eb, pak a shum\u00eb n\u00eb linj\u00ebn: &#8221; OK, askush nuk \u00ebsht\u00eb perfekt, njer\u00ebz jemi, gabime b\u00ebjm\u00eb, por p\u00ebrtej faktorit njer\u00ebzor, efektet e p\u00ebrgjithshme t\u00eb k\u00ebtij mekanizmi jan\u00eb pozitive&#8221;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pyetja q\u00eb shtrohet k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb \u2013 n\u00eb rast se ndodh nj\u00eb gabim, kush e paguan koston?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrcaktimet publike \u00a0amerikane p\u00ebr p\u00ebrfshirje n\u00eb korrupsion jan\u00eb nj\u00eb fenomen me fush\u00ebveprim bot\u00ebror. Ata jan\u00eb fetva e re &#8216;liberale&#8217;. Ky nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb fenomen amerikan; s\u00eb fundmi Mbret\u00ebria e Bashkuar i \u00ebsht\u00eb bashkuar klubit global t\u00eb &#8216;v\u00ebllait t\u00eb madh&#8217;, duke l\u00ebshuar p\u00ebrcaktime plot\u00ebsuese t\u00eb vetat. Po t\u00eb q\u00ebndrojm\u00eb n\u00eb SHBA, do t\u00eb v\u00ebrejm\u00eb se gjat\u00eb muajve t\u00eb fundit, p\u00ebrdorimi i tyre ka sh\u00ebnuar rritje, me p\u00ebrcaktimin e l\u00ebshuar p\u00ebr ish-presidentin e Paraguait, konservatorin Cartes.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb, ishte radha e ish-presidentit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, ish-kryeministrit dhe liderit aktual t\u00eb opozit\u00ebs, Sali Berisha, nj\u00eb tjet\u00ebr konservator.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb artikull i Reuters i dhjetorit t\u00eb vitit 2020 thekson: &#8220;Sipas ekspert\u00ebve, Presidenti Biden nuk do t\u00eb heq\u00eb dor\u00eb nga p\u00ebrdorimi i arm\u00ebs s\u00eb preferuar t\u00eb ish-Presidentit Trump &#8211; sanksionet &#8211; teksa k\u00ebrkon t\u00eb riformoj\u00eb politik\u00ebn e jashtme amerikane.&#8221;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Vlen t\u00eb p\u00ebrmendet se administrata Trump \u201cshpalli rreth 3,800 sanksione t\u00eb reja ose \u2018p\u00ebrcaktime\u2019 krahasuar me 2,350 t\u00eb mandatit t\u00eb dyt\u00eb t\u00eb Obam\u00ebs, dhe miratoi m\u00eb pak fshirje nga lista, mjeti me t\u00eb cilin Uashingtoni shp\u00ebrblen ata q\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb sjelljen\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nuk duhet harruar k\u00ebtu se Administrata Trump ishte flamurtarja e p\u00ebrdorimit t\u00eb ndalimit t\u00eb vizave p\u00ebr udh\u00ebtim drejt SHBA-s\u00eb, duke goditur m\u00eb shum\u00eb se 200 zyrtar\u00eb t\u00eb huaj me heqje vizash, &#8211; nj\u00eb sanksion rrall\u00ebher\u00eb i p\u00ebrdorur p\u00ebrpara saj. Kjo administrat\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzoi ashp\u00ebr p\u00ebrdorimin e t\u00eb ashtuquajturave sanksione dyt\u00ebsore, q\u00eb nd\u00ebshkonin si miqt\u00eb, ashtu edhe armiqt\u00eb. Duhet t\u00eb kujtojm\u00eb k\u00ebtu se Ligji Magnitsky i SHBA-s\u00eb filloi t\u00eb marr\u00eb nj\u00eb fush\u00ebveprim global q\u00eb nga viti 2016, duke i mund\u00ebsuar SHBA-s\u00eb t\u00eb vendos\u00eb kufizime vizash n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Parashikimi i Reuters q\u00ebndron: tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb se sanksionet do t\u00eb mbeten nj\u00eb instrument qendror i fuqis\u00eb s\u00eb SHBA-s\u00eb n\u00ebn Presidentin Biden n\u00eb 2022- edhe pse &#8220;nuk k\u00ebndohen m\u00eb pas refrenit \u201cAmerika vjen e para!\u201d (America First!) q\u00eb sh\u00ebnoi politik\u00ebn e jashtme t\u00eb Trump.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Duke l\u00ebn\u00eb m\u00ebnjan\u00eb retorik\u00ebn patriotike, p\u00ebr administrat\u00ebn Biden shkeljet e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe korrupsioni, mbeten t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr projeksionin e fuqis\u00eb s\u00eb SHBA-s\u00eb n\u00eb bot\u00eb &#8211; jo vet\u00ebm sa \u00e7 \u2018ishin p\u00ebr administrat\u00ebn Trump &#8211; r\u00ebnd\u00ebsia e tyre \u00ebsht\u00eb rritur akoma m\u00eb tej. Erica Gaston n\u00eb artikullin me titull: &#8220;Sanksionet jan\u00eb n\u00eb mod\u00eb, por jo shum\u00eb efektive&#8221; n\u00eb shkurt t\u00eb k\u00ebtij viti v\u00ebrejti se administrata Biden shpalli 173 p\u00ebrcaktime n\u00eb p\u00ebrputhje me Ligjin Magnitsky n\u00eb 2021, krahasuar me vet\u00ebm 12 t\u00eb vitit 2020. Sipas Benjamin Press, i cili i ndjek k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje p\u00ebr Carnegie Endowment \u201cheqja e vizave \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb nga mjetet e preferuara t\u00eb administrat\u00ebs Biden p\u00ebr nd\u00ebshkimin e aktor\u00ebve t\u00eb d\u00ebmsh\u00ebm (bad actors) jasht\u00eb vendit\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr ata q\u00eb ndjekin zhvillimet e fundit n\u00eb luft\u00ebn e p\u00ebrjetshme t\u00eb s\u00eb mir\u00ebs kund\u00ebr s\u00eb keqes, p\u00ebrcaktimet publike duket se jan\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb rimish\u00ebrimin modern t\u00eb shpat\u00ebs s\u00eb Solomonit. Ata q\u00eb e p\u00ebrdorin jan\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm se nuk jan\u00eb mbret\u00ebr biblik\u00eb; ata e din\u00eb se p\u00ebrcaktime t\u00eb tilla nuk jan\u00eb plumba argjendi, ata e din\u00eb se futja n\u00eb list\u00ebn e zez\u00eb t\u00eb zyrtar\u00ebve t\u00eb huaj shpesh merr nj\u00eb kuptim simbolik (lexo &#8216;politik&#8217;), n\u00eb vend t\u00eb nj\u00eb ndikimi efektiv n\u00eb pasurin\u00eb e tyre shpesh t\u00eb fituar me mashtrim. Ishte e qart\u00eb q\u00eb n\u00eb krye t\u00eb her\u00ebs se p\u00ebrdorimi i pamatur i sanksioneve her\u00ebt a von\u00eb do t\u00eb l\u00ebshonte shk\u00ebndija.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Dhe ndodhi pik\u00ebrisht k\u00ebshtu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">M\u00eb par\u00eb p\u00ebrmenda Sali Berish\u00ebn, themeluesin dhe liderin aktual t\u00eb Partis\u00eb Demokratike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. P\u00ebr mua, ai \u00ebsht\u00eb shembulli i gjall\u00eb q\u00eb ilustron k\u00ebt\u00eb. N\u00eb maj 2021, Berisha u shpall nga Sekretari amerikan Blinken si p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr p\u00ebrfshirje n\u00eb korrupsion t\u00eb r\u00ebnd\u00eb. N\u00eb at\u00eb moment, Berisha, 77 vje\u00e7, nj\u00eb ish-lider konservator, ishte n\u00eb rrug\u00ebn e daljes s\u00eb natyrshme nga politika. N\u00ebse administrata Biden nuk do t\u00eb ishte marr\u00eb me t\u00eb, sot ai do t\u00eb ishte thjesht nj\u00eb tjet\u00ebr nj\u00eb politikan i nisur p\u00ebr pension n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb vog\u00ebl n\u00eb Evrop\u00ebn Juglindore. Megjithat\u00eb, pas k\u00ebtij akti, ai e pa veten t\u00eb rikthyer me forc\u00eb n\u00eb sken\u00eb, i prekur dhe i befasuar, n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb mbrojtur veten po aq sa p\u00ebr ruajtur nderin e tij. N\u00eb fund, kjo situat\u00eb e riktheu at\u00eb, edhe nj\u00eb her\u00eb, n\u00eb krye t\u00eb partis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">M\u00eb 7 korrik 2022, opozita ia njohu t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr ta udh\u00ebhequr, duke iu bashkuar thirrjes s\u00eb tij p\u00ebr nj\u00eb tubim masiv n\u00eb kryeqytetin e Shqip\u00ebris\u00eb kund\u00ebr asaj q\u00eb Berisha e quajti &#8220;Nj\u00eb qeveri e korruptuar socialiste&#8221;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb analiz\u00eb e ngjarjeve t\u00eb fundit n\u00eb Shqip\u00ebri e ka t\u00eb pamundur mos t\u00eb pikas\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb absurditetesh:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Absurdi i par\u00eb: Nj\u00eb lider konservator shqiptar, antikomunist, thuajse n\u00eb pension, ringrihet n\u00eb k\u00ebmb\u00eb dhe merr drejtimin e opozit\u00ebs pik\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrfshirjes n\u00eb list\u00ebn e zez\u00eb t\u00eb SHBA.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Absurdi i dyt\u00eb: Nj\u00eb ish-lider, tani lider aktual, i akuzuar p\u00ebr korrupsionin e tij n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, udh\u00ebheq nj\u00eb protest\u00eb masive t\u00eb opozit\u00ebs kund\u00ebr nj\u00eb qeverie q\u00eb akuzohet p\u00ebr korrupsion n\u00eb t\u00eb tashmen.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Absurdi i tret\u00eb: Pak dit\u00eb pas protest\u00ebs s\u00eb opozit\u00ebs, m\u00eb 21 korrik, Mbret\u00ebria e Bashkuar, nj\u00eb vend q\u00eb u largua disa vite m\u00eb par\u00eb nga Evropa, iu bashkua Shteteve t\u00eb Bashkuara n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr korrupsionit n\u00eb Evrop\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Absurdi i kat\u00ebrt: Mbret\u00ebria e Bashkuar zgjodhi t\u00eb kthehej n\u00eb sken\u00ebn evropiane duke pilotuar p\u00ebrpjekjet e saj kund\u00ebr korrupsionit jasht\u00eb shtetit n\u00eb nj\u00eb vend, Shqip\u00ebrin\u00eb q\u00eb teknikisht nuk \u00ebsht\u00eb (ende) pjes\u00eb e Evrop\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Mbret\u00ebria e Bashkuar u ngjit n\u00eb sken\u00ebn e fetva-s globale duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr nj\u00eb politikan t\u00eb larg\u00ebt, ndoshta t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, ndoshta t\u00eb vog\u00ebl, por n\u00eb \u00e7do rast t\u00eb ringjallur, p\u00ebr shkak t\u00eb korrupsionit q\u00eb supozohet se ka ndodhur dhjet\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Disa or\u00eb p\u00ebrpara se t\u00eb publikohej p\u00ebrfshirja e tij n\u00eb list\u00ebn e zez\u00eb t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar, mediat pro-qeveritare t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb shpallnin triumfalisht se lideri i opozit\u00ebs shqiptare, i goditur fillimisht nga lista e zez\u00eb e SHBA-s\u00eb, do t\u00eb merrte fundin e merituar nga lista tjet\u00ebr e Mbret\u00ebris\u00eb e Bashkuar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Opozita shqiptare e ndjeu goditjen, socialist\u00ebt shqiptar\u00eb, trash\u00ebgimtar\u00ebt e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb komunist\u00ebve, u lumturuan. N\u00eb luft\u00ebn e p\u00ebrhershme mes t\u00eb mir\u00ebs dhe t\u00eb keqes, ata (p\u00ebrs\u00ebri!) nuk ishin t\u00eb k\u00ebqijt\u00eb. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, n\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb, ata kishin informacion t\u00eb brendsh\u00ebm nga Britania e Madhe. Dhe ishin m\u00eb se t\u00eb lumtur ta b\u00ebnin at\u00eb publik!<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Do t\u00eb ishte absurde t\u00eb mos e quanim k\u00ebt\u00eb veprim t\u00eb bashk\u00ebrenduar; do t\u00eb ishte absurde t\u00eb mos kuptonim se ky sulm ishte politik. Nj\u00eb sulm politik sigurisht, por i veshur me petkat e luft\u00ebs s\u00eb shenjt\u00eb kund\u00ebr korrupsionit. Luft\u00ebrat e shenjta \u2013kund\u00ebr terrorit, korrupsionit, arm\u00ebve t\u00eb shkat\u00ebrrimit n\u00eb mas\u00eb, ekstremizmit t\u00eb dhunsh\u00ebm ose populizmit \u2013 mund t\u00eb b\u00ebhen n\u00eb em\u00ebr t\u00eb kauzave t\u00eb drejta dhe fisnike, por pashmangshm\u00ebrisht ato t\u00eb kujtojn\u00eb kryq\u00ebzatat. Pas shum\u00eb dekadash teorie kritike, \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb pretendohet se kryq\u00ebzatat ishin thjesht nj\u00eb p\u00ebrpjekje morale q\u00eb i justifikoi plot\u00ebsisht pasojat e saj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Megjithat\u00eb, n\u00ebse SHBA ose Britania e Madhe duan t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb vring\u00ebllojn\u00eb shpat\u00ebn e shenjt\u00eb t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb globale, ata duhet ta b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb me largpam\u00ebsi dhe mendje t\u00eb kthjell\u00ebt, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb veprimet e tyre t\u00eb mos t\u2019i b\u00ebjn\u00eb realitetet e rr\u00ebmujshme lokale akoma m\u00eb t\u00eb rr\u00ebmujshme se \u00e7 \u2018ishin. N\u00eb vendin tim, veprimi i SHBA i dha nj\u00eb t\u00eb ardhme politike pik\u00ebrisht njeriut q\u00eb duhej turp\u00ebruar shkak t\u00eb s\u00eb shkuar\u00ebs s\u00eb tij.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ky veprim nuk e b\u00ebri Amerik\u00ebn m\u00eb t\u00eb fort\u00eb, Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, apo Shqip\u00ebrin\u00eb m\u00eb t\u00eb sigurt \u2013 ai i b\u00ebri miqt\u00eb tan\u00eb anglo-amerikan\u00eb t\u00eb duken m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt se \u00e7 \u2018jan\u00eb dhe qeverin\u00eb thuajse autokratike socialiste t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb t\u00eb duket m\u00eb e fort\u00eb se \u00e7 \u2018duhet t\u00eb jet\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u00c7\u2019 mund t\u00eb themi p\u00ebr limitet njer\u00ebzore kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr t\u00eb vendosur fundin e karrier\u00ebs s\u00eb nj\u00eb figure nd\u00ebrkomb\u00ebtare, pasi n\u00eb fund t\u00eb fundit edhe vendimi p\u00ebr sanksionet e SHBA-s\u00eb merret nga qenie njer\u00ebzore, t\u00eb cilat ndodh q\u00eb edhe gabojn\u00eb? A duhet t\u00eb ket\u00eb Berisha dhe ata q\u00eb nj\u00eblloj si ai ndihen t\u00eb tradhtuar nga aleat\u00ebt e tyre historik\u00eb, t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb p\u00ebrballet me akuzat q\u00eb i jan\u00eb b\u00ebr\u00eb publikisht, n\u00eb nj\u00eb proces transparent? A duhet t\u00eb ket\u00eb ai t\u00eb drejt\u00ebn e ankes\u00ebs?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Me sa duket jo.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrcaktimet publike t\u00eb p\u00ebrdorura sipas dispozit\u00ebs 7031 (c) u krijuan si nj\u00eb mjet i gjithansh\u00ebm dhe i fuqish\u00ebm i politik\u00ebs s\u00eb jashtme amerikane. Ata kishin p\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb shk\u00ebpusnin kombet nga udh\u00ebheq\u00ebsit e tyre t\u00eb korruptuar me shpres\u00ebn se n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb do t\u00eb mb\u00ebshtetej emancipimi i tyre. E drejta p\u00ebr t\u00eb shpallur si t\u00eb korruptuar nj\u00eb zyrtar t\u00eb huaj vendosi mbi kok\u00ebn e Sekretarit t\u00eb Shtetit aureol\u00ebn e kryepriftit t\u00eb antikorrupsionit global.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Natyrisht \u00ebsht\u00eb e kot\u00eb t\u00eb mohohet ndikimi jasht\u00ebzakonisht pozitiv i k\u00ebsaj fuqie kolosale n\u00ebse ajo p\u00ebrdoret me maturi dhe kursim: kund\u00ebr diktator\u00ebve dhe zyrtar\u00ebve aktual\u00eb ekstremisht t\u00eb korruptuar dhe lider\u00ebve q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb gjenocid dhe shkelje masive t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por ka raste kur altari i shenjt\u00eb i drejt\u00ebsis\u00eb bot\u00ebrore \u00ebsht\u00eb i zbraz\u00ebt. Ndodh q\u00eb edhe kryeprifti gabon. Ndodh q\u00eb kur luan rolin e Per\u00ebndis\u00eb njeriu d\u00ebshton. Vring\u00ebllimi i pakujdessh\u00ebm i arm\u00ebve shkakton pashmangshm\u00ebrisht viktima t\u00eb pafajshme &#8211; dhe me k\u00ebt\u00eb nuk kam parasysh zyrtar\u00ebt e &#8216;e varf\u00ebr&#8217; t\u00eb sh\u00ebnjestruar nga sanksionet &#8211; jam i sigurt se mjaft shpesh, t\u00eb korruptuar apo jo, ata ia dalin t\u00eb kujdesen p\u00ebr veten e tyre.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Me viktima t\u00eb pafajshme n\u00ebnkuptoj demokracit\u00eb e reja, institucionet e kombeve mike t\u00eb nd\u00ebrtuara mbi shtetin ligjor, t\u00eb ardhmen e aleancave t\u00eb nd\u00ebrtuara mbi respektin reciprok, t\u00eb ardhmen e perceptimit ton\u00eb p\u00ebr SHBA-n\u00eb si nj\u00eb fuqi e p\u00ebrgjegjshme globale, si gur themel i demokracis\u00eb liberale.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">A \u00ebsht\u00eb bombardimi masiv me p\u00ebrcaktime publike shenja se SHBA ka zgjedhur &#8216;rrug\u00ebn e shkurt\u00ebr q\u00eb t\u00eb nxjerr gjat\u00eb&#8217; n\u00eb betej\u00ebn me t\u00eb k\u00ebqijat e m\u00ebdha t\u00eb k\u00ebsaj bote? A luftohen ato me nj\u00eb stuhi fetva-sh, ose me nj\u00eb grusht indulgjencash p\u00ebr udh\u00ebheq\u00ebsit e padenj\u00eb t\u00eb kombeve tona? A nuk p\u00ebrb\u00ebn nd\u00ebrhyrje politike \u00e7do gj\u00eb q\u00eb shkakton trazira politike n\u00eb nj\u00eb vend aleat dhe a nuk do t\u00eb ishte utopike t\u00eb pretendohej e kund\u00ebrta? \u00c7far\u00eb ndodh n\u00ebse zyrtar\u00eb me q\u00ebllime t\u00eb mira, t\u00eb mir\u00ebshkolluar, t\u00eb iluminuar, por ndoshta t\u00eb keqinformuar, p\u00ebrziejn\u00eb politik\u00ebn me utopin\u00eb n\u00eb nj\u00eb koktej q\u00eb supozohet t\u00eb jet\u00eb aq i k\u00ebndsh\u00ebm sa t\u2019u shijoj\u00eb t\u00eb gjith\u00ebve?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb historiograf izraelit, ish-komunist dhe ish-anti-zionist, dikur shkroi: &#8220;Mos e ngat\u00ebrroni utopin\u00eb me politik\u00ebn, mos e b\u00ebni k\u00ebt\u00eb gabim. Utopia duhet t\u00eb udh\u00ebheq\u00eb politik\u00ebn, jo ta z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb at\u00eb, n\u00ebse kjo ndodh, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e rrezikshme.&#8221;\u00a0 Njeriu pas k\u00ebsaj fjalie \u00ebsht\u00eb Shlomo Sand, nj\u00eb profesor i historis\u00eb bashk\u00ebkohore, personazh me histori t\u00eb nd\u00ebrlikuar dhe ndikim t\u00eb fort\u00eb nga ideologjia e majt\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Teksa i p\u00ebrqasem rr\u00ebmuj\u00ebs globale q\u00eb sot quajm\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie nd\u00ebrkomb\u00ebtare nga nj\u00eb perspektiv\u00eb konservatore, ndjej tundimin p\u00ebr t\u2019iu rikthyer pik\u00ebpamjes ideologjike t\u00eb Sand p\u00ebr &#8220;gjendjen e p\u00ebrhershme t\u00eb kriz\u00ebs s\u00eb kapitalizmit&#8221;, e cila, p\u00ebr t\u00eb d\u00ebmtuar t\u00eb ardhmen e njer\u00ebzimit n\u00eb t\u00eb gjitha format e saj, k\u00ebrkon patjet\u00ebr gjetjen dhe shpikjen e kurbaneve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Edhe pse sinqerisht kund\u00ebrshtoj \u00e7do teleologji politike marksiste, nuk mund t\u00eb mohoj se nj\u00eb nga rrug\u00ebt m\u00eb josh\u00ebse q\u00eb SHBA t&#8217;i afrohet sadopak parashikimit t\u00eb zymt\u00eb t\u00eb Sand kalon shum\u00eb pran\u00eb thelbit aktual t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb saj t\u00eb jashtme aktuale \u2013 fetva-s &#8220;liberale&#8221;.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nuk besoj aspak se kokat e kurbaneve t\u00eb sot\u00ebm jan\u00eb vendosur n\u00ebn sat\u00ebr p\u00ebr shkak t\u00eb kriz\u00ebs s\u00eb p\u00ebrhershme t\u00eb faz\u00ebs s\u00eb fundit t\u00eb kapitalizmit dhe as nuk besoj se na duhet nj\u00eb revolucion t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm ose nj\u00eb pararoj\u00eb intelektuale n\u00eb Uashington DC ose diku tjet\u00ebr p\u00ebr t\u00eb luftuar me t\u00eb k\u00ebqijat e saj &#8211; jo t\u00eb pakta.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Megjithat\u00eb, edhe n\u00ebse zgjidhjet jan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr tu gjetur, kokat e turkut jan\u00eb gjithnj\u00eb aty. Ndonj\u00ebher\u00eb ato derdhen n\u00eb beton, t\u00eb p\u00ebrcaktuara si shkaktare p\u00ebr korrupsion t\u00eb r\u00ebnd\u00eb, dhe t\u00eb blinduara k\u00ebsisoj, hidhen drejt e n\u00eb themelet e godin\u00ebs shkel e shko t\u00eb asaj q\u00eb mund ta quajm\u00eb &#8216;diplomacia post-Twitter&#8217; &#8211; m\u00eb shum\u00eb se kurr\u00eb t\u00eb mbajtur n\u00eb k\u00ebmb\u00eb nga marifetet e qesharake t\u00eb PR, buz\u00ebqeshjet e rreme dhe algoritmet e pafytyra, q\u00eb i mbivendosen t\u00eb kuptuarit realist t\u00eb nj\u00eb bote gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb zymt\u00eb, armiq\u00ebsore dhe kontroversiale.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00ebri nd\u00ebr instrumentet tashm\u00eb t\u00eb vendosur n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb jashtme aktuale t\u00eb SHBA-s\u00eb (dhe s\u00eb fundmi edhe t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Bashkuar) \u00ebsht\u00eb, duam apo jo, fetva liberale &#8211; ajo q\u00eb erdhi m\u00eb von\u00eb, pasi SHBA hoqi dor\u00eb nga versioni q\u00eb thoshte \u201cAmerika vjen e para\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Detyra jon\u00eb p\u00ebr ta ruajtur Amerik\u00ebn si fener shprese n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb gjithmon\u00eb e m\u00eb t\u00eb err\u00ebt \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht kjo \u2013 t\u00eb mos ta l\u00ebm\u00eb t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb makineri q\u00eb \u00a0prodhon fetva liberale me nj\u00eb rit\u00ebm gjithmon\u00eb e m\u00eb marramend\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #000000;\">*Autori i shkrimit, Enri \u00c7eno \u00ebsht\u00eb sekretar i Marr\u00ebdh\u00ebnieve Nd\u00ebrkomb\u00ebtare, n\u00eb Partin\u00eb Demokratike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Enri \u00c7eno P\u00ebrpara se t\u00eb filloj \u2013 duke pasur ve\u00e7an\u00ebrisht parasysh sulmin e koh\u00ebve t\u00eb fundit ndaj Salman Rushdie \u2013 do t\u00eb doja t\u00eb b\u00ebja t\u00eb qart\u00eb se p\u00ebrdorimi i p\u00ebrcaktimit \u201cfetva\u201d n\u00eb titullin e k\u00ebtij artikulli nuk p\u00ebrb\u00ebn aspak sulmin e vet\u00ebk\u00ebnaqur t\u00eb radh\u00ebs ndaj Islamit politik. D\u00ebshiroj thjesht t\u00eb v\u00eb n\u00eb pah [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":30,"featured_media":545601,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-545599","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/545599","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=545599"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/545599\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/545601"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=545599"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=545599"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=545599"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}