{"id":539399,"date":"2022-08-01T17:33:13","date_gmt":"2022-08-01T15:33:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=539399"},"modified":"2022-08-01T17:38:03","modified_gmt":"2022-08-01T15:38:03","slug":"nje-shpjegim-per-provokatorin-grenell","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2022\/08\/01\/nje-shpjegim-per-provokatorin-grenell\/","title":{"rendered":"Nj\u00eb shpjegim p\u00ebr provokatorin Grenell","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-302401 aligncenter\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/Plasari-foto-ok-e1562072814141.jpg\" alt=\"\" width=\"688\" height=\"525\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/Plasari-foto-ok-e1562072814141.jpg 688w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/Plasari-foto-ok-e1562072814141-300x229.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 688px) 100vw, 688px\" \/><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Nga Aurel Plasari<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">La zanan\u00eb e zu zurnan\u00eb: k\u00ebshtu do t\u2019i thuhej, me nj\u00eb fjal\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr shqipe, nd\u00ebrrimit t\u00eb profesionit nga z. Richard Grenell, i cili \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb t\u00eb provokoj\u00eb historin\u00eb e popujve t\u00eb Europ\u00ebs juglindore, kinse p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrkujtuar Betej\u00ebn e Kosov\u00ebs t\u00eb vitit 1389, duke e lidhur me fest\u00ebn fetare t\u00eb Kish\u00ebs serbe, &#8211; kujtimin e martirizimit t\u00eb Sh\u00ebn Vitos, &#8211; madje edhe me do \u201cSerbian holy martyrs\u201d t\u00eb betej\u00ebs n\u00eb fjal\u00eb.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Beteja e Kosov\u00ebs e vitit 1389 ishte betej\u00eb e nj\u00eb koalicioni t\u00eb vog\u00ebl \u201ct\u00eb krishter\u00eb\u201d ballkanas \u2013 serb\u00eb, arb\u00ebror\u00eb, boshnjak\u00eb \u2013 kund\u00ebr ekspandimit turko-osman n\u00eb rajon. Despoti Lazar Grebljanovi\u0107, bir dobi\u00e7 i Stefanit Du\u0161an, kishte qen\u00eb deri aty m\u00eb par\u00eb vasal i sulltanit dhe hara\u00e7pagues i tij n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb traktati t\u00eb 1375-s, por u vu n\u00eb krye t\u00eb ushtris\u00eb s\u00eb koalicionit sepse g\u00ebzonte titullin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb titullatur\u00ebn e koalicionit. N\u00eb Mesjet\u00eb hierarki t\u00eb tilla, sidomos n\u00eb fushata luftarake, funksiononin. N\u00ebn komand\u00ebn e tij i quajturi \u201ckoalicion i t\u00eb krishter\u00ebve ballkanas\u201d u thye prej ushtris\u00eb turke.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Fal\u00eb burimeve osmane, p\u00ebrplot me holl\u00ebsi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb betej\u00eb, mund t\u00eb rind\u00ebrtohen me p\u00ebraf\u00ebrsi edhe formacionet, p\u00ebrfshir\u00eb edhe pjes\u00ebmarrjen e arb\u00ebror\u00ebve [Arnavud] ose t\u00eb \u201ctrupave arb\u00ebrore\u201d [Arnavud Askeri] n\u00eb koalicionin n\u00eb fjal\u00eb.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb formacionin luftarak nga ana e t\u00eb krishter\u00ebve: n\u00eb mes despoti Lazar me t\u00eb birin; n\u00eb t\u00eb djatht\u00eb nipi dhe dh\u00ebndri i tij Vuk Brankovi\u0107 dhe Gjergji II Balsha, bir i Strazimirit, q\u00eb ishte po ashtu dh\u00ebnd\u00ebr i Lazarit ngase i kishte marr\u00eb p\u00ebr grua t\u00eb bij\u00ebn Jelena (\u201cnj\u00eb i pafe me emrin Jorgji\u201d n\u00eb burimet osmane ose \u201csundimtari i Shkodr\u00ebs s\u00eb Arb\u00ebris\u00eb\u201d [Arnabud Iskenderijesi hakimi] etj.); n\u00eb t\u00eb majt\u00eb prij\u00ebsi i Bosnj\u00ebs Tvrtko dhe fisniku arb\u00ebror Dhimit\u00ebr Jonima (\u201cJund-oglu\u201d n\u00eb burimet osmane), si edhe ndonj\u00eb tjet\u00ebr prij\u00ebs arb\u00ebror q\u00eb kronist\u00ebt osman\u00eb e kan\u00eb quajtur \u201csundimtari arnaud\u201d, ose edhe vet\u00eb Theodor Muzaka, sikurse vet\u00eb kronisti i Muzak\u00ebve e m\u00ebton. T\u00eb gjith\u00eb k\u00ebta prij\u00ebs kishin t\u00eb rreshtuar mbas vetes trupat p\u00ebrkat\u00ebse: serbe, arb\u00ebrore, boshnjake.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Nga ana e turqve: trupat pararoj\u00eb komandoheshin nga Gazi Evrenos-beu dhe Jigjit-beu; n\u00eb mes ndodhej vet\u00eb Murati I, komandant i ep\u00ebrm; n\u00eb t\u00eb djatht\u00eb i biri Bajazit, Saruxha-pasha dhe Gazi Evrenos-beu, Ali-pasha etj.; n\u00eb t\u00eb majt\u00eb biri i tij i dyt\u00eb Jakup, bejlerbeu i Rumelis\u00eb Kara Timurtash-pasha, Toxha Ballaban-beu dhe Ine-be Subashi etj.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">\u00c7far\u00eb nuk thuhet r\u00ebndom \u2013 sa p\u00ebr t\u2019ia gudulisur pak\u00ebz profesionin e ri z. Grenell \u2013 \u00ebsht\u00eb q\u00eb n\u00eb ushtrin\u00eb e sulltanit b\u00ebnin pjes\u00eb edhe dinast\u00eb serb\u00eb, si knjazi Kostandin i Velbu\u017edit dhe \u201cheroi legjendar\u201d i sllav\u00ebve t\u00eb Jugut Marko Kraljevi\u0107, t\u00eb cilin baladat popullore serbe e himnizojn\u00eb p\u00ebr luft\u00ebrat e tij \u201ckund\u00ebr turqve\u201d. I l\u00ebm\u00eb koh\u00eb z. Grenell q\u00eb, jo n\u00eb dat\u00ebn e fillimit t\u00eb betej\u00ebs, si\u00e7 ka b\u00ebr\u00eb, por n\u00eb dat\u00ebn e p\u00ebrfundimit t\u00eb saj, t\u2019i p\u00ebrkujtoj\u00eb edhe k\u00ebta si \u201cSerbian holy martyrs\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Me fitoren e turqve, si edhe me vrasjet e sulltanit Murat I dhe at\u00eb t\u00eb despotit Lazar, Bajaziti I, q\u00eb u shpall sulltan n\u00eb fush\u00ebn e betej\u00ebs mbas vrasjes s\u00eb t\u2019et, si politikan dinak u shtir sikur nuk deshi t\u00eb p\u00ebrfitonte \u201cderi n\u00eb fund\u201d nga kjo mundje. Dy bijt\u00eb e despotit t\u00eb vrar\u00eb, Stefanin Lazarevi\u0107 dhe Vukun Lazarevi\u0107, i thirri dhe me m\u00eb t\u00eb madhin, Stefanin, lidhi nj\u00eb traktat. N\u00ebp\u00ebrmjet tij e linte at\u00eb zot n\u00eb ish-zot\u00ebrimet e t\u2019et me kushtet q\u00eb t\u2019i paguante hara\u00e7in p\u00ebrvjet dhe t\u00eb vente me ushtri n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb sulltanit sa her\u00eb q\u00eb ky t\u2019ia k\u00ebrkonte. Me t\u00eb nj\u00ebjtin traktat Stefani i jepte sulltanit motr\u00ebn e vet Olivera p\u00ebr \u201cmartes\u00eb kanonike\u201d (nig\u00e2h).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr t\u00eb mos ia l\u00ebn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb pushtetin Stefanit Lazarevi\u0107, Bajaziti ia linte dh\u00ebndrit t\u00eb Lazarit, Vukut Brankovi\u0107, nj\u00eb krahin\u00eb t\u00eb t\u00ebr\u00eb \u2013 pakashum\u00eb t\u00eb p\u00ebrputhshme me Kosov\u00ebn e sotme \u2013 me qend\u00ebr Prishtin\u00ebn. M\u00eb 1391 Bajaziti I do t\u00eb d\u00ebrgonte aty Jigjit-beun. Ky, si hidhte dor\u00eb mbi minierat e Kratov\u00ebs dhe pushtonte Shkupin (\u00dcsk\u00fcb), hiqte m\u2019an\u00ebsh Vukun dhe vendosej aty guvernator. N\u00eb viset n\u00eb fjal\u00eb Bajaziti I fillonte nj\u00eb proces t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb kolonizimi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Motr\u00ebn sulltanit do t\u2019ia shpinin vet\u00eb dhurat\u00eb dy v\u00ebllez\u00ebrit serb\u00eb, Stefani dhe Vuku, mbas nj\u00eb viti t\u00eb Traktatit. Ata mandej do t\u00eb kalonin n\u00eb oborrin e Bajazitit disa koh\u00eb p\u00ebr \u00e7do mot duke e shoq\u00ebruar at\u00eb jo vet\u00ebm n\u00eb fushatat e tij me trupat e tyre, por edhe n\u00eb parti t\u00eb gjahut, shkurt: duke u d\u00ebftuar vasal\u00eb t\u00eb bindur t\u00eb atij q\u00eb u punonte motr\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr \u00e7\u2019u takon arb\u00ebror\u00ebve, mundja e koalicionit t\u00eb \u201ct\u00eb krishter\u00ebve ballkanas\u201d n\u00eb Betej\u00ebn e Kosov\u00ebs nuk mund t\u00eb ishte pa ndikime, qoft\u00eb edhe t\u00eb t\u00ebrthorta, mbi ta. Por q\u00ebndresa e tyre do t\u00eb vijonte. Ishte ai q\u00eb tradita historiografike e quan \u201cMoti i madh\u201d ose Shekulli i Sk\u00ebnderbeut, q\u00ebndres\u00eb q\u00eb llogaritet nga inkursionet e para t\u00eb turqve osman\u00eb n\u00eb tokat shqiptare, 1380, deri me r\u00ebnien e Shkodr\u00ebs, 1479, mbas vdekjes s\u00eb Gjergj Kastriotit.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrfundimi se \u201ckjo fitore e stabilizoi fuqish\u00ebm sundimin e turqve n\u00eb Ballkan\u201d, i p\u00ebrs\u00ebritur nga Inalciku e k\u00ebndej, rezulton i tepruar. Tepria n\u00eb vler\u00ebsimin e k\u00ebsaj beteje duket ta ket\u00eb z\u00ebn\u00eb fillin te historishkrues nj\u00ebanshm\u00ebrisht proserb\u00eb, si nj\u00eb William Miller, i cili e quante at\u00eb \u201cbeteja q\u00eb do t\u00eb vendoste p\u00ebr pes\u00eb shekuj fatin e Gadishullit t\u00eb Ballkanit&#8230;\u201d! Af\u00ebrmendsh q\u00eb p\u00ebr zmadhimin e k\u00ebsaj beteje kan\u00eb ndikuar vet\u00eb kronist\u00ebt osman\u00eb, duke filluar nga bejtet e Ahmediut t\u00eb shek. XV. \u201cKuajt \u00e7apiteshin mbi kufomat q\u00eb ishin kat-e-kat nj\u00ebra mbi tjetr\u00ebn\u201d, e p\u00ebrshkruajn\u00eb fush\u00ebbetej\u00ebn edhe &#8216;Kronikat Anonime&#8217; n\u00eb kap\u00ebrcyell t\u00eb shekujve XV-XVI. Kronist\u00ebt e oborrit t\u00eb sulltan\u00ebve mezi prisnin rastet e fitoreve t\u00eb zot\u00ebrve t\u00eb tyre p\u00ebr t\u00eb vepruar k\u00ebshtu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr balkanologun dhe albanologun em\u00ebrmadh Nikolla Jorga \u201c1389-a nuk pati qen\u00eb ve\u00e7se nj\u00eb incident i st\u00ebrzmadhuar prej legjend\u00ebs\u201d. \u201cKryq\u00ebzata serbe nuk ka ekzistuar\u201d, na siguron ai. \u201cKa historian\u00eb q\u00eb mendojn\u00eb ende p\u00ebr nj\u00eb koalicion t\u00eb madh t\u00eb krishter\u00eb, &#8211; ka sqaruar Jorga, &#8211; q\u00eb nuk ishte i mundsh\u00ebm ve\u00e7se p\u00ebr katolik\u00ebt n\u00ebn ndikimin e predikimit t\u00eb urdh\u00ebruar nga Selia e Shenjt\u00eb\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">K\u00ebt\u00eb b\u00ebrtham\u00eb historike t\u00eb ngjarjes, me kalimin e koh\u00ebs, serb\u00ebt e vesh\u00ebn duke e fryr\u00eb me legjendat e tyre, \u00e7far\u00eb nuk e b\u00ebn\u00eb n\u00eb tradit\u00ebn e vet popullore as shqiptar\u00ebt, as boshnjak\u00ebt, popuj m\u00eb realist\u00eb si ndaj fitoreve, edhe ndaj d\u00ebshtimeve si ai i 1389-s. P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb, veshja me legjenda e betej\u00ebs n\u00eb fjal\u00eb nuk ishte aq produkt i krijimtaris\u00eb popullore sesa i politik\u00ebs serbe me nj\u00eb funksion t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb diplomatik, i cili tanim\u00eb dihet bot\u00ebrisht: p\u00ebr t\u00eb falsifikuar historin\u00eb e tyre para bot\u00ebs. Nd\u00ebrsa z. Grenell me \u201cp\u00ebrkujtimin\u201d e tij vet\u00ebm sa ka ngritur k\u00ebmb\u00ebn q\u00eb t\u2019i v\u00ebn\u00eb gozhd\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-539400\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/grenell.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"748\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/grenell.jpg 960w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/grenell-300x234.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/grenell-768x598.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Titulli n\u00eb krye \u00ebsht\u00eb i redaksis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Titulli i origjinalit &#8220;<em>Profesioni: Provokator<\/em>&#8220;, shkrim i dat\u00ebs 29 qershor 2021<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Aurel Plasari La zanan\u00eb e zu zurnan\u00eb: k\u00ebshtu do t\u2019i thuhej, me nj\u00eb fjal\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr shqipe, nd\u00ebrrimit t\u00eb profesionit nga z. Richard Grenell, i cili \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb t\u00eb provokoj\u00eb historin\u00eb e popujve t\u00eb Europ\u00ebs juglindore, kinse p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrkujtuar Betej\u00ebn e Kosov\u00ebs t\u00eb vitit 1389, duke e lidhur me fest\u00ebn fetare t\u00eb Kish\u00ebs [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":32,"featured_media":302401,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,13],"tags":[],"class_list":["post-539399","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-editorial","category-te-fundit"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/539399","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=539399"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/539399\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/302401"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=539399"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=539399"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=539399"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}