{"id":532220,"date":"2022-06-25T20:47:44","date_gmt":"2022-06-25T18:47:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=532220"},"modified":"2022-06-25T20:30:55","modified_gmt":"2022-06-25T18:30:55","slug":"pothuajse-gjysma-e-lumenjve-ne-bote-te-ndotur-nga-mbetjet-farmaceutike-studimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2022\/06\/25\/pothuajse-gjysma-e-lumenjve-ne-bote-te-ndotur-nga-mbetjet-farmaceutike-studimi\/","title":{"rendered":"Pothuajse gjysma e lumenjve n\u00eb bot\u00eb t\u00eb ndotur nga mbetjet farmaceutike &#8211; Studimi","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-532221\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/lumndotje.jpg\" alt=\"\" width=\"1317\" height=\"858\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/lumndotje.jpg 1317w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/lumndotje-300x195.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/lumndotje-1024x667.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/lumndotje-768x500.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1317px) 100vw, 1317px\" \/><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sipas nj\u00eb ekipi k\u00ebrkimor q\u00eb publikoi gjetjet n\u00eb revist\u00ebn Environmental Toxicology and Chemistry, 43.5% e rrug\u00ebve ujore n\u00eb bot\u00eb jan\u00eb t\u00eb ndotura me drog\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">T\u00eb udh\u00ebhequr nga Alejandra Bouzas-Monroy e Universitetit t\u00eb York-ut, studiuesit analizuan 1052 mostra n\u00eb 104 vende dhe gjet\u00ebn 23 p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs farmaceutik\u00eb t\u00eb ve\u00e7anta n\u00eb nivele q\u00eb tejkalojn\u00eb ato q\u00eb konsiderohen \u2018t\u00eb sigurta\u2019. K\u00ebto p\u00ebrfshinin barnat kund\u00ebr depresionit, antihistaminet, benzodiazepinat, qet\u00ebsuesit e dhimbjeve dhe stimuluesit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">M\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb e treta (34.1%) e vendeve ku u mor\u00ebn mostra t\u00eb shumta kishin m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb vendndodhje me p\u00ebrqendrime t\u00eb barnave q\u00eb u gjet\u00ebn t\u00eb ishin \u2018shqet\u00ebsuese ekologjikisht\u2019.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Bouzas-Monroy, e cila pretendoi se studimi ishte vler\u00ebsimi i par\u00eb global i ndotjes farmaceutike n\u00eb rrug\u00ebt ujore, paralajm\u00ebroi se njer\u00ebzit duhet t\u00eb \u2018b\u00ebjn\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr p\u00ebr t\u00eb ulur ndotjet n\u00eb mjedis\u2019.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studimi vuri n\u00eb dukje jo vet\u00ebm barnat e pranishme n\u00eb uj\u00eb, por edhe efektet e tyre tek peshqit dhe bim\u00ebsia ujore. Droga si antidepresivi amitriptilina dhe karbamazepina antipsikotike, dihet se ndryshojn\u00eb aktivitetin e enzim\u00ebs tek peshqit, nd\u00ebrsa antidepresivi citalopram dhe qet\u00ebsuesi diazepam ndryshojn\u00eb sjelljen tek kafsh\u00ebt. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ila\u00e7i i diabetit metformina ndryshon aktivitetin e hormoneve seksuale te peshqit, ashtu si edhe ila\u00e7i p\u00ebr presionin e gjakut propranolol. T\u00eb gjitha u gjet\u00ebn n\u00eb rrug\u00ebt ujore t\u00eb studiuara nga Bouzas-Monroy dhe ekipi i saj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Mbetjet farmaceutike p\u00ebrfundojn\u00eb n\u00eb uj\u00eb p\u00ebrmes mbetjeve trupore t\u00eb prodhuara nga njer\u00ebzit dhe kafsh\u00ebt, si dhe p\u00ebrmes rrjedhjeve nga objektet dhe fabrikat e prodhimit farmaceutik. Sh\u00ebrbimi Gjeologjik i SHBA-s\u00eb e ka monitoruar problemin n\u00eb SHBA q\u00eb nga viti 2002, kur gjeti t\u00eb pakt\u00ebn shtat\u00eb kimikate n\u00eb mbi gjysm\u00ebn e rrug\u00ebve ujore q\u00eb testoi. N\u00eb vitin 2019, agjencia gjeti nivele t\u00eb ngjashme ndotjeje n\u00eb nj\u00eb kampion prej 1,120 pusesh dhe p\u00ebrrenjsh t\u00eb p\u00ebrdorur si burim i ujit t\u00eb pijsh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studimi i Bouzas-Monroy p\u00ebrmendi gjithashtu nivelet e larta t\u00eb ndotjes jo farmaceutike q\u00eb rr\u00ebnojn\u00eb rrug\u00ebt ujore t\u00eb bot\u00ebs, nga kimikatet industriale dhe pesticidet deri te metalet e r\u00ebnda si plumbi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shum\u00eb nd\u00ebrmarrje t\u00eb ujit n\u00eb SHBA as nuk b\u00ebjn\u00eb teste p\u00ebr mbetje farmaceutike, pasi efektet afatgjata sh\u00ebndet\u00ebsore t\u00eb konsumimit t\u00eb sasive t\u00eb vogla t\u00eb barnave t\u00eb tilla te njer\u00ebzit ose kafsh\u00ebt nuk jan\u00eb studiuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatshme. Edhe kur efektet e nj\u00eb ndot\u00ebsi farmaceutik n\u00eb jet\u00ebn e eg\u00ebr lokale njihen dhe pranohen gjer\u00ebsisht, mund t\u00eb ket\u00eb pak motivim n\u00eb komunitetin p\u00ebrreth p\u00ebr t\u00eb vepruar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Fluoxetine, emri farmaceutik i antidepresantit popullor Prozac, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ndot\u00ebs i zakonsh\u00ebm i rrug\u00ebve ujore (i gjetur n\u00eb disa nga mostrat e studiuara nga Bouzas-Monroy) q\u00eb shkakton ndryshime t\u00eb dukshme t\u00eb sjelljes tek peshqit, duke i b\u00ebr\u00eb ata m\u00eb pak seksualisht agresiv\u00eb dhe m\u00eb pak t\u00eb motivuar p\u00ebr t\u00eb gjuajtur p\u00ebr ushqim. Efekti mund t\u00eb zgjas\u00eb deri n\u00eb tre breza, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se popullatat mbeten t\u00eb prekura shum\u00eb koh\u00eb pasi t\u00eb kryhet ndonj\u00eb pastrim.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Sipas nj\u00eb ekipi k\u00ebrkimor q\u00eb publikoi gjetjet n\u00eb revist\u00ebn Environmental Toxicology and Chemistry, 43.5% e rrug\u00ebve ujore n\u00eb bot\u00eb jan\u00eb t\u00eb ndotura me drog\u00eb. T\u00eb udh\u00ebhequr nga Alejandra Bouzas-Monroy e Universitetit t\u00eb York-ut, studiuesit analizuan 1052 mostra n\u00eb 104 vende dhe gjet\u00ebn 23 p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs farmaceutik\u00eb t\u00eb ve\u00e7anta n\u00eb nivele q\u00eb tejkalojn\u00eb ato q\u00eb konsiderohen \u2018t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":532221,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-532220","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/532220","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=532220"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/532220\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/532221"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=532220"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=532220"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=532220"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}