{"id":517612,"date":"2022-04-14T09:04:02","date_gmt":"2022-04-14T07:04:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=517612"},"modified":"2022-04-14T09:04:02","modified_gmt":"2022-04-14T07:04:02","slug":"lufta-e-ftohte-nen-diellin-pervelues-si-po-shperthen-nje-konflikt-i-ri-i-rrezikshem-ne-afrike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2022\/04\/14\/lufta-e-ftohte-nen-diellin-pervelues-si-po-shperthen-nje-konflikt-i-ri-i-rrezikshem-ne-afrike\/","title":{"rendered":"\u2018Lufta e Ftoht\u00eb\u2019 n\u00ebn diellin p\u00ebrv\u00eblues, si po shp\u00ebrthen nj\u00eb konflikt i ri i rreziksh\u00ebm n\u00eb Afrik\u00eb","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"

\"\"<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

Nga Robert Inlakesh<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n

E quajtur “Lufta e Ftoht\u00eb” e re e Afrik\u00ebs s\u00eb Veriut, tensionet midis Marokut dhe Algjeris\u00eb fqinje k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzohen dhe pasojat e k\u00ebsaj kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr me nd\u00ebrhyrjen per\u00ebndimore n\u00eb pun\u00ebt e dy vendeve sesa duket me sy\u00a0 t\u00eb lir\u00eb.<\/span><\/p>\n

N\u00eb gusht t\u00eb vitit 2021, ministri i Jasht\u00ebm i Algjeris\u00eb, Ramdane Lamamra, njoftoi se Algjeri zyrtar po nd\u00ebrpret t\u00eb gjitha marr\u00ebdh\u00ebniet diplomatike me Rabatin.<\/span><\/p>\n

“Mbret\u00ebria marokene nuk i ka ndalur kurr\u00eb veprimet e saj armiq\u00ebsore kund\u00ebr Algjeris\u00eb.”<\/em> – tha ai n\u00eb nj\u00eb konferenc\u00eb shtypi n\u00eb at\u00eb koh\u00eb. Algjeria e justifikoi l\u00ebvizjen e saj m\u00eb tej duke p\u00ebrmendur shembuj, t\u00eb till\u00eb si p\u00ebrdorimin nga ana e Marokut t\u00eb programit t\u00eb spiunimit \u2018Pegasus\u2019 kund\u00ebr zyrtar\u00ebve algjerian\u00eb, mb\u00ebshtetjen e grupeve terroriste, duke d\u00ebshtuar n\u00eb respektimin e marr\u00ebveshjeve dypal\u00ebshe, normalizimin e lidhjeve me Izraelin dhe kund\u00ebrshtimin e angazhimit diplomatik p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e Saharas\u00eb Per\u00ebndimore. Rabati i ka mohuar shumic\u00ebn e akuzave t\u00eb ngritura kund\u00ebr tij nga qeveria algjeriane.<\/span><\/p>\n

Tensionet u p\u00ebrshkall\u00ebzuan p\u00ebrs\u00ebri m\u00eb 31 tetor, kur presidenti algjerian Abdelmadjid Tebboune njoftoi p\u00ebrfundimin e kontrat\u00ebs s\u00eb tyre t\u00eb furnizimit me gaz me Rabatin. Kjo \u00e7oi n\u00eb nj\u00eb munges\u00eb t\u00eb raportuar t\u00eb gazit si n\u00eb Marok ashtu edhe n\u00eb Spanj\u00eb, e cila m\u00eb par\u00eb kishte marr\u00eb furnizime me gaz p\u00ebrmes tubacionit Gazoduc Maghreb Europe (GME), pavar\u00ebsisht pretendimeve t\u00eb b\u00ebra nga zyrtar\u00ebt maroken\u00eb se masa do t\u00eb kishte pak ndikim.<\/span><\/p>\n

T\u00eb nes\u00ebrmen, sulmet e supozuara me dron t\u00eb kryera nga Maroku sh\u00ebnjestruan drejtp\u00ebrdrejt kamion\u00eb algjerian\u00eb pran\u00eb kufirit Mauritanian me rajonin e diskutuesh\u00ebm t\u00eb Saharas\u00eb Per\u00ebndimore. \u2018Sulmi barbar\u2019, si\u00e7 p\u00ebrshkruhet nga Ennahar, media komb\u00ebtare e Algjeris\u00eb, vrau 3 algjerian\u00eb dhe krijoi nj\u00eb shp\u00ebrthim t\u00eb madh zem\u00ebrimi nga qeveria algjeriane.<\/span><\/p>\n

Megjith\u00ebse shum\u00eb nga akuzat e b\u00ebra kund\u00ebr Marokut nga Algjeria jan\u00eb mohuar fuqish\u00ebm, ato megjithat\u00eb kan\u00eb nj\u00eb ndikim n\u00eb perceptimin publik t\u00eb t\u00eb dy pal\u00ebve. Nj\u00eb shembull i akuzave t\u00eb tilla \u00ebsht\u00eb nj\u00eb njoftim i 13 tetorit n\u00eb t\u00eb cilin media shtet\u00ebrore algjeriane pretendonte se “Drejtoria e P\u00ebrgjithshme e Siguris\u00eb Komb\u00ebtare arriti t\u00eb pengoj\u00eb nj\u00eb komplot konspirativ q\u00eb daton n\u00eb vitin 2014”<\/em>.<\/span><\/p>\n

Faji p\u00ebr sulmin, sipas autoriteteve, ishte \u2018entiteti sionist (Izraeli)\u2019 dhe nj\u00eb \u2018vend i Afrik\u00ebs s\u00eb Veriut\u2019, i interpretuar gjer\u00ebsisht se n\u00ebnkuptonte Marokun.<\/span><\/p>\n

Ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb interesante k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb se konflikti midis Marokut dhe Algjeris\u00eb nuk ka qen\u00eb i kufizuar duke prekur vet\u00ebm vet\u00ebm Rabatin dhe Algjerin, por ka p\u00ebrfshir\u00eb edhe disa lojtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb; ve\u00e7an\u00ebrisht Franc\u00ebn, Izraelin, Spanj\u00ebn dhe Frontin Polisario q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson l\u00ebvizjen nacional\u00e7lirimtare p\u00ebr popullin \u2018sahravi\u2019.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

P\u00ebr t\u00eb njohur m\u00eb shum\u00eb rreth k\u00ebtij konflikti, fola me Zine Labidine Ghebouli, nj\u00eb analiste dhe studiuese e specializuar n\u00eb dinamik\u00ebn politike dhe t\u00eb siguris\u00eb s\u00eb Algjeris\u00eb. Ghebouli thot\u00eb se \u2018Lufta e Ftoht\u00eb e Afrik\u00ebs s\u00eb Veriut\u2019 \u2018ka shp\u00ebrthyer tashm\u00eb\u2019, duke pretenduar se kjo luft\u00eb do t\u00eb shfaqet n\u00eb tre m\u00ebnyra kryesore; beteja p\u00ebr ep\u00ebrsi rajonale, nj\u00eb luft\u00eb propagandistike dhe persekutimi i z\u00ebrave kund\u00ebrshtues. <\/span><\/p>\n

Ai tha se \u2018s\u00eb pari ju do t’i shihni dy vendet duke k\u00ebrkuar supremacin\u00eb rajonale, p\u00ebrmes gar\u00ebs s\u00eb arm\u00ebve q\u00eb ne kemi par\u00eb p\u00ebr gati nj\u00eb dekad\u00eb tani, por edhe p\u00ebrmes gar\u00ebs diplomatike. Maroku padyshim q\u00eb normalizoi marr\u00ebdh\u00ebniet me Izraelin, k\u00ebshtu q\u00eb po zgjeron ndikimin e tij diplomatik. Algjeria, nga ana tjet\u00ebr, po p\u00ebrpiqet t\u00eb krijoj\u00eb p\u00ebrpjekje diplomatike dhe ne kemi par\u00eb vizitat e ministrit t\u00eb Jasht\u00ebm Ramdane Lamamra n\u00eb Gjirin Persik dhe gjithashtu n\u00eb shum\u00eb vende afrikane\u2019.<\/span><\/p>\n

N\u00eb pik\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzimit, ai shprehet se do jet\u00eb lufta e propagand\u00ebs\u2019, t\u00eb cil\u00ebn \u2018e kemi par\u00eb nga autoritetet zyrtare algjeriane. Natyrisht, ka disa faqe interneti pro-marokene q\u00eb p\u00ebrhapin gjithashtu dezinformata p\u00ebr Algjerin\u00eb, por deri m\u00eb tani nuk ka qen\u00eb q\u00ebndrimi i autoriteteve zyrtare marokene. Nga ana tjet\u00ebr, Algjeria mobilizoi platformat zyrtare dhe jozyrtare t\u00eb medias p\u00ebr t\u00eb synuar Rabatin dhe \u00e7\u00ebshtjet sociale n\u00eb Marok, \u00e7\u00ebshtjet ekonomike dhe \u00e7\u00ebshtjet politike dhe ne kemi par\u00eb shum\u00eb propagand\u00eb koh\u00ebt e fundit\u2019.<\/span><\/p>\n

Zine Ghebouli tha m\u00eb pas, se n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e tret\u00eb q\u00eb lufta do t\u00eb shfaqet, \u2018do ket\u00eb ndjekjen gjyq\u00ebsore t\u00eb aktivist\u00ebve, gazetar\u00ebve me origjin\u00eb algjeriane, t\u00eb cil\u00ebt mund t\u00eb perceptohen nga Algjeri si p\u00ebr autoritetet marokene, e kemi par\u00eb me p\u00ebrcaktimin e t\u00eb dyve. L\u00ebvizjet MAK dhe Rashad (grupet e supozuara separatiste) si organizata terroriste…kryesisht me MAK-un q\u00eb akuzohet se \u00ebsht\u00eb n\u00eb kontakt me autoritetet marokene p\u00ebr t\u00eb detyruar nj\u00eb qasje sigurie dhe kjo do t\u00eb vazhdoj\u00eb. Kushdo q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb kontakt me autoritetet marokene do p\u00ebrcaktohet si armik dhe trajtohet si i till\u00eb.\u2019<\/span><\/p>\n

M\u00eb 20 shkurt, mij\u00ebra demonstrues dol\u00ebn n\u00eb rrug\u00ebt e kryeqytetit maroken p\u00ebr t\u00eb protestuar ndaj rritjes s\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb karburantit dhe kriz\u00ebs ekonomike p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ata faj\u00ebsojn\u00eb autoritetet. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ngjashme, Algjeria d\u00ebshmoi nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb mpreht\u00eb ekonomike, e cila ka vazhduar \u2018q\u00eb nga vera e kaluar, sepse Algjeria ndaloi importin e disa prodhimeve gj\u00eb q\u00eb \u00e7oi n\u00eb munges\u00ebn e ushqimeve n\u00eb supermarkete… Gjat\u00eb vitit t\u00eb ri, problemi \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsuar n\u00eb ekonomin\u00eb e Algjeris\u00eb\u2019, thot\u00eb Ghebouli.<\/span><\/p>\n

Kur u pyet n\u00ebse ai beson se \u00e7\u00ebshtjet ekonomike do t\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsojn\u00eb tensionet, Zine tha se \u2018p\u00ebr pal\u00ebn algjeriane \u00e7\u00ebshtjet socio-ekonomike shihen si nj\u00eb komplot kund\u00ebr Algjeris\u00eb, nga disa fuqi rajonale dhe q\u00eb p\u00ebrfshin edhe Marokun, duke vazhduar t\u00eb thot\u00eb se \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb r\u00ebnia ekonomike \u2018mund t\u00eb shihet si nj\u00eb sulm kund\u00ebr Algjeris\u00eb\u2019.<\/span><\/p>\n

\u201cN\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, sa m\u00eb shum\u00eb \u00e7\u00ebshtje socio-ekonomike t\u00eb shohim n\u00eb Algjeri dhe gjithashtu n\u00eb Marok, aq m\u00eb e tensionuar do jet\u00eb gjendja, sepse t\u00eb dyja qeverit\u00eb ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb largojn\u00eb v\u00ebmendjen nga k\u00ebto ankesa socio-ekonomike tek nj\u00eb tjet\u00ebr, \u00e7far\u00eb konsiderohet p\u00ebr to si nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje e r\u00ebnd\u00ebsishme, q\u00eb jan\u00eb tensionet e siguris\u00eb. N\u00eb thelb, ideja \u00ebsht\u00eb q\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb t\u00eb thellohemi n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet socio-ekonomike, aq m\u00eb shum\u00eb do t\u00eb rriten tensionet, diplomatikisht dhe ushtarakisht.<\/span><\/p>\n

M\u00eb pas pyeta n\u00ebse n\u00ebnshkrimi i Marr\u00ebveshjeve t\u00eb Abrahamit, ose marr\u00ebveshja e normalizimit midis Rabatit dhe Tel Avivit, kishte qen\u00eb nj\u00eb faktor n\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzimin e fundit ose n\u00ebse kjo \u00ebsht\u00eb tejkaluar. Ai u p\u00ebrgjigj:<\/span><\/p>\n

\u201cKur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr normalizimin e Rabatit me Tel Avivin, mendoj se kjo ishte pika e fundit q\u00eb derdhi got\u00ebn e ujit kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr perceptimin algjerian, qoft\u00eb popullor apo zyrtar, p\u00ebr autoritetet marokene. Para k\u00ebtij normalizimi, Algjeria konsideronte se t\u00eb gjitha \u00e7\u00ebshtjet me Marokun mund t\u00eb zgjidheshin n\u00eb tavolin\u00ebn e diskutimeve, apo negociatave, megjithat\u00eb, tani kam frik\u00eb se pas normalizimit t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve me Izraelin, q\u00eb ishte maja e p\u00ebrshkall\u00ebzimit si\u00e7 perceptohej nga autoritetet algjeriane, kjo nuk do ndodh\u00eb. Sepse ata konsiderojn\u00eb se Maroku po merr mb\u00ebshtetjen e Izraelit n\u00eb luft\u00ebn e tij me Algjerin\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, mendoj se m\u00eb shum\u00eb normalizim do t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzim me Algjerin\u00eb.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n

\u201cAlgjeri n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb nuk e konsideron Marokun si nj\u00eb shtet t\u00eb pavarur, ata e konsiderojn\u00eb at\u00eb si nj\u00eb mjet p\u00ebr at\u00eb q\u00eb ata e quajn\u00eb projekti sionist n\u00eb Afrik\u00ebn e Veriut dhe Algjeri zyrtar ndihet ve\u00e7an\u00ebrisht i sh\u00ebnjestruar nga masa e normalizimit dhe disa opinione, qoft\u00eb n\u00eb institucionet ushtarake apo n\u00eb sken\u00ebn politike, ata konsiderojn\u00eb se nuk \u00ebsht\u00eb Algjeria q\u00eb synon Izraelin apo Marokun, por se Izraeli e ka vendosur Algjerin\u00eb n\u00eb list\u00ebn e synimeve t\u00eb tij dhe k\u00ebshtu problemi i tyre tani nuk \u00ebsht\u00eb me Marokun, problemi i tyre kryesor \u00ebsht\u00eb me Izraelin dhe ka qen\u00eb gjithmon\u00eb me Izraelin.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n

\"\"<\/span><\/p>\n

Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Rabati dhe Algjeri kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb ashp\u00ebrsuara, tensionet midis Algjeris\u00eb dhe ish-pushtuesit t\u00eb saj kolonialist Franc\u00ebs kan\u00eb qen\u00eb gjithashtu n\u00eb rritje. Pavar\u00ebsisht se presidenti francez Emmanuel Macron d\u00ebnoi kolonializmin si nj\u00eb \u2018krim kund\u00ebr njer\u00ebzimit\u2019 n\u00eb vitin 2017, vitin e kaluar Macron vuri n\u00eb pik\u00ebpyetje vet\u00eb ligjshm\u00ebrin\u00eb e Algjeris\u00eb si komb p\u00ebrpara kolonializmit francez. <\/span><\/p>\n

Ai gjithashtu akuzoi establishmentin ushtarak t\u00eb Algjeris\u00eb p\u00ebr nxitjen e \u2018urrejtjes ndaj Franc\u00ebs\u2019 dhe rishkrimin e historis\u00eb, duke kund\u00ebrshtuar t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb falje p\u00ebr pushtimin shkat\u00ebrrues francez t\u00eb tokave algjeriane. Si rezultat, Algjeria t\u00ebrhoqi ambasadorin e saj n\u00eb Paris. N\u00eb tetor, autoritetet algjeriane gjithashtu mbyll\u00ebn hap\u00ebsir\u00ebn e tyre ajrore p\u00ebr ushtrin\u00eb franceze.<\/span><\/p>\n

E pyeta Zine Ghebouli n\u00ebse ai beson se d\u00ebnimi i fundit nd\u00ebrkomb\u00ebtar i shkeljeve t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut t\u00eb kryera n\u00eb Algjeri kan\u00eb ardhur drejtp\u00ebrdrejt nga p\u00ebrkeq\u00ebsimi i lidhjeve midis Algjerit dhe Parisit. Ghebouli thot\u00eb se \u2018disa raporte kan\u00eb \u00a0aluduar se qasja e re e komunitetit nd\u00ebrkomb\u00ebtar, p\u00ebrball\u00eb Algjeris\u00eb, \u00ebsht\u00eb pasoja ose d\u00ebmi kolateral i tensioneve me Marokun dhe Franc\u00ebn\u2026Un\u00eb besoj se ka pasur nj\u00eb p\u00ebrfshirje nga disa OJQ franceze dhe aktor\u00ebt politik\u00eb p\u00ebr t\u00eb ushtruar m\u00eb shum\u00eb presion mbi qeverin\u00eb algjeriane kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr kushtet e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut n\u00eb Algjeri dhe gjithashtu kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr reformat socio-ekonomike dhe politik\u00ebn e jashtme\u2019.<\/span><\/p>\n

Ai vuri n\u00eb dukje se \u2018v\u00ebzhgimi nd\u00ebrkomb\u00ebtar ka munguar gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit, ve\u00e7an\u00ebrisht q\u00eb nga fillimi i l\u00ebvizjes s\u00eb protest\u00ebs n\u00eb 2019. Un\u00eb mendoj se komuniteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar nuk donte t\u00eb nd\u00ebrhynte, nuk donte t\u00eb ishte aty apo t\u00eb ndihmonte protestat n\u00eb \u00e7do m\u00ebnyr\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb frik\u00ebs nga reagimi i autoriteteve algjeriane dhe gjithashtu p\u00ebr shkak t\u00eb skepticizmit postkolonial dhe paranoj\u00ebs s\u00eb shoq\u00ebris\u00eb algjeriane n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi\u2019.<\/span><\/p>\n

Megjithat\u00eb, sipas Ghebouli, \u2018komuniteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar ka arritur nj\u00eb konsensus ose t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb p\u00ebrfundim n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb, duke par\u00eb kontekstin gjeopolitik, duke par\u00eb tensionet n\u00eb zhvillim mes dy vendeve, duke par\u00eb edhe situat\u00ebn n\u00eb Sahel dhe paq\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb n\u00eb gjith\u00eb rajonin. Un\u00eb mendoj se bashk\u00ebsia nd\u00ebrkomb\u00ebtare sot konsideron se dh\u00ebnia e nj\u00eb \u2018drite t\u00eb gjelb\u00ebr\u2019 autoriteteve algjeriane p\u00ebr \u00e7do gj\u00eb dhe \u00e7do gj\u00eb nuk i sh\u00ebrben q\u00ebllimit t\u00eb q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb n\u00eb rajon\u2019.<\/span><\/p>\n

P\u00ebr Marokun, nj\u00eb nga shqet\u00ebsimet kryesore q\u00eb ata kan\u00eb me Algjerin\u00eb \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetja e saj e vazhdueshme p\u00ebr Frontin Polisario, i cili vepron n\u00eb zon\u00ebn e Saharas\u00eb Per\u00ebndimore, t\u00eb cil\u00ebn Maroku e kontrollon n\u00eb shumic\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe. <\/span><\/p>\n

Frente Polisario, ose Fronti Polisario, konsiderohet nga Rabati si nj\u00eb organizat\u00eb terroriste dhe nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr sigurin\u00eb. Megjithat\u00eb, Algjeri e sheh at\u00eb si nj\u00eb l\u00ebvizje nacional\u00e7lirimtare dhe pret qeverin\u00eb e saj n\u00eb m\u00ebrgim. \u00c7\u00ebshtja e luft\u00ebs p\u00ebr Saharan\u00eb Per\u00ebndimore \u00ebsht\u00eb se ajo konsiderohet si nj\u00eb territor i pushtuar q\u00eb i p\u00ebrket popullit vendas \u2018sahravi\u2019 nga Polisario dhe nj\u00eb pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse e Marokut nga autoritetet e Rabatit.<\/span><\/p>\n

Kombet e Bashkuara e konsiderojn\u00eb territorin si t\u00eb kontestuar dhe \u00e7\u00ebshtja \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme k\u00ebtu, pasi nj\u00eb nga garancit\u00eb e dh\u00ebna nga administrata e Trumpit kur ai ishte president i SHBA-s\u00eb, si pjes\u00eb e paket\u00ebs s\u00eb normalizimit t\u00eb Izraelit, ishte njohja e sovranitetit t\u00eb Marokut mbi Sahar\u00ebn Per\u00ebndimore nga ana e SHBA-s\u00eb.<\/span><\/p>\n

Aneksimi maroken i Saharas\u00eb Per\u00ebndimore n\u00eb 1975 \u00e7oi n\u00eb nj\u00eb luft\u00eb shkat\u00ebrruese, duke p\u00ebrfunduar me nj\u00eb marr\u00ebveshje arm\u00ebpushimi n\u00eb 1991, e cila u mbajt p\u00ebr pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb 30 viteve, deri m\u00eb 13 n\u00ebntor 2020, kur Polisario shpalli arm\u00ebpushimin si t\u00eb p\u00ebrfunduar. Af\u00ebrsisht nj\u00eb muaj m\u00eb von\u00eb, Rabati do normalizonte marr\u00ebdh\u00ebniet me Izraelin.<\/span><\/p>\n

Un\u00eb fola me Dr. Sidi Omar, ambasadorin e Frontit Polisario n\u00eb Kombet e Bashkuara, p\u00ebr konfliktin e tyre t\u00eb vazhduesh\u00ebm me qeverin\u00eb marokene. Ai tha si vijon, kur u pyet p\u00ebr disa nga kostot e sahravit\u00ebve t\u00eb konfliktit t\u00eb vazhduesh\u00ebm midis dy pal\u00ebve:<\/span><\/p>\n

\u201cVe\u00e7an\u00ebrisht aktivist\u00ebt e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut u n\u00ebnshtrohen \u00e7do dit\u00eb lloj-lloj dhune dhe mizorish t\u00eb pap\u00ebrshkrueshme pa e ditur bota p\u00ebr gjendjen e tyre. Kjo p\u00ebr shkak t\u00eb nd\u00ebrprerjes mediatike t\u00eb vendosur n\u00eb Saharan\u00eb Per\u00ebndimore t\u00eb pushtuar q\u00eb mbetet e rrethuar nga muri maroken i turpit 2700 kilometra i gjat\u00eb, i cili \u00ebsht\u00eb muri i dyt\u00eb m\u00eb i gjat\u00eb dhe barriera m\u00eb e madhe ushtarake n\u00eb bot\u00eb. Politika, e cila organizohet dhe zbatohet nga forcat pushtuese t\u00eb siguris\u00eb, p\u00ebrfshin shkat\u00ebrrimin e sht\u00ebpive dhe mjeteve t\u00eb jetes\u00ebs, vandalizmin e pronave dhe vrasjen e bag\u00ebtive me q\u00ebllimin e deklaruar t\u00eb \u00e7rr\u00ebnjosjes s\u00eb sahravit\u00ebve nga sht\u00ebpit\u00eb dhe tokat e tyre, t\u00eb cilat u jepen kolon\u00ebve maroken\u00eb. N\u00eb fush\u00ebn e betej\u00ebs, forcat marokene kan\u00eb p\u00ebrdorur t\u00eb gjitha llojet e arm\u00ebve, duke p\u00ebrfshir\u00eb mjetet ajrore pa pilot (UAV), p\u00ebr t\u00eb vrar\u00eb jo vet\u00ebm civil\u00ebt sahravi, por edhe civil\u00eb dhe shtetas t\u00eb vendeve fqinje gjat\u00eb kalimit n\u00ebp\u00ebr Territoret e \u00c7liruara Sahra\u00ebi (territoret e Saharas\u00eb Per\u00ebndimore mbajtur nga Polisario).\u201d<\/em><\/span><\/p>\n

Ambasadori Omar faj\u00ebsoi q\u00ebllimet ekspansioniste t\u00eb Marokut, kur u pyet p\u00ebr p\u00ebrkeq\u00ebsimin e fundit t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve midis Rabatit dhe Algjerit, dhe tha se q\u00eb nga konflikti midis dy pal\u00ebve, \u2018ne, populli sahravi, po i n\u00ebnshtrohemi nj\u00eb agresioni t\u00eb ri maroken, i cili \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vazhdimi i s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs politik\u00eb ekspansioniste t\u00eb ndjekur nga Maroku, q\u00ebllimi i t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb t\u00eb asgj\u00ebsoj\u00eb popullin ton\u00eb dhe t\u00eb pushtoj\u00eb tok\u00ebn ton\u00eb\u2019.<\/span><\/p>\n

\u201cP\u00ebrve\u00e7 pushtimit t\u00eb vazhduesh\u00ebm t\u00eb paligjsh\u00ebm t\u00eb pjes\u00ebve t\u00eb Saharas\u00eb Per\u00ebndimore, ekspansionizmi dhe agresiviteti i Marokut tregojn\u00eb shkall\u00ebn n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn regjimi maroken i detyrohet p\u00ebr mbijetes\u00ebn e tij pushtimit territorial si nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb larguar v\u00ebmendjen nga kriza e tij e rr\u00ebnjosur thell\u00eb e legjitimitetit t\u00eb brendsh\u00ebm. Prandaj, ekspansionizmi i Marokut \u00ebsht\u00eb shkaku kryesor i tensionit t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm n\u00eb Afrik\u00ebn e Veriut dhe pengesa kryesore p\u00ebr arritjen e nj\u00eb Magrebi t\u00eb bashkuar, t\u00eb begat\u00eb dhe gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs q\u00eb bashkon t\u00eb gjitha kombet dhe popujt e tij.”<\/em> – tha Omar.<\/span><\/p>\n

Sidi Omar i Polisarios pohoi gjithashtu se arm\u00ebt izraelite po p\u00ebrdoren p\u00ebr t\u00eb vrar\u00eb civil\u00eb n\u00eb Saharan\u00eb Per\u00ebndimore, duke deklaruar: \u201cSa i p\u00ebrket pasojave t\u00eb marr\u00ebveshjes s\u00eb ‘normalizimit’ t\u00eb Marokut me Izraelin, ne kemi par\u00eb tashm\u00eb nj\u00eb rritje t\u00eb bashk\u00ebpunimit ushtarak midis dy vendeve, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb drit\u00ebn e luft\u00ebs s\u00eb vazhdueshme nga Maroku mbi popullin ton\u00eb q\u00eb nga n\u00ebntori 2020. Mjetet ajrore pa pilot (UAV) t\u00eb prodhimit izraelit jan\u00eb p\u00ebrdorur shpesh nga forcat marokene p\u00ebr t\u00eb vrar\u00eb jo vet\u00ebm civil\u00eb sahravi, por edhe civil\u00eb dhe shtetas t\u00eb vendeve fqinje.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n

Dr. Omar shprehu gjithashtu zhg\u00ebnjim p\u00ebr marr\u00ebveshjen e normalizimit midis Izraelit dhe Marokut, duke shtuar se \u2018\u00ebsht\u00eb gjithashtu e njohur se, si nj\u00eb \u00e7mim \u2018pro quo\u2019 p\u00ebr marr\u00ebveshjen, presidenti n\u00eb largim i SHBA-s\u00eb, Donald Trump deklaroi njohjen e ‘sovranitetit maroken mbi Saharan\u00eb Per\u00ebndimore’ dhe pohoi synimin p\u00ebr t\u00eb hapur nj\u00eb konsullat\u00eb amerikane n\u00eb qytetin e pushtuar nga sahravit, Dajla (Dakhla). Natyrisht, kjo shpallje e nj\u00ebanshme shkel parimet baz\u00eb t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtare, largohet nga politika tradicionale e SHBA-s\u00eb n\u00eb lidhje me Sahar\u00ebn Per\u00ebndimore dhe thyen nj\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb kahersh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn e vet\u00ebvendosjes s\u00eb popullit sahravi. Ai gjithashtu cenon sovranitetin dhe integritetin territorial t\u00eb SADR (Republika Demokratike Arabe Sahravi) dhe pengon p\u00ebrpjekjet e OKB-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur nj\u00eb zgjidhje paq\u00ebsore p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e Saharas\u00eb Per\u00ebndimore. Rrjedhimisht, shpallja \u00ebsht\u00eb e pavlefshme dhe nuk ka asnj\u00eb efekt\u2019.<\/em><\/span><\/p>\n

Maroku vazhdon t\u00eb forcoj\u00eb lidhjet e tij me Tel Avivin, duke bler\u00eb sistemet e mbrojtjes ajrore t\u00eb Izraelit Barak MX dhe s\u00eb fundmi duke arritur nj\u00eb marr\u00ebveshje me Izraelin p\u00ebr t\u00eb rritur lidhjet ekonomike. <\/span><\/p>\n

Ministrja izraelite e Ekonomis\u00eb Orna Barbivai n\u00ebnshkroi nj\u00eb marr\u00ebveshje bashk\u00ebpunimi p\u00ebr tregtin\u00eb dhe investimet me homologun e saj maroken m\u00eb 21 shkurt, duke shpresuar t\u00eb rris\u00eb tregtin\u00eb n\u00eb 500 milion\u00eb dollar\u00eb n\u00eb vit. Kompania izraelite \u2018NewMed Energy\u2019 po shikon nga tregu i energjis\u00eb n\u00eb Marok. Konkretisht mund\u00ebsit\u00eb e eksplorimit t\u00eb gazit natyror, sipas shefit ekzekutiv t\u00eb saj, Yossi Abu.<\/span><\/p>\n

Nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje kryesore, natyrisht, \u00ebsht\u00eb se si do t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb kjo marr\u00ebdh\u00ebnie shtr\u00ebnguese n\u00eb nj\u00eb afat t\u00eb gjat\u00eb dhe n\u00ebse i sh\u00ebrben siguris\u00eb rajonale apo jo. Sigurisht nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i qeveris\u00eb algjeriane, normalizimi i sh\u00ebrben q\u00ebllimit krejt t\u00eb kund\u00ebrt dhe kund\u00ebrshtimi i tij ndaj Marokut bazuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb mund t\u00eb nd\u00ebrlikoj\u00eb pozit\u00ebn e Algjerit n\u00eb Per\u00ebndim.<\/span><\/p>\n

Nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje tjet\u00ebr q\u00eb duhet analizuar \u00ebsht\u00eb se si Maroku p\u00ebrfundoi k\u00ebtu. \u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se marr\u00ebveshja q\u00eb ajo n\u00ebnshkroi me Izraelin erdhi me dhurata t\u00eb caktuara, por gjithashtu \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb e qart\u00eb se mund t\u00eb ket\u00eb ardhur edhe me disa presione, kryesisht nga Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Shtetet e Bashkuara. <\/span><\/p>\n

N\u00eb shkurt 2020, Emiratet e Bashkuara Arabe n\u00ebnshkruan nj\u00eb investim prej 2 miliard\u00eb dollar\u00ebsh n\u00eb objekte n\u00eb Mauritani. Rabati u t\u00ebrbua nga investimi n\u00eb objektet portuale t\u00eb fqinj\u00ebve jugor\u00eb n\u00eb Nouadhibou. <\/span><\/p>\n

Ai besonte se ky investim nga Abu Dhabi do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr projektet e tij t\u00eb Portit Dakhla dhe Tangier Med. N\u00eb mars t\u00eb atij viti, Maroku t\u00ebrhoqi ambasadorin e tij n\u00eb Emiratet e Bashkuara Arabe, duke shkaktuar nj\u00eb grindje q\u00eb u pasua nga shum\u00eb akuza p\u00ebr p\u00ebrdorimin e taktikave t\u00eb presionit t\u00eb Emirateve kund\u00ebr Rabatit, nj\u00eb prej t\u00eb cilave ishte nj\u00eb akuz\u00eb se Emiratet e Bashkuara Arabe po mb\u00ebshtesnin armikun e tij, Polisarion. Megjithat\u00eb nuk ka asnj\u00eb prov\u00eb p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur k\u00ebt\u00eb pretendim.<\/span><\/p>\n

Papritur, p\u00ebr arsye t\u00eb panjohura publikisht, Emiratet e Bashkuara Arabe vendos\u00ebn t\u00eb kryejn\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrrim nj\u00ebqind e tet\u00ebdhjet\u00eb grad\u00eb dhe u b\u00ebn\u00eb vendi i par\u00eb arab q\u00eb hapi nj\u00eb konsullat\u00eb n\u00eb Saharan\u00eb Per\u00ebndimore t\u00eb kontrolluar nga Maroku, n\u00eb tetor t\u00eb vitit 2020. <\/span><\/p>\n

M\u00eb pas, m\u00eb pak se nj\u00eb muaj m\u00eb von\u00eb, Fronti Polisario shpalli fundin e arm\u00ebpushimit t\u00eb tyre me Rabatin. Njoftimi i marr\u00ebveshjeve t\u00eb normalizimit erdhi muajin pasardh\u00ebs dhe bashk\u00eb me t\u00eb edhe njohja e sovranitetit maroken nga SHBA mbi Saharan\u00eb Per\u00ebndimore, duke u shk\u00ebputur nga konsensusi nd\u00ebrkomb\u00ebtar. <\/span><\/p>\n

Ky informacion t\u00eb pakt\u00ebn sugjeron se Maroku ndoshta nuk ka hyr\u00eb me aq d\u00ebshir\u00eb n\u00eb marr\u00ebveshjet e normalizimit dhe ka pasur presion t\u00eb jasht\u00ebm t\u00eb ushtruar mbi t\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb detyroj\u00eb Rabatin t\u00eb l\u00ebviz\u00eb. Nuk \u00ebsht\u00eb absolutisht q\u00eb arsyet e lartp\u00ebrmendura jan\u00eb motivuesit e vet\u00ebm, por ka t\u00eb ngjar\u00eb q\u00eb ato t\u00eb ken\u00eb luajtur nj\u00eb rol n\u00eb nj\u00eb far\u00eb mase.<\/span><\/p>\n

Si\u00e7 ndodhi gjat\u00eb vet\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb, pasi Maroku ishte n\u00eb an\u00ebn e Per\u00ebndimit, nd\u00ebrsa Algjeria n\u00eb an\u00ebn e Lindjes. Tani shohim p\u00ebrpjekje t\u00eb p\u00ebrt\u00ebrira nga qeveria algjeriane p\u00ebr t’u lidhur me kauzat globale dhe po ashtu, Algjeri aktualisht mban nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie miq\u00ebsore me Rusin\u00eb. <\/span><\/p>\n

Algjeria gjithashtu organizoi nj\u00eb takim p\u00ebr t\u00eb diskutuar t\u00eb ardhmen e l\u00ebvizjes \u00e7lirimtare palestineze dhe ftoi t\u00eb gjitha partit\u00eb kryesore politike, duke p\u00ebrfshir\u00eb Hamasin, PFLP, DFLP dhe Xhihadin Islamik Palestinez. Nd\u00ebrsa Algjeria p\u00ebrafrohet m\u00eb tej me popullin palestinez n\u00eb luft\u00ebn e tyre p\u00ebr shtet\u00ebsi, po ashtu b\u00ebn edhe Fronti Polisario.<\/span><\/p>\n

N\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb pyetjes n\u00ebse Polisario po k\u00ebrkon lidhje m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha me palestinez\u00ebt n\u00eb luft\u00ebn e tyre p\u00ebr vet\u00ebvendosje, ambasadori i Polisarios m\u00eb tha se, \u201cP\u00ebrpjekjet jan\u00eb n\u00eb vazhdim p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrforcuar dhe shum\u00ebfishuar lidhjet midis dy popujve nd\u00ebrsa ata vazhdojn\u00eb betejat e tyre nacional\u00e7lirimtare p\u00ebr liri dhe paqe.\u201d<\/em> Ai shtoi gjithashtu se, \u201cBetejat e zhvilluara nga popujt n\u00ebn pushtimin e huaj jan\u00eb t\u00eb lidhura moralisht dhe politikisht sepse mbrojn\u00eb t\u00eb drejtat themelore t\u00eb njeriut dhe t\u00eb njer\u00ebzve.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n

E gjith\u00eb kjo duket se tregon nj\u00eb shtrirje t\u00eb qart\u00eb n\u00eb nj\u00eb bosht pro dhe antiper\u00ebndimor kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr Algjerin\u00eb dhe Marokun, por n\u00ebse kjo grindje mes t\u00eb dyjave dhe lufta p\u00ebr Saharan\u00eb Per\u00ebndimore do t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzohet ose do t\u00eb zbehet p\u00ebrmes diplomacis\u00eb \u00ebsht\u00eb pyetje e hapur.<\/span><\/p>\n

*Robert Inlakesh \u00ebsht\u00eb nj\u00eb analist politik, gazetar dhe regjisor dokumentar\u00ebsh me qend\u00ebr aktualisht n\u00eb Lond\u00ebr, Britani. Ai ka raportuar dhe ka jetuar n\u00eb territoret e pushtuara palestineze dhe tani po punon me Quds News.<\/em><\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"

Nga Robert Inlakesh E quajtur “Lufta e Ftoht\u00eb” e re e Afrik\u00ebs s\u00eb Veriut, tensionet midis Marokut dhe Algjeris\u00eb fqinje k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzohen dhe pasojat e k\u00ebsaj kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr me nd\u00ebrhyrjen per\u00ebndimore n\u00eb pun\u00ebt e dy vendeve sesa duket me sy\u00a0 t\u00eb lir\u00eb. N\u00eb gusht t\u00eb vitit 2021, ministri i Jasht\u00ebm […]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":517613,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22,53],"tags":[],"class_list":["post-517612","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ballina","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/517612","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=517612"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/517612\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/517613"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=517612"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=517612"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=517612"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}