{"id":513244,"date":"2022-03-24T17:11:51","date_gmt":"2022-03-24T16:11:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=513244"},"modified":"2022-03-24T17:11:51","modified_gmt":"2022-03-24T16:11:51","slug":"banka-boterore-ndotja-e-ajrit-shkaktoi-10-te-vdekjeve-ne-shqiperi-me-2019-en","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2022\/03\/24\/banka-boterore-ndotja-e-ajrit-shkaktoi-10-te-vdekjeve-ne-shqiperi-me-2019-en\/","title":{"rendered":"Banka Bot\u00ebrore: Ndotja e ajrit shkaktoi 10% t\u00eb vdekjeve n\u00eb Shqip\u00ebri m\u00eb 2019-\u00ebn","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><a href=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ndotja-e-ajrit.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-513246\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ndotja-e-ajrit.jpg\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"510\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ndotja-e-ajrit.jpg 800w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ndotja-e-ajrit-300x191.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ndotja-e-ajrit-768x490.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb raportin e kostove q\u00eb shkakton ndotja e ajrit n\u00eb sh\u00ebndetin e njer\u00ebzve, Banka Bot\u00ebrore p\u00ebrllogariti se n\u00eb Shqip\u00ebri, gjat\u00eb vitit 2019, kishin humbur jet\u00ebn 2,257 persona si pasoj\u00eb e ndotjes s\u00eb mjedisit t\u00eb jasht\u00ebm dhe brenda sht\u00ebpis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sipas t\u00eb dh\u00ebnave, ndotja e mjedisit ishte p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr 10 p\u00ebr qind t\u00eb totalit t\u00eb vdekjeve n\u00eb vitin 2019. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb brendshme nga INSTAT, n\u00eb vitin 2019 n\u00eb vendin ton\u00eb kan\u00eb humbur jet\u00ebn 21,937 persona.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sipas p\u00ebrllogaritjeve t\u00eb Bank\u00ebs Bot\u00ebrore, Shqip\u00ebria kishte 83 vdekje p\u00ebr 100 mij\u00eb banor\u00eb nga faktor\u00ebt e ndotjes ambientale, nj\u00eb vler\u00eb e lart\u00eb n\u00eb krahasim me vendet n\u00eb zhvillim, por e kishte k\u00ebt\u00eb tregues m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt se vendet e rajonit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nga totali i vdekjeve q\u00eb shkaktoi ndotja, 1532 ishin krijuar nga mjedisi i jasht\u00ebm dhe 724 nga mjedisi brenda sht\u00ebpis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Banka Bot\u00ebrore referoi se kudo n\u00eb bot\u00eb, ndotja e ajrit \u00ebsht\u00eb shkaku kryesor i s\u00ebmundjeve dhe vdekjeve. \u201cNdotja e ambientit\u201d i referohet ndotjes s\u00eb ajrit n\u00eb ambientin e jasht\u00ebm dhe \u201cNdotja e ajrit n\u00eb familje\u201d i referohet ndotjes s\u00eb ajrit me origjin\u00eb nga mjedisi i sht\u00ebpis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Banka vler\u00ebsoi se ndotja e ajrit \u00ebsht\u00eb rreziku kryesor mjedisor n\u00eb bot\u00eb p\u00ebr sh\u00ebndetin dhe shkaku i s\u00ebmundshm\u00ebris\u00eb dhe vdekshm\u00ebris\u00eb nga s\u00ebmundjet ishemike t\u00eb zemr\u00ebs, goditje n\u00eb tru, kancer t\u00eb mushk\u00ebrive, s\u00ebmundjet obstruktive kronike t\u00eb mushk\u00ebris\u00eb, pneumoni, diabeti i tipit 2 dhe \u00e7rregullime neonatale.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shumica e vdekjeve q\u00eb lidhen me ndotjen e ajrit shkaktohen nga ekspozimi i njeriut ndaj thithjes s\u00eb grimcave t\u00eb im\u00ebta, t\u00eb njohura edhe si PM2.5.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Miliarda njer\u00ebz n\u00eb vendet n\u00eb zhvillim jetojn\u00eb n\u00eb vende ku ambienti dhe p\u00ebrqendrimet e brendshme t\u00eb PM2.5 jan\u00eb shum\u00eb her\u00eb m\u00eb t\u00eb larta se vlerat normale t\u00eb p\u00ebrcaktuara nga Organizata Bot\u00ebror\u00eb e Sh\u00ebndet\u00ebsie.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Banka Bot\u00ebrore vler\u00ebson se, rreth 6.4 milion\u00eb njer\u00ebz vdiq\u00ebn para kohe n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn n\u00eb vitin 2019 p\u00ebr shkak t\u00eb ekspozimit ndaj ndotjes s\u00eb ajrit PM2.5.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rreth 95 p\u00ebr qind e tyre vdekjet kan\u00eb ndodhur n\u00eb vendet me t\u00eb ardhura t\u00eb ul\u00ebta dhe t\u00eb mesme. Rreth 70% p\u00ebr qind e vdekjeve ndodh\u00ebn n\u00eb Azin\u00eb Lindore dhe Paq\u00ebsor dhe Azin\u00eb Jugore. Kina dhe India kishin 52 p\u00ebr qind t\u00eb vdekjeve globale nga PM2.5.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrve\u00e7se nj\u00eb problem sh\u00ebndet\u00ebsor, ndotja e ajrit p\u00ebrkeq\u00ebson cil\u00ebsin\u00eb e jet\u00ebs dhe pengon konkurrenc\u00ebn ekonomike. Njer\u00ebzit e varf\u00ebr kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb mjedis t\u00eb ndotur dhe vuajn\u00eb nga ndikimet negative t\u00eb ndotjes s\u00eb ajrit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Njer\u00ebzit e s\u00ebmur\u00eb si pasoj\u00eb e ekspozimit ndaj ndotjes s\u00eb ajrit kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb pushohen nga puna. Ndotja e ajrit gjithashtu pengon aft\u00ebsin\u00eb e qyteteve p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr punonj\u00ebs t\u00eb kualifikuar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb studim i fundit ka gjetur se ndotja e ajrit me PM2.5 luan nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm rol n\u00eb rritjen e incidenc\u00ebs s\u00eb COVID-19 dhe normave t\u00eb vdekjeve.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"color: #ff0000;\">VINI RE:<\/span> Ky artikull \u00ebsht\u00eb pron\u00eb intelektuale e <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.monitor.al\/bb-ndotja-e-ajrit-shkaktoi-10-te-vdekjeve-ne-shqiperi-me-2019\/\">Monitor.al<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/tt1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-513247\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/tt1.jpg\" alt=\"\" width=\"628\" height=\"804\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/tt1.jpg 628w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/tt1-234x300.jpg 234w\" sizes=\"auto, (max-width: 628px) 100vw, 628px\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb raportin e kostove q\u00eb shkakton ndotja e ajrit n\u00eb sh\u00ebndetin e njer\u00ebzve, Banka Bot\u00ebrore p\u00ebrllogariti se n\u00eb Shqip\u00ebri, gjat\u00eb vitit 2019, kishin humbur jet\u00ebn 2,257 persona si pasoj\u00eb e ndotjes s\u00eb mjedisit t\u00eb jasht\u00ebm dhe brenda sht\u00ebpis\u00eb. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave, ndotja e mjedisit ishte p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr 10 p\u00ebr qind t\u00eb totalit t\u00eb vdekjeve n\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":30,"featured_media":513246,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[],"class_list":["post-513244","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/513244","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=513244"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/513244\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/513246"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=513244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=513244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=513244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}