{"id":505434,"date":"2022-02-18T11:00:12","date_gmt":"2022-02-18T10:00:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=505434"},"modified":"2022-02-18T11:04:48","modified_gmt":"2022-02-18T10:04:48","slug":"regresi-si-oferta-me-e-cmuar-ne-treg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2022\/02\/18\/regresi-si-oferta-me-e-cmuar-ne-treg\/","title":{"rendered":"Regresi si oferta m\u00eb e \u00e7muar n\u00eb treg","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-505435\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/WhatsApp-Image-2022-02-17-at-22.58.04.jpeg\" alt=\"\" width=\"1137\" height=\"640\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/WhatsApp-Image-2022-02-17-at-22.58.04.jpeg 1137w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/WhatsApp-Image-2022-02-17-at-22.58.04-300x169.jpeg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/WhatsApp-Image-2022-02-17-at-22.58.04-1024x576.jpeg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/WhatsApp-Image-2022-02-17-at-22.58.04-768x432.jpeg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1137px) 100vw, 1137px\" \/><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Nga Olsi Bakalli<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">\u201cUn\u00eb pash\u00eb sot nj\u00eb panoram\u00eb trondit\u00ebse, nj\u00eb politikan me duart n\u00eb xhepat e tij.\u201d \u2013 thoshte Mark Twain.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">A mund t\u00eb ishte ky cil\u00ebsim shpotit\u00ebs nxitja p\u00ebr lindjen e nj\u00eb shkolle t\u00eb re t\u00eb mendimit ekonomik? Ndoshta. Ishte viti 1986 kur James Buchanan mori cmimin Nobel n\u00eb ekonomi si themelues i shkoll\u00ebs s\u00eb ekonomiksit t\u00eb zgjedhjes publike. Puna e tij sh\u00ebrbeu si thirrje p\u00ebr nj\u00eb rishqyrtim t\u00eb teoris\u00eb s\u00eb financave publike, k\u00ebndv\u00ebshtrim realist t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb par\u00eb n\u00eb aspektin e nj\u00eb aktiviteti ekonomik dhe nj\u00eb sugjerim p\u00ebr t\u00eb hulumtuar se si interesi personal i burokrat\u00ebve dhe politikaneve ndikon n\u00eb vendimarrjen politike .<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Argumenti baz\u00eb i shkoll\u00ebs s\u00eb Zgjedhjes Publike (e cila i trajton politikan\u00ebt\/qeveritar\u00ebt si sip\u00ebrmarr\u00ebs politik\u00eb) \u00ebsht\u00eb qart\u00ebsisht ekonomik: N\u00ebse q\u00ebllimi i \u00e7do biznesi \u00ebsht\u00eb maksimizimi i fitimit, at\u00ebher\u00eb \u00e7far\u00eb maksimizojn\u00eb politikan\u00ebt?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">A synon qasja e politik\u00ebs tradicionale ndaj sistemeve t\u00eb votimit (mazhoritar vs unanim) perfeskionin n\u00eb vendimarrje?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrse gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb lobist\u00ebt p\u00ebrcaktojn\u00eb prioritetet e qeverive?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrse nuk ka nj\u00eb lobim patriotik p\u00ebr rritjen dhe efi\u00e7enc\u00ebn e pasuris\u00eb s\u00eb kombit?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrse sistemet e rregullave afatgjata (supozuar t\u00eb miratuara n\u00eb unanimitet) q\u00eb duhet t\u00eb rregullonin m\u00ebnyr\u00ebn e funksionimit t\u00eb strukturave\u00a0 politike dhe q\u00eb duhej t\u00eb ndryshonin rrall\u00eb; ndryshojn\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shpesh nga nj\u00eb mazhoranc\u00eb synimi i s\u00eb cil\u00ebs do t\u00eb duhej t\u00eb ishte formimi i nj\u00eb qeverie e cila kryen funksionet qeveritare t\u00eb dakort\u00ebsuara?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrse qeveria sh\u00ebrben si rregullator i shum\u00eb industrive?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">E n\u00ebse Arsimin e trajtojm\u00eb si nj\u00eb \u201cindustri\u201d, p\u00ebrse nuk e kapim, rregullojm\u00eb, konsiderojm\u00eb prioritet t\u00eb prioriteteve, emergjenc\u00eb komb\u00ebtare?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">T\u00eb gjitha k\u00ebto pyetje tregojn\u00eb n\u00eb thelb gjendjen n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ndodhet familja, shoq\u00ebria, shteti dhe mbi t\u00eb gjitha pushteti.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">E gjitha kjo nis nga q\u00ebllimi i politikan\u00ebve p\u00ebr t\u00eb maksimizuar d\u00ebshir\u00ebn dhe aft\u00ebsin\u00eb e tyre p\u00ebr t\u00eb shtuar votat. Vota si mjet i p\u00ebrdorur p\u00ebr vendimarrje politike q\u00eb shpesh bie ndesh me preferencat e qytetar\u00ebve. Interesi publik \u00ebsht\u00eb thjesht\u00eb nj\u00eb agregat i vendimarr\u00ebsve privat\u00eb. Mb\u00ebshtetja ndaj projekteve klienteliste apo lokaliste i b\u00ebn politikan\u00ebt t\u00eb ndihen t\u00eb fuqish\u00ebm n\u00eb zonat e tyre, ku mund t&#8217;i sigurojn\u00eb vetes p\u00ebrfitime financiare dhe m\u00eb shum\u00eb vota n\u00eb zgjedhjet e ardhshme duke p\u00ebrdorur para publike.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Grupimet lobuese nuk kan\u00eb interes p\u00ebr mb\u00ebshtetjen dhe promovimin e lobimit p\u00ebr nj\u00eb shoq\u00ebri m\u00eb efi\u00e7ente, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb shoq\u00ebri relativisht t\u00eb reja si kjo e jona. K\u00ebto grupime jan\u00eb p\u00ebrfitues dhe p\u00ebrvet\u00ebsues (edhe me nj\u00eb rit\u00ebm t\u00eb shpejt\u00eb), t\u00eb grimcave t\u00eb vogla apo t\u00eb m\u00ebdha qofshin, nga pasuria e p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Ju v\u00ebrtet\u00eb mendoni se qeverit\u00eb rregullojn\u00eb industrit\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur konsumatorin nga abuzimi me \u00e7mimet?! Jo, kjo ndodh sepse biznesi e nxit k\u00ebt\u00eb proces si mbrojtje ndaj rrezikut t\u00eb konkurrenc\u00ebs dinamike, ose th\u00ebn\u00eb ndryshe rregullon kapjen.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Pra b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb sjellje racionale t\u00eb lobist\u00ebve (n\u00ebnkupto biznesmen\u00eb) t\u00eb cil\u00ebt me pak investim fitojn\u00eb favore qeveritare me vler\u00eb miliona dollar\u00eb, politikan\u00ebve q\u00eb operojn\u00eb me logjik\u00ebn e biznesit t\u00eb cil\u00ebt pa asnj\u00eb kosto rrisin votat apo kontributet e fushat\u00ebs; dhe tatimpaguesit t\u00eb cil\u00ebt tregohen racionale n\u00eb mospengimin e k\u00ebtyre projekteve, kostoja individuale n\u00eb afatshkurt\u00ebr p\u00ebr pengimin e t\u00eb cilave \u00ebsht\u00eb m\u00eb i lart\u00eb se p\u00ebrfitimi i secilit qytetar.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Por kjo duhet t\u00eb ndryshoj\u00eb. Vet\u00ebm nd\u00ebrgjegj\u00ebsimi, k\u00ebmb\u00ebngulja dhe k\u00ebrkesa p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb investime n\u00eb arsim, nj\u00eb sistem arsimor efikas dhe gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs dhe nj\u00eb fillim i shpejt\u00eb i k\u00ebtij procesi mund t\u00eb ndryshoj\u00eb konceptin e racionalitetit n\u00eb afatgjat\u00eb. Shqip\u00ebria sigurisht q\u00eb zhvillohet \u00e7do dit\u00eb, por a ec\u00ebn me hapin e koh\u00ebs?!<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Olsi Bakalli \u201cUn\u00eb pash\u00eb sot nj\u00eb panoram\u00eb trondit\u00ebse, nj\u00eb politikan me duart n\u00eb xhepat e tij.\u201d \u2013 thoshte Mark Twain. A mund t\u00eb ishte ky cil\u00ebsim shpotit\u00ebs nxitja p\u00ebr lindjen e nj\u00eb shkolle t\u00eb re t\u00eb mendimit ekonomik? Ndoshta. Ishte viti 1986 kur James Buchanan mori cmimin Nobel n\u00eb ekonomi si themelues i shkoll\u00ebs [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":32,"featured_media":505435,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,13],"tags":[],"class_list":["post-505434","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-editorial","category-te-fundit"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/505434","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=505434"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/505434\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/505435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=505434"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=505434"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=505434"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}