{"id":503018,"date":"2022-02-07T19:16:20","date_gmt":"2022-02-07T18:16:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hashtag.al\/?p=503018"},"modified":"2023-01-01T09:22:17","modified_gmt":"2023-01-01T08:22:17","slug":"ja-se-si-merr-fund-kriza-e-ukraines","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2022\/02\/07\/ja-se-si-merr-fund-kriza-e-ukraines\/","title":{"rendered":"Si merr fund kriza e Ukrain\u00ebs","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-503019\" src=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/henry-kissinger.jpeg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"1200\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/henry-kissinger.jpeg 1200w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/henry-kissinger-300x300.jpeg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/henry-kissinger-1024x1024.jpeg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/henry-kissinger-150x150.jpeg 150w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/henry-kissinger-768x768.jpeg 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/henry-kissinger-600x600.jpeg 600w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/henry-kissinger-180x180.jpeg 180w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/henry-kissinger-80x80.jpeg 80w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/span><\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong><span style=\"color: #000000;\">Nga Henry A. Kissinger*<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Debatet publik\u00eb p\u00ebr Ukrain\u00ebn jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrqendruar tek konfrontimi. Por, a e dim\u00eb se ku po shkojm\u00eb? Gjat\u00eb jet\u00ebs sime, kam par\u00eb kat\u00ebr luft\u00ebra q\u00eb kan\u00eb filluar me entuziaz\u00ebm dhe mb\u00ebshtetje t\u00eb madhe publike, dhe p\u00ebr t\u00eb gjitha k\u00ebto luft\u00ebra, ne nuk dinim se si t\u2019i p\u00ebrfundonim. Nga tre prej tyre u t\u00ebrhoq\u00ebm n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb nj\u00ebanshme. Prova e nj\u00eb politike \u00ebsht\u00eb se si ajo p\u00ebrfundon, dhe jo si fillon.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Shum\u00eb shpesh, \u00e7\u00ebshtja e Ukrain\u00ebs na paraqitet si nj\u00eb p\u00ebrplasje: a do t\u00eb bashkohet Ukraina me Lindjen, apo me Per\u00ebndimin. Por, n\u00ebse Ukraina d\u00ebshiron t\u00eb mbijetoj\u00eb dhe t\u00eb lul\u00ebzoj\u00eb, ajo nuk duhet t\u00eb jet\u00eb avanposti i nj\u00ebr\u00ebs pal\u00eb, kund\u00ebr tjetr\u00ebs \u2013 duhet t\u00eb funksionoj\u00eb si nj\u00eb ur\u00eb mes t\u00eb dyjave.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Rusia duhet t\u00eb pranoj\u00eb q\u00eb, shtr\u00ebngimi i Ukrain\u00ebs drejt statusit t\u00eb shtetit satelit, dhe si pasoj\u00eb zhvendosja s\u00ebrish e kufijve t\u00eb Rusis\u00eb, do ta d\u00ebnoj\u00eb Mosk\u00ebn q\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebris\u00eb historin\u00eb cikleve vet\u00ebp\u00ebrmbush\u00ebs, t\u00eb presioneve reciprok\u00eb me Europ\u00ebn dhe Shtetet e Bashkuara.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Per\u00ebndimi duhet t\u00eb kuptoj\u00eb q\u00eb, p\u00ebr Rusin\u00eb, Ukraina nuk mund t\u00eb jet\u00eb kurr\u00eb thjesht\u00eb nj\u00eb shtet i huaj. Historia ruse ka nisur n\u00eb at\u00eb q\u00eb quhej Kievan-Rus. Feja ruse u p\u00ebrhap prej aty. Ukraina ka qen\u00eb pjes\u00eb e Rusis\u00eb prej shekujsh, dhe historit\u00eb e tyre kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb nd\u00ebrthurura edhe m\u00eb her\u00ebt. Disa prej betejave m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr lirin\u00eb e Rusis\u00eb, duke filluar nga ajo e Poltav\u00ebs n\u00eb vitin 1709, jan\u00eb luftuar n\u00eb tok\u00eb t\u00eb Ukrain\u00ebs. Flota e Detit t\u00eb Zi \u2013 mjeti i Rusis\u00eb p\u00ebr t\u00eb projektuar fuqin\u00eb e saj n\u00eb Mesdhe \u2013 ndodhet n\u00eb Sevastopol t\u00eb Krimes\u00eb, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshjeje afatgjat\u00eb. Edhe disident\u00eb t\u00eb famsh\u00ebm, si Aleksand\u00ebr Solzhenicini apo Josif Brodski, kan\u00eb k\u00ebmb\u00ebngulur se Ukraina \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb integrale e historis\u00eb s\u00eb Rusis\u00eb dhe, n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, e vet\u00eb Rusis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Bashkimi Europian duhet t\u00eb pranoj\u00eb se vonesat burokratike, dhe n\u00ebnshtrimi i elementit strategjik ndaj politikave t\u00eb brendshme, n\u00eb negociatat p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebnien e Ukrain\u00ebs me Europ\u00ebn, ka kontribuar p\u00ebr shnd\u00ebrrimin e nj\u00eb negociate, n\u00eb kriz\u00eb. Politika e jashtme \u00ebsht\u00eb arti i p\u00ebrcaktimit s\u00eb prioriteteve.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Ukrainasit jan\u00eb elementi vendimtar. Ata jetojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb vend me nj\u00eb histori komplekse dhe nj\u00eb p\u00ebrb\u00ebrje poliglote. Pjesa per\u00ebndimore u p\u00ebrfshi n\u00eb Bashkimin Sovjetik n\u00eb vitin 1939, kur Stalini dhe Hitleri ndan\u00eb \u201cpre\u201d-n\u00eb. Krimea, 60 p\u00ebrqind e popullsis\u00eb s\u00eb t\u00eb cil\u00ebs \u00ebsht\u00eb ruse, u b\u00eb pjes\u00eb e Ukrain\u00ebs vet\u00ebm n\u00eb vitin 1954, kur Nikita Hrushovi, nj\u00eb ukrainas, e shp\u00ebrbleu si pjes\u00eb e festimeve t\u00eb 300-vjetorit t\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshjeje t\u00eb rus\u00ebve me kozak\u00ebt. Per\u00ebndimi \u00ebsht\u00eb kryesisht katolik, lindja \u00ebsht\u00eb kryesisht ortodokse. Per\u00ebndimi flet gjuh\u00ebn ukrainase, lindja flet kryesisht rusisht. \u00c7do p\u00ebrpjekje nga nj\u00ebri krah i Ukrain\u00ebs p\u00ebr t\u00eb dominuar tjetrin \u2013 si\u00e7 ka ndodhur \u2013 do t\u00eb \u00e7oj\u00eb drejt nj\u00eb lufte civile, apo ndarjeje. T\u00eb trajtosh Ukrain\u00ebn si pjes\u00eb e nj\u00eb konfrontimi Lindje-Per\u00ebndim, do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb d\u00ebmtosh, p\u00ebr dekada t\u00eb t\u00ebra, \u00e7do shans p\u00ebr t\u00eb afruar Rusin\u00eb dhe Per\u00ebndimin \u2013 sidomos Rusin\u00eb dhe Europ\u00ebn \u2013 n\u00eb nj\u00eb sistem nd\u00ebrkomb\u00ebtar bashk\u00ebpunues.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Ukraina ka qen\u00eb e pavarur p\u00ebr vet\u00ebm 23 vite. M\u00eb par\u00eb, ajo \u00ebsht\u00eb sunduar nga jasht\u00eb, qysh prej shekullit 14. Nuk \u00ebsht\u00eb habi q\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsit e saj nuk e kan\u00eb m\u00ebsuar artin e kompromisit, aq m\u00eb pak at\u00eb t\u00eb perspektiv\u00ebs historike. Politika e Ukrain\u00ebs pas shpalljes s\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb, demonstron qart\u00ebsisht se origjina e problemit q\u00ebndron tek p\u00ebrpjekjet e politikan\u00ebve ukrainas p\u00ebr t\u00eb imponuar vullnetin e tyre n\u00eb pjes\u00eb pabindura t\u00eb vendit, fillimisht nga nj\u00ebri fraksion, e pastaj nga tjetri. Ky \u00ebsht\u00eb thelbi i konfliktit mes Viktor Janukovi\u00e7it dhe rivales s\u00eb tij kryesore n\u00eb politik\u00eb, Julia Timoshenkos. Ata p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb dy krah\u00eb t\u00eb Ukrain\u00ebs dhe nuk kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb ndajn\u00eb pushtetin. Nj\u00eb politik\u00eb e men\u00e7ur e SHBA kundrejt Ukrain\u00ebs, do t\u00eb synonte t\u00eb gjente nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, q\u00eb dy pal\u00ebt e vendit t\u00eb bashk\u00ebpunonin me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn. Ne duhet t\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb pajtim, dhe jo dominimin e nj\u00ebr\u00ebs pal\u00eb.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Rusia dhe Per\u00ebndimi, dhe aq m\u00eb pak pal\u00ebt n\u00eb Ukrain\u00eb, nuk kan\u00eb vepruar mbi k\u00ebt\u00eb parim. Secili e ka p\u00ebrkeq\u00ebsuar situat\u00ebn. Rusia nuk do t\u00eb ishte n\u00eb gjendje t\u00eb impononte nj\u00eb zgjidhje ushtarake, pa u vet\u00ebizoluar, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur shum\u00eb prej kufijve t\u00eb saj jan\u00eb tashm\u00eb t\u00eb pasigurt. P\u00ebr Per\u00ebndimin, demonizimi i Vladimir Putinit nuk \u00ebsht\u00eb politik\u00eb. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb alibi p\u00ebr munges\u00ebn e nj\u00eb politike.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Putini duhet t\u00eb kuptoj\u00eb q\u00eb, cilado qofshin ankesat e tij, nj\u00eb politik\u00eb imponimi ushtarak do t\u00eb prodhonte nj\u00eb tjet\u00ebr Luft\u00eb t\u00eb Ftoht\u00eb. Nga ana e vet, SHBA duhet t\u00eb shmangin trajtimin e Rusis\u00eb si nj\u00eb shtet jonormal, t\u00eb cilit i duhen m\u00ebsuar me durim rregullat e sjelljes q\u00eb i ka caktuar Uashingtoni. Putini \u00ebsht\u00eb nj\u00eb strateg serioz \u2013 gjithmon\u00eb n\u00eb kuadrin e historis\u00eb s\u00eb Rusis\u00eb. Nuk \u00ebsht\u00eb pika e fort\u00eb e tij, t\u00eb kuptuarit e vlerave dhe psikologjis\u00eb s\u00eb SHBA. Po k\u00ebshtu, as edhe t\u00eb kuptuarit e historis\u00eb dhe psikologjis\u00eb s\u00eb Rusis\u00eb, nuk ka qen\u00eb nj\u00eb pik\u00eb e fort\u00eb e politikan\u00ebve amerikan\u00eb.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Udh\u00ebheq\u00ebsit n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb krah\u00ebt duhet t\u00eb rikthehen tek ekzaminimi i p\u00ebrfundimit t\u00eb kriz\u00ebs, dhe jo t\u00eb konkurrojn\u00eb p\u00ebr q\u00ebndrimin q\u00eb duhet t\u00eb mbajn\u00eb. Ja cila \u00ebsht\u00eb ideja ime, p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb pajtuesh\u00ebm me vlerat dhe interesat e siguris\u00eb s\u00eb t\u00eb gjitha pal\u00ebve:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">1-Ukraina duhet t\u00eb ket\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb zgjedh\u00eb lirisht lidhjet e saj ekonomike dhe politike, duke p\u00ebrfshir\u00eb ato me Europ\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">2-Ukraina nuk duhet t\u00eb hyj\u00eb n\u00eb NATO, nj\u00eb pozicion q\u00eb e mbajta disa vite m\u00eb par\u00eb, kur doli p\u00ebr her\u00eb t\u00eb fundit kjo tem\u00eb.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">3-Ukraina duhet t\u00eb jet\u00eb e lir\u00eb q\u00eb t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb qeveri q\u00eb pajtohet me vullnetin e shprehur t\u00eb popullit. M\u00eb pas, udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb men\u00e7ur ukrainas do t\u00eb zgjedhin nj\u00eb politik\u00eb pajtimi t\u00eb pjes\u00ebve t\u00eb ndryshme t\u00eb vendit. N\u00eb nivel nd\u00ebrkomb\u00ebtar, duhet t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb pozicion t\u00eb krahasuesh\u00ebm me at\u00eb t\u00eb Finland\u00ebs. Kjo e fundit nuk l\u00eb asnj\u00eb dyshim p\u00ebr pavar\u00ebsin\u00eb e saj, dhe bashk\u00ebpunon me Per\u00ebndimin n\u00eb shumic\u00ebn e fushave, por shmang armiq\u00ebsin\u00eb institucionale kundrejt Rusis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">4-\u00cbsht\u00eb e papajtueshme me rregullat e rendit aktual bot\u00ebror q\u00eb Rusia t\u00eb aneksoj\u00eb Krimen\u00eb. Por \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnia e Krimes\u00eb me Ukrain\u00ebn t\u00eb jet\u00eb m\u00eb pak e tensionuar. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, Rusia do t\u00eb pranonte sovranitetin e Ukrain\u00ebs mbi Krimen\u00eb. Ukraina duhet t\u00eb p\u00ebrforcoj\u00eb autonomin\u00eb e Krimes\u00eb, n\u00eb zgjedhje ku duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb pranish\u00ebm v\u00ebzhgues nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb. Procesi duhet t\u00eb eliminoj\u00eb \u00e7do lloj paqart\u00ebsie n\u00eb lidhje me statusin e Flot\u00ebs s\u00eb Detit t\u00eb Zi n\u00eb Sevastopul.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">K\u00ebta jan\u00eb parime, jo receta. Njer\u00ebzit q\u00eb e njohin rajonin, e din\u00eb mir\u00eb q\u00eb jo t\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb t\u00eb pranuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb pal\u00ebt. Prova nuk \u00ebsht\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsia absolute, por pak\u00ebnaq\u00ebsia e ekuilibruar. N\u00ebse nuk arrihet nj\u00eb zgjidhje e bazuar mbi k\u00ebta, apo element\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb ngjash\u00ebm, do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb rrokullim\u00eb drejt konfrontimit. Koha p\u00ebr t\u00eb do t\u00eb vij\u00eb shum\u00eb shpejt.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\"><em>*Henry A. Kissinger ka qen\u00eb Sekretar Shteti i SHBA nga viti 1973 deri n\u00eb vitin 1977.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>VINI RE:<\/strong> Artikulli \u00ebsht\u00eb ripostim i vitit 2014 marr\u00eb nga Bota.al<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Henry A. Kissinger* Debatet publik\u00eb p\u00ebr Ukrain\u00ebn jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrqendruar tek konfrontimi. Por, a e dim\u00eb se ku po shkojm\u00eb? Gjat\u00eb jet\u00ebs sime, kam par\u00eb kat\u00ebr luft\u00ebra q\u00eb kan\u00eb filluar me entuziaz\u00ebm dhe mb\u00ebshtetje t\u00eb madhe publike, dhe p\u00ebr t\u00eb gjitha k\u00ebto luft\u00ebra, ne nuk dinim se si t\u2019i p\u00ebrfundonim. Nga tre prej tyre [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":32,"featured_media":503019,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,13],"tags":[],"class_list":["post-503018","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-editorial","category-te-fundit"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/503018","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=503018"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/503018\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/503019"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=503018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=503018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=503018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}