{"id":444449,"date":"2021-04-21T08:29:56","date_gmt":"2021-04-21T06:29:56","guid":{"rendered":"https:\/\/hashtag.al\/?p=444449"},"modified":"2021-04-21T08:33:46","modified_gmt":"2021-04-21T06:33:46","slug":"mungesa-e-gjumit-mund-te-rrise-rrezikun-e-demences","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2021\/04\/21\/mungesa-e-gjumit-mund-te-rrise-rrezikun-e-demences\/","title":{"rendered":"Mungesa e gjumit mund t\u00eb rris\u00eb rrezikun e demenc\u00ebs","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/gjumi.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-444450\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/gjumi.jpg\" alt=\"\" width=\"634\" height=\"423\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/gjumi.jpg 634w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/gjumi-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 634px) 100vw, 634px\" \/><\/a><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Fjetja e pamjaftueshme mund t\u00eb rris\u00eb rrezikun e zhvillimit t\u00eb demenc\u00ebs m\u00eb von\u00eb n\u00eb jet\u00eb.\u00a0 Sipas nj\u00eb studimi t\u00eb ri, ata q\u00eb flinin m\u00eb pak se gjasht\u00eb or\u00eb ishin m\u00eb t\u00eb rrezikuarit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studiuesit nga Universiteti i Parisit analizuan t\u00eb dh\u00ebnat e nj\u00eb sondazhi mbi sh\u00ebndetin e 7,959 individ\u00ebve britanik\u00eb q\u00eb nga viti 1985, ku p\u00ebrfshihej dhe koh\u00ebzgjatja e vet\u00eb-raportuar e gjumit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ekipi i udh\u00ebhequr nga Severine Sabia zbuloi se ata t\u00eb mosh\u00ebs 50 deri 70 vje\u00e7, t\u00eb cil\u00ebt flinin m\u00eb pak se gjasht\u00eb or\u00eb n\u00eb nat\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn e mesme, kishin nj\u00eb rrezik prej 30% m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb demenc\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, rreth 50 milion\u00eb njer\u00ebz vuajn\u00eb nga demenca dhe ka gati 10 milion\u00eb raste t\u00eb reja \u00e7do vit, sipas Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sabia thot\u00eb se gjumi mund t\u00eb jet\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr sh\u00ebndetin e trurit n\u00eb mosh\u00ebn e mesme dhe se k\u00ebrkimet e ardhshme mund t\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb n\u00ebse p\u00ebrmir\u00ebsimi i zakoneve t\u00eb gjumit mund t\u00eb parandaloj\u00eb demenc\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr k\u00ebt\u00eb studim, autor\u00ebt ekzaminuan t\u00eb dh\u00ebnat e mbledhura gjat\u00eb 36 viteve t\u00eb fundit q\u00eb nga viti 1985 mbi mij\u00ebra njer\u00ebz q\u00eb vet\u00eb raportuan zakonet dhe koh\u00ebzgjatjen e tyre t\u00eb gjumit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ata zbuluan se demenca dihet se ndikon n\u00eb ciklet e gjumit e zgjimit, por shkalla n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn koh\u00ebzgjatja e gjumit si i rritur shoq\u00ebrohet me demenc\u00ebn ishte e paqart\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo \u00ebsht\u00eb p\u00ebr shkak se shumica e studimeve nuk e kan\u00eb marr\u00eb parasysh qart\u00eb mosh\u00ebn gjat\u00eb vler\u00ebsimit t\u00eb koh\u00ebzgjatjes s\u00eb gjumit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>&#8220;Qasja jon\u00eb i kushton v\u00ebmendje t\u00eb dy k\u00ebtyre aspekteve, s\u00eb bashku me p\u00ebrfshirjen e nj\u00eb vargu t\u00eb gjer\u00eb kovariatesh p\u00ebr t\u00eb treguar q\u00eb koh\u00ebzgjatja e shkurt\u00ebr e gjumit n\u00eb mosh\u00ebn e mesme shoq\u00ebrohet me nj\u00eb rrezik n\u00eb rritje t\u00eb demenc\u00ebs&#8221;<\/em>&#8211; shpjegoi ekipi, citon <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.dailymail.co.uk\/sciencetech\/article-9491791\/Lack-SLEEP-increase-risk-dementia-study-finds.html?ito=social-facebook&amp;fbclid=IwAR0NkPjEZV1sV5FvyOcL8BIcitiWMNy9lPvl6LEoWIr9H1X7oy18hKddo9Q\">Daily Mail.<\/a><\/span><\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/41993060-0-image-a-46_1618928326635.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-444451\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/41993060-0-image-a-46_1618928326635.jpg\" alt=\"\" width=\"634\" height=\"423\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/41993060-0-image-a-46_1618928326635.jpg 634w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/41993060-0-image-a-46_1618928326635-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 634px) 100vw, 634px\" \/><\/a><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Dihet q\u00eb gjat\u00eb gjumit, toksinat pastrohen nga truri dhe pjes\u00ebt e tjera t\u00eb trupit &#8211; duke mbrojtur kund\u00ebr nj\u00eb morie s\u00ebmundjesh, p\u00ebrfshir\u00eb s\u00ebmundjet e zemr\u00ebs dhe kancerin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Dr Sabia tha: <em>\u201cKa hipoteza t\u00eb besueshme biologjike p\u00ebr t\u00eb shpjeguar lidhjen midis koh\u00ebzgjatjes s\u00eb gjumit dhe demenc\u00ebs. Nj\u00eb prej tyre ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me rolin e gjumit n\u00eb pastrimin e mbetjeve t\u00eb proteinave n\u00eb tru.<\/em><\/span><\/p>\n<p><em><span style=\"color: #000000;\">Gjat\u00eb nj\u00eb periudhe zgjimi aktiviteti neuronal rrit \u00e7lirimin e proteinave beta amiloide, k\u00ebto proteina m\u00eb pas lahen nga truri gjat\u00eb gjumit. N\u00eb rastin e gjumit t\u00eb shkurt\u00ebr, pastrimi i k\u00ebtyre proteinave mund t\u00eb ndryshohet dhe t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb akumulimin e Amyloid beta n\u00eb tru. Grumbullimi i k\u00ebtyre proteinave v\u00ebrehet n\u00eb s\u00ebmunedjen e Alzheimer-it. Mekanizmat e tjer\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb gjithashtu nj\u00eb rol t\u00eb gjumit n\u00eb neuroinflamacion dhe ateroskleroz\u00eb (forcim i arterieve).\u201d<\/span><\/em><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb demenca?<\/strong> Demenca nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundje n\u00eb vetvete, por \u00ebsht\u00eb nj\u00eb term i p\u00ebrdorur p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshkruar nj\u00eb grup simptomash. K\u00ebto p\u00ebrfshijn\u00eb humbjen graduale t\u00eb kujtes\u00ebs, r\u00ebnien e aft\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb menduar dhe arsyetuar, si dhe probleme me komunikimin. K\u00ebto simptoma shkaktohen nga disa gjendje dhe \u00e7rregullime. Rreziku p\u00ebr zhvillimin e demenc\u00ebs rritet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dramatike me mosh\u00ebn, por ka shum\u00eb persona n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re me probleme demence. S\u00ebmundja e Alzheimerit \u00ebsht\u00eb forma m\u00eb e zakonshme e demenc\u00ebs.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Fjetja e pamjaftueshme mund t\u00eb rris\u00eb rrezikun e zhvillimit t\u00eb demenc\u00ebs m\u00eb von\u00eb n\u00eb jet\u00eb.\u00a0 Sipas nj\u00eb studimi t\u00eb ri, ata q\u00eb flinin m\u00eb pak se gjasht\u00eb or\u00eb ishin m\u00eb t\u00eb rrezikuarit. Studiuesit nga Universiteti i Parisit analizuan t\u00eb dh\u00ebnat e nj\u00eb sondazhi mbi sh\u00ebndetin e 7,959 individ\u00ebve britanik\u00eb q\u00eb nga viti 1985, ku p\u00ebrfshihej [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":30,"featured_media":444450,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53,6],"tags":[],"class_list":["post-444449","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi","category-nderkombetare"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/444449","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=444449"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/444449\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/444450"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=444449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=444449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=444449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}