{"id":438428,"date":"2021-03-24T16:38:17","date_gmt":"2021-03-24T15:38:17","guid":{"rendered":"https:\/\/hashtag.al\/?p=438428"},"modified":"2021-03-24T16:38:17","modified_gmt":"2021-03-24T15:38:17","slug":"banoret-e-pompeit-u-vrane-ne-15-minuta-nga-orteku-i-hirit-dhe-gazit-jo-nga-llava-studimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2021\/03\/24\/banoret-e-pompeit-u-vrane-ne-15-minuta-nga-orteku-i-hirit-dhe-gazit-jo-nga-llava-studimi\/","title":{"rendered":"Banor\u00ebt e Pompeit u vran\u00eb n\u00eb 15 minuta nga orteku i hirit dhe gazit, jo nga llava \u2013 Studimi","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-438430\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/pompei.jpg\" alt=\"\" width=\"980\" height=\"551\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/pompei.jpg 980w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/pompei-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/pompei-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 980px) 100vw, 980px\" \/><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb ortek hiri dhe gazi i njohur si nj\u00eb rrjedh\u00eb piroklastike mbuloi qytetin antik romak t\u00eb Pompeit dhe mbyti banor\u00ebt e tij n\u00eb vet\u00ebm 15 minuta, sipas studimit t\u00eb fundit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rreth 2,000 njer\u00ebz vdiq\u00ebn n\u00eb qytet dhe vendbanimet p\u00ebrreth, kur mali Vesuv shp\u00ebrtheu n\u00eb vitin 79 pas Krishtit, por ata nuk u mbyt\u00ebn nga llava por u mbyt\u00ebn me shpejt\u00ebsi nga nj\u00eb re gazesh toksike e hiri q\u00eb l\u00ebviz\u00ebn me shpejt\u00ebsi deri n\u00eb 724 kilometra n\u00eb or\u00eb, sipas studiuesve nga departamenti i Shkencave t\u00eb Tok\u00ebs dhe Gjeo-mjedisit t\u00eb Universitetit t\u00eb Barit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">S\u00eb bashku me koleg\u00ebt nga Instituti Komb\u00ebtar i Gjeofizik\u00ebs dhe Vullkanologjis\u00eb (INGV) dhe Sh\u00ebrbimit Gjeologjik Britanik n\u00eb Edinburg, studiuesit u p\u00ebrpoq\u00ebn t\u00eb modelonin rrjedh\u00ebn jasht\u00ebzakonisht shkat\u00ebrruese piroklastike, t\u00eb b\u00ebr\u00eb nga copa t\u00eb llav\u00ebs s\u00eb ngurt\u00ebsuar, hirit vullkanik dhe gazeve t\u00eb nxehta, toksike.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u2018Rrjedha me temperatur\u00eb \u00a0mbi 100 grad\u00eb ishte e p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga dioksid karboni, klorure, grimca hiri dhe qelq vullkanik\u2019, sipas Roberto Isaia, studiues i vjet\u00ebr n\u00eb \u2018Vesuvius Observatori\u2019 n\u00eb INGV.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kjo re gazi p\u00ebrfshiu qytetin rreth 10 deri n\u00eb 20 minuta pak pas mesnat\u00ebs me koh\u00ebn lokale, megjith\u00ebse shp\u00ebrthimi filloi n\u00eb or\u00ebn t\u00eb 1 pasdites s\u00eb dit\u00ebs s\u00eb kaluar, duke asfiksuar shum\u00eb prej banor\u00ebve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Disa banor\u00eb t\u00eb qyteteve t\u00eb af\u00ebrta t\u00eb Oplontis, Stabiae dhe Herculaneum gjithashtu u vran\u00eb gjithashtu nga reja e nxeht\u00eb dhe shk\u00ebmbi vullkanik e njohur si lapilli.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr banor\u00ebt e Herculaneum, n\u00eb k\u00ebmb\u00ebt e vullkanit, mbijetesa ishte e pamundur duke pasur parasysh eg\u00ebrsin\u00eb e plot\u00eb t\u00eb sulmit t\u00eb rrjedh\u00ebs piroklastike. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gjat\u00eb dy dit\u00ebsh, vullkani l\u00ebshoi \u200b\u200bnxeht\u00ebsi termike madhe, 100,000 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb se bombat atomike t\u00eb hedhura n\u00eb Hiroshima dhe Nagasaki dhe i mbuloi vendbanimet lokale deri 9 metra me hi dhe mbeturina.<\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb ortek hiri dhe gazi i njohur si nj\u00eb rrjedh\u00eb piroklastike mbuloi qytetin antik romak t\u00eb Pompeit dhe mbyti banor\u00ebt e tij n\u00eb vet\u00ebm 15 minuta, sipas studimit t\u00eb fundit. Rreth 2,000 njer\u00ebz vdiq\u00ebn n\u00eb qytet dhe vendbanimet p\u00ebrreth, kur mali Vesuv shp\u00ebrtheu n\u00eb vitin 79 pas Krishtit, por ata nuk u mbyt\u00ebn nga llava [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":51,"featured_media":438430,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-438428","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/438428","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/51"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=438428"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/438428\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/438430"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=438428"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=438428"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=438428"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}