{"id":423911,"date":"2021-01-17T08:00:03","date_gmt":"2021-01-17T07:00:03","guid":{"rendered":"https:\/\/hashtag.al\/?p=423911"},"modified":"2021-01-16T19:29:10","modified_gmt":"2021-01-16T18:29:10","slug":"kequshqyerja-pengon-zgjatjen-e-femijeve-me-20-centimetra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2021\/01\/17\/kequshqyerja-pengon-zgjatjen-e-femijeve-me-20-centimetra\/","title":{"rendered":"Kequshqyerja pengon zgjatjen e f\u00ebmij\u00ebve me 20 centimetra","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/femijet-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-423912\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/femijet-1.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"700\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/femijet-1.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/femijet-1-300x205.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/femijet-1-768x525.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ushqimi ndikon n\u00eb rritjen fizike t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve. N\u00eb fakt, nj\u00eb diet\u00eb e gabuar mund t\u00eb pengoj\u00eb rritjen deri n\u00eb 20 centimetra. Kjo u zbulua nga nj\u00eb studim i botuar nga studiuesit nga Imperial College London n\u00eb revist\u00ebn \u2018The Lancet\u2019, sipas t\u00eb cilit cil\u00ebsia e t\u00eb ushqyerit dhe ambienti n\u00eb t\u00eb cilin jetojn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt dhe adoleshent\u00ebt ndikojn\u00eb n\u00eb ndryshimet e gjat\u00ebsis\u00eb dhe pesh\u00ebs, duke ndikuar n\u00eb sh\u00ebndetin dhe mir\u00ebqenien e nj\u00eb jete t\u00eb t\u00ebr\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Kush rritet m\u00eb shum\u00eb\u2026 dhe kush m\u00eb pak<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sondazhi, i cili analizoi t\u00eb dh\u00ebnat nga 65 milion f\u00ebmij\u00eb dhe t\u00eb rinj t\u00eb mosh\u00ebs 5 deri n\u00eb 19 vje\u00e7are n\u00eb 193 vende midis viteve 1985 dhe 2019, zbuloi se kombet me 19-vje\u00e7ar\u00ebt m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb vitin 2019 jan\u00eb n\u00eb Evrop\u00ebn veri-per\u00ebndimore dhe qendrore dhe p\u00ebrfshin Holand\u00ebn, Malin e Zi, Danimark\u00ebn dhe Island\u00ebn. Nga ana tjet\u00ebr, kombet me gjat\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt gjenden kryesisht n\u00eb Azin\u00eb Jugore dhe Juglindore, Amerik\u00ebn Latine dhe Afrik\u00ebn Lindore, me Timorin Lindor, Papua Guinen\u00eb e Re, Guatemal\u00ebn dhe Bangladeshin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nje shembull? Nj\u00eb vajz\u00eb mesatare 19-vje\u00e7are n\u00eb Bangladesh dhe Guatemala (vendet me vajzat m\u00eb t\u00eb shkurtra n\u00eb bot\u00eb) \u00ebsht\u00eb af\u00ebrsisht e nj\u00ebjt\u00eb me nj\u00eb vajz\u00eb 11-vje\u00e7are n\u00eb Holland\u00eb, ku ato jan\u00eb m\u00eb t\u00eb gjatat.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrmir\u00ebsimet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb gjat\u00ebsin\u00eb mesatare t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve u regjistruan n\u00eb Kin\u00eb, Koren\u00eb e Jugut dhe pjes\u00eb t\u00eb Azis\u00eb Juglindore. 19-vje\u00e7ar\u00ebt n\u00eb Kin\u00eb n\u00eb 2019 ishin 8 cm m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb se moshatar\u00ebt e tyre n\u00eb 1985. Nd\u00ebrsa n\u00eb shum\u00eb vende t\u00eb Afrik\u00ebs n\u00ebn-Sahariane, gjat\u00ebsit\u00eb mesatare kan\u00eb mbetur t\u00eb pandryshuara ose jan\u00eb ulur q\u00eb nga viti 1985.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Kushtojini v\u00ebmendje edhe pesh\u00ebs<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studimi gjithashtu shqyrtoi indeksin e mas\u00ebs trupore t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve (IMT), i cili ndihmon t\u00eb tregoj\u00eb n\u00ebse nj\u00eb person ka nj\u00eb pesh\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetshme n\u00eb lidhje me gjat\u00ebsin\u00eb e tij. Studiuesit zbuluan se adoleshent\u00ebt m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb dhe me IMT m\u00eb t\u00eb lart\u00eb jetonin n\u00eb Ishujt Paq\u00ebsor\u00eb, Lindjen e Mesme, Shtetet e Bashkuara dhe Zeland\u00ebn e Re, nd\u00ebrsa IMT m\u00eb i ul\u00ebt u gjet n\u00eb vendet e Azis\u00eb Jugore si p.sh. India dhe Bangladeshi. Sidoqoft\u00eb, ushqyerja e dob\u00ebt ndikon jo vet\u00ebm n\u00eb vendet e Jugut, por edhe n\u00eb disa vende t\u00eb pasura, p\u00ebrfshir\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, ku f\u00ebmij\u00ebt dhe adoleshent\u00ebt jan\u00eb m\u00eb pak t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm se vendet e tjera t\u00eb pasura, p\u00ebr shkak t\u00eb aksesit jo t\u00eb duhur n\u00eb ushqimet e sh\u00ebndetshme.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Mendimi i ekspertit<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Majid Ezzati, autor i vjet\u00ebr i studimit n\u00eb Shkoll\u00ebn Perandorake t\u00eb Sh\u00ebndetit Publik, komenton: \u201cF\u00ebmij\u00ebt n\u00eb disa vende rriten sh\u00ebndetsh\u00ebm deri n\u00eb pes\u00eb vjet, por pastaj b\u00ebjn\u00eb regres n\u00eb ritmet e rritjes, pik\u00ebrisht n\u00eb vitet e shkoll\u00ebs. Kjo tregon se ekziston nj\u00eb \u00e7ekuilib\u00ebr midis investimeve n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e t\u00eb ushqyerit t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve dhe adoleshent\u00ebve t\u00eb mosh\u00ebs shkollore. Ky problem \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht i duksh\u00ebm sot, gjat\u00eb pandemis\u00eb Covid-19, kur shkollat \u200b\u200bjan\u00eb mbyllur n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn dhe shum\u00eb familje t\u00eb varfra nuk jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb sigurojn\u00eb ushqim adekuat p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e tyre\u201d.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Roli i gjeneve<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gjenetika luan nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb gjat\u00ebsin\u00eb dhe pesh\u00ebn e f\u00ebmij\u00ebve individual\u00eb, por kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr sh\u00ebndetin e popullatave t\u00eb t\u00ebra, ushqimi dhe mjedisi jan\u00eb thelb\u00ebsore.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"color: #ff0000;\">VINI RE:<\/span> Ky artikull \u00ebsht\u00eb pron\u00eb intelektuale e <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.pernenat.al\/kequshqyerja-pengon-zgjatjen-e-femijeve-me-20-centimetra\/\">Pernenat.al<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Ushqimi ndikon n\u00eb rritjen fizike t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve. N\u00eb fakt, nj\u00eb diet\u00eb e gabuar mund t\u00eb pengoj\u00eb rritjen deri n\u00eb 20 centimetra. Kjo u zbulua nga nj\u00eb studim i botuar nga studiuesit nga Imperial College London n\u00eb revist\u00ebn \u2018The Lancet\u2019, sipas t\u00eb cilit cil\u00ebsia e t\u00eb ushqyerit dhe ambienti n\u00eb t\u00eb cilin jetojn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt dhe adoleshent\u00ebt [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":30,"featured_media":423912,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-423911","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fast-foodi"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/423911","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=423911"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/423911\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/423912"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=423911"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=423911"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=423911"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}