{"id":321528,"date":"2019-09-14T09:20:06","date_gmt":"2019-09-14T07:20:06","guid":{"rendered":"https:\/\/hashtag.al\/?p=321528"},"modified":"2019-09-14T09:22:17","modified_gmt":"2019-09-14T07:22:17","slug":"rritet-konsumi-i-ilaceve-semundjet-qe-po-vrasin-shqiptaret","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2019\/09\/14\/rritet-konsumi-i-ilaceve-semundjet-qe-po-vrasin-shqiptaret\/","title":{"rendered":"Rritet konsumi i ila\u00e7eve, s\u00ebmundjet q\u00eb po \u201cvrasin\u201d shqiptar\u00ebt","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-240439\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Ilace.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"576\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Ilace.jpg 1024w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Ilace-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Ilace-768x432.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Biznesi i farmaceutik\u00ebs po sheh nj\u00eb periudh\u00eb lul\u00ebzimi, teksa importet e ila\u00e7eve n\u00eb sasi u rrit\u00ebn me 21% gjat\u00eb 7-mujorit 2019. N\u00eb kat\u00ebr vitet e fundit, importet e medikamenteve u rrit\u00ebn mbi 50% si n\u00eb vler\u00eb dhe n\u00eb sasi. Menaxher\u00ebt n\u00eb depot e m\u00ebdha farmaceutike pohojn\u00eb se k\u00ebrkesa po sh\u00ebnon rritje t\u00eb shpejt\u00eb nga viti n\u00eb vit p\u00ebr medikamentet q\u00eb trajtojn\u00eb s\u00ebmundjet kardiovaskulare dhe kancerogjene. Rritja e konsumit po reflekton rritjen e s\u00ebmundshm\u00ebris\u00eb, plakjen e popullsis\u00eb dhe medikamentet jocil\u00ebsore me \u00e7mime t\u00eb lira. Mjek\u00ebt pohojn\u00eb se kan\u00eb rritur dozimin, p\u00ebr shkak se cil\u00ebsia e ila\u00e7eve ka r\u00ebn\u00eb. S\u00ebmundshm\u00ebria po rritet me shpejt\u00ebsi, teksa sektori i sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb mbetet i n\u00ebnfinancuar. Efektet dhe kostot n\u00eb ekonomi.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Konsumi i popullat\u00ebs po kalon nj\u00eb cik\u00ebl t\u00eb zgjatur krize prej rrethanave t\u00eb reja q\u00eb u krijuan pas ngadal\u00ebsimit ekonomik dhe r\u00ebnies s\u00eb popullsis\u00eb. Teksa rritja e shitjeve me pakic\u00eb \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb sfid\u00eb p\u00ebr shum\u00eb sektor\u00eb, p\u00ebr industrin\u00eb e farmaceutik\u00ebs ka nisur nj\u00eb epok\u00eb lul\u00ebzimi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gjat\u00eb 7 muajve t\u00eb 2019, importet e mallrave u rrit\u00ebn n\u00eb total me 8%, nd\u00ebrsa produktet farmaceutike sh\u00ebnuan rritje n\u00eb sasi me 21%. Rritja do t\u00eb ishte e dobishme p\u00ebr produkte t\u00eb tjera, por n\u00eb rastin e medikamenteve, ku Shqip\u00ebria radhitet n\u00eb vendet me konsumin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb antibiotik\u00ebve n\u00eb rang europian, tendenca zgjeruese po nxjerr zbuluar problemin q\u00eb kapitali human po kalon me sh\u00ebndetin. Shpenzimet p\u00ebr medikamente po rriten me shpejt\u00ebsi, duke lajm\u00ebruar kosto t\u00eb reja p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, e cila me termat aktual\u00eb t\u00eb zhvillimit dhe fondet e ul\u00ebta q\u00eb akordon p\u00ebr sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb nuk jep shpresa p\u00ebr zbutjen e pasojave.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kur ila\u00e7et u p\u00ebrjashtuan nga pagesa e Tatimit mbi Vler\u00ebn e Shtuar n\u00eb vitin 2014, qeveria synoi q\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtij leht\u00ebsimi t\u2019i b\u00ebnte produktet farmaceutike m\u00eb t\u00eb arritshme p\u00ebr qytetar\u00ebt. Kjo politik\u00eb n\u00eb fakt ka funksionuar, pasi q\u00eb nga viti 2014, importet e ila\u00e7eve jan\u00eb rritur me shpejt\u00ebsi, si n\u00eb pesh\u00eb edhe n\u00eb vler\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb vitin 2013, ekonomia shqiptare shpenzoi 16 miliard\u00eb lek\u00eb ila\u00e7e rreth 4022 ton\u00eb, nd\u00ebrsa n\u00eb fund t\u00eb vitit 2018 u harxhuan 25 miliard\u00eb lek\u00eb me nj\u00eb rritje 47%. Pesha e importeve q\u00eb nga 2013 u rrit gjithashtu n\u00eb 50%. Ecuria tregon se n\u00eb total, shpenzimet e ekonomis\u00eb vendase p\u00ebr import medikamentesh jan\u00eb rritur me rit\u00ebm t\u00eb shpejt\u00eb. Rritja e konsumit t\u00eb medikamenteve po vjen n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur sektor\u00ebt e tjer\u00eb p\u00ebr p\u00ebrjetojn\u00eb ngadal\u00ebsim t\u00eb shitjeve nga tkurrja e popullsis\u00eb. Me t\u00eb dh\u00ebnat zyrtare, popullsia e vendit n\u00eb fillim t\u00eb vitit 2019 ishte 35 mij\u00eb persona m\u00eb pak se n\u00eb vitin 2013, por n\u00eb realitet, hendeku \u00ebsht\u00eb m\u00eb i madh p\u00ebr shkak t\u00eb pasakt\u00ebsis\u00eb q\u00eb ka krijuar emigracioni.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-321530\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Ecuria-e-importeve-te-medikamenteve-ne-vlere-dhe-sasi-896.jpg\" alt=\"\" width=\"650\" height=\"294\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Ecuria-e-importeve-te-medikamenteve-ne-vlere-dhe-sasi-896.jpg 650w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Ecuria-e-importeve-te-medikamenteve-ne-vlere-dhe-sasi-896-300x136.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 650px) 100vw, 650px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ekspert\u00ebt e sektorit t\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb japin disa arsye p\u00ebr rritjen e p\u00ebrdorimit t\u00eb medikamenteve ku, rritja e s\u00ebmundshm\u00ebris\u00eb q\u00ebndron n\u00eb krye. Ervin Xhelili, menaxher n\u00eb nj\u00eb kompani farmaceutike, pohon se tregu po shfaq k\u00ebrkes\u00eb n\u00eb rritje p\u00ebr medikamentet e s\u00ebmundjeve kardiovaskulare, kancerogjene, t\u00eb hipertensionit, diabetit dhe s\u00ebmundjeve pulmonare. Burimet n\u00eb QSUT pohojn\u00eb se, n\u00eb krahasim me 2010 jan\u00eb trefishuar rastet e reja n\u00eb pavijonin e kardiokirurgjis\u00eb, shpesh n\u00eb mbi 350 raste n\u00eb dit\u00eb, nd\u00ebrsa n\u00eb onkologjik vitin e kaluar u raportuan 7000 raste t\u00eb reja t\u00eb evidentuara me s\u00ebmundjet malinje.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Erilda Selimaj, eksperte e tregut farmaceutik, evidenton dy faktor\u00eb baz\u00eb t\u00eb rritjes s\u00eb konsumit t\u00eb medikamenteve, rritjen e s\u00ebmundshm\u00ebris\u00eb sidomos p\u00ebr s\u00ebmundjet kardiovaskulare dhe kancerogjene dhe uljen e \u00e7mimeve t\u00eb medikamenteve.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">Rritja e konsumit t\u00eb medikamenteve \u00ebsht\u00eb nxitur nga politikat e qeveris\u00eb p\u00ebr uljen e barr\u00ebs fiskale n\u00ebp\u00ebrmjet heqjes s\u00eb TVSH-s\u00eb dhe zgjerimin e list\u00ebs s\u00eb barnave me rimbursim, por jo n\u00eb at\u00eb mas\u00eb sa t\u00eb nxis\u00eb konsumin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Mjeku pneumolog, Sk\u00ebnder Male, thot\u00eb se tani, mjek\u00ebt p\u00ebrfshijn\u00eb m\u00eb shum\u00eb produkte n\u00eb receta q\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb p\u00ebr trajtimin. M\u00eb par\u00eb, kur ila\u00e7et ishin t\u00eb shtrenjta, doktor\u00ebt kufizoheshin n\u00eb receta p\u00ebr shkak t\u00eb pamund\u00ebsive q\u00eb pacient\u00ebt kishin p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb t\u00eb gjith\u00eb gam\u00ebn e mjekimit, nd\u00ebrsa tani kjo \u00ebsht\u00eb e mundur. Duke qen\u00eb se, antibiotik\u00ebt jan\u00eb m\u00eb t\u00eb lir\u00eb dhe m\u00eb pak t\u00eb efektsh\u00ebm, mjek\u00ebt kan\u00eb zgjeruar koh\u00ebn e mjekimit p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb m\u00eb t\u00eb sigurt n\u00eb mjekim.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">Nga ana tjet\u00ebr, farmacit\u00eb pohojn\u00eb se ka nj\u00eb trend n\u00eb rritje p\u00ebr produktet q\u00eb trajtojn\u00eb tensionin, diabetin, por dy vitet e fundit ka nj\u00eb rritje t\u00eb suplementeve si vitaminat e tjera dhe preparate t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb alternative, t\u00eb cilat jepen pa recet\u00ebn e mjekut. Menaxher\u00ebt e depove farmaceutike, pohuan se, p\u00ebr t\u00eb mbuluar humbjen q\u00eb u krijua nga ulja e \u00e7mimeve m\u00eb 2014, kompanit\u00eb rrit\u00ebn gam\u00ebn e furnizimit me suplemente.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb faktor tjet\u00ebr themelor q\u00eb po rrit konsumin e medikamenteve \u00ebsht\u00eb ndryshimi i struktur\u00ebs s\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb favor t\u00eb moshave t\u00eb vjetra dhe nd\u00ebrgjegj\u00ebsimi p\u00ebr marrje diagnoze n\u00eb mosha m\u00eb t\u00eb reja. Doktor Ajet Braho thot\u00eb se jet\u00ebgjat\u00ebsia ka rritur numrin e personave mbi 60 vje\u00e7 dhe nga ana tjet\u00ebr, ka shtrir\u00eb trajtimin n\u00eb koh\u00eb t\u00eb nj\u00eb personi. Ai thot\u00eb se moshat mbi 60 vje\u00e7 zakonisht kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb diagnoz\u00eb dhe p\u00ebrgjith\u00ebsisht jan\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00eb kronik\u00eb. Kjo kategori, thot\u00eb ai, merr m\u00eb shum\u00eb medikamente.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shqiptar\u00ebt mbi 60 vje\u00e7 k\u00ebt\u00eb vit jan\u00eb 93 mij\u00eb m\u00eb shum\u00eb n\u00eb num\u00ebr se n\u00eb vitin 2011 kur u b\u00eb Censusi i fundit. Kjo grupmosh\u00eb tani z\u00eb 18.8% t\u00eb totalit t\u00eb popullsis\u00eb nga 15.4% q\u00eb ishte n\u00eb vitin 2011. Por doktor Male thot\u00eb se popullata po nd\u00ebrgjegj\u00ebsohet p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb diagnoz\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb hershme, po edhe s\u00ebmundshm\u00ebria ka zbritur n\u00eb mosha m\u00eb t\u00eb reja. N\u00ebse diagnoza e Spok-ut, nj\u00eb s\u00ebmundje kronike e pulmonit ishte karakteristik\u00eb e moshave mbi 60 vje\u00e7, tani me k\u00ebt\u00eb diagnoz\u00eb ka shum\u00eb 40-vje\u00e7ar\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sipas t\u00eb dh\u00ebnave nga Global Healthdata, portali global p\u00ebr statistikat e sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb i Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb (OBSH), Shqip\u00ebria ka sh\u00ebnuar rritje t\u00eb frikshme t\u00eb s\u00ebmundshm\u00ebris\u00eb n\u00eb dekad\u00ebn e fundit. Azhurnimet m\u00eb t\u00eb fundit tregojn\u00eb se jet\u00ebt e humbura nga s\u00ebmundjet q\u00eb lidhen me \u00e7rregullimet e zemr\u00ebs jan\u00eb rritur me 31% nga viti 2007-2017. Vdekjet nga kanceri n\u00eb mushkri jan\u00eb rritur me mbi 36% gjat\u00eb periudh\u00ebs n\u00eb fjal\u00eb, edhe pse duhanpirja ka p\u00ebsuar r\u00ebnie.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-321532\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Dhjete-shkaqet-kryesore-te-vdekjeve-2017-dhe-perqindja...-896.jpg\" alt=\"\" width=\"650\" height=\"294\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Dhjete-shkaqet-kryesore-te-vdekjeve-2017-dhe-perqindja...-896.jpg 650w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Dhjete-shkaqet-kryesore-te-vdekjeve-2017-dhe-perqindja...-896-300x136.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 650px) 100vw, 650px\" \/><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">2007-2017, numri i t\u00eb vdekurve nga s\u00ebmundjet kardiovaskulare, rritje me 31%<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb krye t\u00eb shitjeve jan\u00eb medikamentet q\u00eb lidhen me trajtimin e s\u00ebmundjeve kardiovaskulare. Ervin Xhelili, menaxher n\u00eb nj\u00eb nga depot farmaceutike n\u00eb Tiran\u00eb, pohon se, tregu ka pasur rritje nga viti n\u00eb vit n\u00eb drejtim t\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs p\u00ebr medikamentet dhe s\u00ebmundjet kardiovaskulare dhe tensionit t\u00eb lart\u00eb. Ai tha se ka nj\u00eb trend bot\u00ebror n\u00eb rritje p\u00ebr k\u00ebto medikamente, por Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb drejt nj\u00eb hovi m\u00eb t\u00eb madh, p\u00ebr shkak t\u00eb tranzicionit t\u00eb thell\u00eb dhe ndryshimit n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e jetes\u00ebs. Teksa Europa dhe rajoni jan\u00eb maturuar n\u00eb prevalencat e s\u00ebmundjeve koronare, Shqip\u00ebria po rrit trendin, n\u00eb krahasim me periudh\u00ebn e komunizmit, dieta e s\u00eb cil\u00ebs ka qen\u00eb e disfavorshme p\u00ebr p\u00ebrhapjen e s\u00ebmundjeve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb HealthData, numri i personave q\u00eb humb\u00ebn jet\u00ebn nga \u00e7rregullimet e zemr\u00ebs u rrit\u00ebn me 31% n\u00eb vitin 2017 n\u00eb krahasim me vitin 2007. Fondi i Sigurimeve t\u00eb Kujdesit Sh\u00ebndet\u00ebsor (FDSKSH) raportoi se n\u00eb vitin 2017 u b\u00ebn\u00eb rreth 100 nd\u00ebrhyrje kirurgjikale nga paketat publike t\u00eb kardiologjis\u00eb, nd\u00ebrsa list\u00ebs s\u00eb barnave me rimbursim ju shtuan rreth 28 medikamente q\u00eb trajtojn\u00eb s\u00ebmundjet e zemr\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Statistikat komb\u00ebtare p\u00ebr prevalencat e s\u00ebmundshm\u00ebris\u00eb jan\u00eb problematike dhe nuk rifreskohen periodikisht, por portali global \u00eb\u00eb\u00eb.healthdata.org referon se shkaktari i kryesor i vdekjeve n\u00eb Shqip\u00ebri jan\u00eb s\u00ebmundjet kardiovaskulare. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave n\u00eb vitin 2017, numri i t\u00eb vdekurve nga s\u00ebmundjet ishemike t\u00eb zemr\u00ebs u rrit\u00ebn me friksh\u00ebm n\u00eb krahasim me vitin 2007. Nd\u00ebrsa vdekjet nga hemorragjia cerebrale u rrit\u00ebn gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe me mbi 29.2%. Numri i t\u00eb vdekurve nga diagnoza t\u00eb tjera q\u00eb lidhen me zemr\u00ebn si hipertensioni u rrit\u00ebn me 19% n\u00eb krahasim me vitin 2006. Burimet nga QSUT konfirmojn\u00eb se n\u00eb dit\u00eb t\u00eb caktuara, numri i urgjencave n\u00eb kardiologji ka kaluar t\u00eb 350 rastet n\u00eb dit\u00eb, teksa theksojn\u00eb se investimet publike nuk po ecin me t\u00eb nj\u00ebjtat ritme si profili i s\u00ebmundjeve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat krahasuese t\u00eb Global Healthdata, shihet se Shqip\u00ebria ka nj\u00eb num\u00ebr m\u00eb t\u00eb madh personash q\u00eb vdesin nga s\u00ebmundjet kardiovaskulare n\u00eb krahasim me 10 vende t\u00eb grupit me karakteristika t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta t\u00eb tipareve t\u00eb zhvillimit dhe treguesve t\u00eb sh\u00ebndetit.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-321533\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Importet-e-produkteve-farmaceutike-896.jpg\" alt=\"\" width=\"650\" height=\"292\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Importet-e-produkteve-farmaceutike-896.jpg 650w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/Importet-e-produkteve-farmaceutike-896-300x135.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 650px) 100vw, 650px\" \/><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">2007-2017, s\u00ebmundjet malinje, rritje 36%<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb muaj t\u00eb caktuar, numri i rasteve t\u00eb reja duke trajtuar me kimioterapi n\u00eb Pavijonin e Onkologjikut n\u00eb QSUT i ka kaluar 7000 persona. Fluksi po rritet nga viti n\u00eb vit. Statistikat e Institutit t\u00eb Sh\u00ebndetit Publik tregojn\u00eb se gjat\u00eb 2010-2016, s\u00ebmundjet malinje jan\u00eb rritur me 65%. Nd\u00ebrsa sipas Healthdata, numri i t\u00eb vdekurve nga kanceri i mushk\u00ebris\u00eb n\u00eb vitin 2017 ishte 36% m\u00eb i lart\u00eb se n\u00eb vitin 2007, nd\u00ebrsa t\u00eb vdekurit nga kanceri n\u00eb stomak ishin 16% m\u00eb shum\u00eb n\u00eb num\u00ebr se n\u00eb vitin 2007.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">T\u00eb dh\u00ebnat nga administrata e Qendr\u00ebs Spitalore \u201cN\u00ebn\u00eb Tereza\u201d QSUT, tregojn\u00eb se n\u00eb repartin e onkologjis\u00eb u trajtuan 700 mij\u00eb raste t\u00eb reja n\u00eb vitin 2018 n\u00eb raport me rreth 5 mij\u00eb raste t\u00eb reja n\u00eb vitin 2014. P\u00ebrhapja e s\u00ebmundjes po rritet me ritme dyshifrore nga viti n\u00eb vit, duke nxitur n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb konsumin gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb t\u00eb citostatik\u00ebve. Morfina, avastina dhe disa preparate t\u00eb tjera q\u00eb trajtojn\u00eb kancerin jan\u00eb rritur, \u2013 shpjegojn\u00eb menaxher\u00ebt e depove. Pas medikamenteve t\u00eb zemr\u00ebs, ato q\u00eb lidhen me kancerin jan\u00eb t\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb shiturit. M\u00ebsohet se tregu \u00ebsht\u00eb zgjeruar p\u00ebr shkak t\u00eb politikave t\u00eb reja t\u00eb rimbursimit. S\u00ebmundjet malinje kan\u00eb kosto t\u00eb m\u00ebdha trajtimi dhe prevalenca t\u00eb larta t\u00eb humbjes s\u00eb jet\u00ebs. Menaxheri Xhelili pohon se k\u00ebrkesa p\u00ebr citostatik\u00eb po rritet nga viti n\u00eb vit, si nj\u00eb trend bot\u00ebror.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">\u00a0Diabeti, rritje n\u00eb mas\u00eb<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Depot farmaceutike pohojn\u00eb rritje n\u00eb mas\u00eb t\u00eb s\u00ebmundjeve endokrine e njohur si diabeti, me gjith\u00eb se s\u00ebmundja ka prevalenc\u00eb t\u00eb ul\u00ebt n\u00eb humbjen e jet\u00ebve, krijon kosto n\u00eb mjekim dhe ul produktivitetin e njer\u00ebzve me k\u00ebt\u00eb s\u00ebmundje. Menaxher\u00ebt e depove farmaceutike pohojn\u00eb se medikamentet e s\u00ebmundjeve endokrin\u00eb kan\u00eb nj\u00eb rritje vjetore mbi 5% n\u00eb shitje.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sipas raportit t\u00eb Sh\u00ebndetit Publik, barra e diabetit pothuajse \u00ebsht\u00eb dyfishuar n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb t\u00eb dy gjinit\u00eb n\u00eb dy dekadat e shkuara. Nd\u00ebrsa sipas t\u00eb dh\u00ebnave nga Healthdata, t\u00eb prekurit nga kjo s\u00ebmundje ishin 27% m\u00eb t\u00eb shumt\u00eb n\u00eb num\u00ebr se n\u00eb vitin 2007. Meshkujt rezultojn\u00eb m\u00eb t\u00eb prekur se femrat. Te meshkujt, rritja ishte disi m\u00eb e mpreht\u00eb deri n\u00eb vitin 2005, duke u ndjekur m\u00eb pas nga nj\u00eb rritje m\u00eb e moderuar.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb kontrast me k\u00ebt\u00eb, te femrat u v\u00ebrejt nj\u00eb rritje m\u00eb e ngadalt\u00eb, por m\u00eb e q\u00ebndrueshme. Niveli i standardizuar i vdekshm\u00ebris\u00eb nga diabeti n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb vitin 1990 ishte 3.5 p\u00ebr 100,000 banor\u00eb, duke shfaqur nj\u00eb nivel jasht\u00ebzakonisht t\u00eb ul\u00ebt, i cili mund t\u00eb shpjegohet me diet\u00ebn e sh\u00ebndetshme dhe aktivitetin fizik gjat\u00eb regjimit komunist.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">T\u00eb dh\u00ebnat tregojn\u00eb se n\u00eb Shqip\u00ebri, numri i vdekjeve t\u00eb shkaktuara nga kjo s\u00ebmundje \u00ebsht\u00eb m\u00eb i lart\u00eb se n\u00eb \u00e7do vend tjet\u00ebr t\u00eb Europ\u00ebs. Sipas p\u00ebrllogaritjeve t\u00eb \u201cMonitor\u201d, n\u00eb 2017-n numri i vdekjeve t\u00eb shkaktuar nga s\u00ebmundjet endokrine t\u00eb lidhura me ushqimin ishte 110 p\u00ebr 1 milion banor\u00eb.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">N\u00eb k\u00ebt\u00eb grup p\u00ebrshihen edhe s\u00ebmundje t\u00eb tjera q\u00eb lidhen me sistemin endokrin, por sipas mjekut endokrinolog, Dashamir Gjergji, pesh\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe e kan\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt me diabet. N\u00eb raportin sh\u00ebndet\u00ebsor t\u00eb Ministris\u00eb n\u00eb 2014, thuhej se niveli i vdekjeve nga diabeti ishte trefishuar n\u00eb vend.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">Kjo rritje e trefisht\u00eb e nivelit t\u00eb vdekshm\u00ebris\u00eb nga diabeti, sipas raportit, vjen p\u00ebr shkak t\u00eb nivelit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb glukoz\u00ebs, diet\u00ebs jo t\u00eb sh\u00ebndetshme, obezitetit dhe munges\u00ebs s\u00eb aktivitetit fizik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr mjekun Dashamir Gjergji, ky num\u00ebr kaq i madh jo vet\u00ebm n\u00eb vendin ton\u00eb, por ngado, vjen nga shum\u00eb shkaqe, ku m\u00eb kryesor\u00ebt jan\u00eb: Moskontrollet periodik\u00eb mjek\u00ebsor\u00eb, orientimi joracional drejt grupeve t\u00eb riskut si dhe sensibilizim jo i mjaftuesh\u00ebm dhe mosreagim t\u00eb popullat\u00ebs ndaj k\u00ebtyre informacioneve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">T\u00eb dh\u00ebnat e Eurostat p\u00ebr norm\u00ebn e vdekjeve t\u00eb shkaktuara nga diabeti tregojn\u00eb se vendet e Europ\u00ebs Juglindore jan\u00eb m\u00eb t\u00eb prekura. Vendi me norm\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb pas Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebr vdekjet nga diabeti \u00ebsht\u00eb Qipro, ku n\u00eb 2015-n llogariteshin 65 vdekje p\u00ebr 1 milion banor\u00eb. Pas Qipros renditet Turqia me 49 vdekje p\u00ebr 1 milion banor\u00eb, Malta me 46 p\u00ebr 1 milion dhe Serbia me 44 p\u00ebr 1 milion banor\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Norm\u00ebn m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb vdekjeve me shkaktar diabetin e kan\u00eb vendet e Europ\u00ebs s\u00eb Veriut dhe Per\u00ebndimore. Norm\u00ebn m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt e mban Lihtenshtajni, ku sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Eurostat, numri i vdekjeve p\u00ebr 1 milion banor\u00eb ishte 2.65, ndjekur nga Finlanda me 8 vdekje p\u00ebr 1 milion banor\u00eb.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">S\u00ebmundjet e mushk\u00ebrive, vdekjet u rrit\u00ebn me 36% gjat\u00eb dekad\u00ebs<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr s\u00ebmundjet respiratore (t\u00eb mushk\u00ebrive) q\u00eb jan\u00eb shkaktari i tret\u00eb i vdekjeve n\u00eb bot\u00eb, por edhe n\u00eb Shqip\u00ebri, ka avancuar trajtimi, duke e rritur ndjesh\u00ebm jet\u00ebgjat\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt e k\u00ebsaj kategorie. Sipas Healthdata, vdekjet nga s\u00ebmundjet kronike obtruktive t\u00eb mushk\u00ebrive ishin 36% m\u00eb t\u00eb larta se n\u00eb vitin 2007.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Dy dekada m\u00eb par\u00eb, s\u00ebmundjet e mushk\u00ebrive shkaktonin vdekje t\u00eb parakohshme n\u00eb fillimet e mosh\u00ebs s\u00eb tret\u00eb n\u00eb t\u00eb gjasht\u00ebdhjetat. Por diagnostikimi i hersh\u00ebm dhe avancimi i trajtimit mjek\u00ebsor b\u00ebn sot q\u00eb kjo kategori pacient\u00ebsh t\u00eb ket\u00eb jet\u00ebgjat\u00ebsi t\u00eb madhe deri n\u00eb 90 vje\u00e7.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">Por teksa \u00ebsht\u00eb rritur jet\u00ebgjat\u00ebsia, ka m\u00eb shum\u00eb t\u00eb prekur nga s\u00ebmundjet respiratore. Mjeku pneumolog, Ajet Braho, thot\u00eb se rritja e s\u00ebmundshm\u00ebris\u00eb polmunare \u00ebsht\u00eb e lidhur me faktor\u00eb mjedisor\u00eb dhe disa faktor\u00eb profesional\u00eb q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me ndotjen, si industria e fasonit ose e kimikateve. Duhanpirja ka qen\u00eb dhe mbetet faktori kryesor i s\u00ebmundjeve polmunare. Nga ana tjet\u00ebr, \u00ebsht\u00eb rritur shkalla e diagnostikimit q\u00eb lidhet me nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb popullat\u00ebs ndaj kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor p\u00ebr veten.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ndryshimi gjithnj\u00eb e n\u00eb rritje po sjell p\u00ebr diagnoz\u00eb pacient\u00ebt n\u00eb mosha t\u00eb reja. Diagnostikimi i hersh\u00ebm rrit kostot e trajtimit, pasi pacienti n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re duhet t\u00eb trajtohen me mjekim gjat\u00eb gjith\u00eb jet\u00ebs, thot\u00eb Braho. Nga ana tjet\u00ebr, kostoja e trajtimit p\u00ebr person \u00ebsht\u00eb rritur si pasoj\u00eb e evoluimit t\u00eb industris\u00eb farmaceutike. Shqip\u00ebria nuk p\u00ebrshtatet 100% me k\u00ebto ndryshime, por trendet e mjekimit ndiqen gjithsesi sipas protokolleve m\u00eb t\u00eb fundit, shpjegon mjeku Braho.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Plakja e popullsis\u00eb, cil\u00ebsia e dob\u00ebt dhe \u00e7mimet e lira, nxit\u00ebn rritjen e konsumit t\u00eb ila\u00e7eve<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrtej rritjes s\u00eb barr\u00ebs s\u00eb s\u00ebmundjeve q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb faktor themelor n\u00eb trend rrit\u00ebs p\u00ebr blerjen e medikamenteve, cil\u00ebsia e dob\u00ebt e ila\u00e7eve me \u00e7mime t\u00eb lira dy vitet e fundit ka nxitur m\u00eb tej konsumin. N\u00eb pranver\u00ebn e vitit 2014, qeveria shqiptare p\u00ebrjashtoi ila\u00e7et nga TVSH-ja. Gjithashtu lista e barnave t\u00eb rimbursueshme \u00ebsht\u00eb zgjeruar duksh\u00ebm.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare t\u00eb FDSKSH-s\u00eb, Lista e Barnave t\u00eb Rimbursueshme 2017 p\u00ebrmban mbi 1000 alternativa tregtare, nga t\u00eb cilat rreth 600 jan\u00eb alternativa t\u00eb para, nga 489 q\u00eb p\u00ebrmbante Lista e 2015-s. Nga krahasimi i \u00c7mimeve Referenc\u00eb 2016\/2015, rezulton r\u00ebnie mesatarisht 6.9% t\u00eb \u00e7mimeve n\u00eb List\u00ebn e Barnave t\u00eb Rimbursueshme 2016. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se, edhe n\u00eb List\u00ebn e Barnave t\u00eb<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">Rimbursueshme kan\u00eb vazhduar t\u00eb vijn\u00eb \u00e7mime m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta se vitet paraardh\u00ebse. Por mjek\u00ebt pohojn\u00eb se pik\u00ebrisht \u00e7mimi i ul\u00ebt ka nxitur konsumin e barnave. Duke qen\u00eb se ila\u00e7et kushtojn\u00eb m\u00eb lir\u00eb, mjek\u00ebt kan\u00eb rritur dozimin e tyre p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb t\u00eb sigurt n\u00eb efikasitetin e tyre, tha ekspertja e tregut t\u00eb farmaceutik\u00ebs, Erilda Selimaj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Mjek\u00ebt pohojn\u00eb se tregu po vuan pasojat e medikamenteve jocil\u00ebsore t\u00eb nxitura nga politikat e rimbursimit. P\u00ebr rrjedhoj\u00eb, qytetar\u00ebt paguajn\u00eb m\u00eb shum\u00eb, pasi duke bler\u00eb dy-tre her\u00eb ila\u00e7et p\u00ebr nj\u00eb kur\u00eb, harxhojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se m\u00eb par\u00eb. Mjek\u00ebt dhe farmacist\u00ebt pohojn\u00eb se n\u00eb list\u00ebn e barnave t\u00eb rimbursuara jan\u00eb futur ato m\u00eb t\u00eb lirat, q\u00eb kan\u00eb m\u00eb pak efekt.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Farmacist\u00ebt pohojn\u00eb gjithashtu se, numri i personave q\u00eb po b\u00ebhen rezistent\u00eb ndaj ila\u00e7eve po rritet. P\u00ebrdorimi i shpesht\u00eb i ila\u00e7eve rrit rezistenc\u00ebn ndaj tyre, p\u00ebr pasoj\u00eb ky grup gjithnj\u00eb e n\u00eb rritje merr m\u00eb shum\u00eb medikamente. Edhe ushqimet e pakontrolluara, apo jeta sedentare kan\u00eb ndikuar n\u00eb uljen e reagimit t\u00eb trupit ndaj virozave. Selimaj thot\u00eb se, ka pasur rritje t\u00eb virozave me rreth 20% n\u00eb vit.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">Instituti i Sh\u00ebndetit Publik ka gjetur n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb anketimi se antibiotik\u00ebt merren n\u00eb 24% t\u00eb rasteve pa recet\u00eb mjek\u00ebsore. Marrja n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb e antibiotik\u00ebve nga p\u00ebrdoruesit i ka b\u00ebr\u00eb shum\u00eb prej tyre rezistent\u00eb ndaj veprimit t\u00eb tyre. N\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb i duksh\u00ebm dhe konsumi i barnave pa recet\u00eb, sidomos antibiotik\u00ebve.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Plakja e popullsis\u00eb nxit konsumin e ila\u00e7eve<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Adelina, e cila u ushtron prej vitesh profesionin e farmacistes n\u00eb qytetin e Durr\u00ebsit, pohon se konsumi i medikamenteve \u00ebsht\u00eb rritur. Ajo thekson se vitet e fundit, rritja e konsumit \u00ebsht\u00eb nxitur nga rritja e numrit t\u00eb t\u00eb moshuarve. \u201cPjesa d\u00ebrmuese e klient\u00ebve tan\u00eb jan\u00eb mbi mosh\u00ebn 60 vje\u00e7, t\u00eb cil\u00ebt marrin trajtim p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb diagnoz\u00eb. Dhjet\u00eb vite m\u00eb par\u00eb, ky fenomen nuk ka qen\u00eb kaq dominues\u201d, shprehet Adelina. Moshat e thyera vuajn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nga nj\u00eb s\u00ebmundje kronike, ndaj dhe ata jan\u00eb kontingjenti m\u00eb i madh i blerjes s\u00eb medikamenteve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">M\u00eb 2018, shqiptar\u00ebt mbi 60 vje\u00e7 ishin 97 mij\u00eb m\u00eb shum\u00eb n\u00eb num\u00ebr se n\u00eb vitin 2011 kur u b\u00eb Censusi i fundit. Nj\u00eb studim nga Qendra Shqiptare p\u00ebr Zhvillimin e Popullsis\u00eb tregon se n\u00eb vitin 2011, numri i njer\u00ebzve mbi 65 vje\u00e7 \u00ebsht\u00eb rritur m\u00eb shum\u00eb se 4 her\u00eb, duke shkuar n\u00eb 318,000. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrqindje e lart\u00eb e popullsis\u00eb. Rritja e m\u00ebtejshme e numrit t\u00eb t\u00eb moshuarve \u00ebsht\u00eb projektuar p\u00ebr pes\u00eb dekadat e ardhshme, p\u00ebr t\u00eb arritur n\u00eb 667,000 n\u00eb vitin 2060.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Studimi tregon se t\u00eb moshuarit vuajn\u00eb nga m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb s\u00ebmundje kronike. Ata thon\u00eb se nuk mund t\u00eb p\u00ebrballojn\u00eb blerjen e ila\u00e7eve dhe jan\u00eb t\u00eb detyruar shpesh t\u00eb marrin vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb tyre, kryesisht atyre q\u00eb rimbursohen. Nga ana tjet\u00ebr, sistemi sh\u00ebndet\u00ebsor publik \u00ebsht\u00eb i pap\u00ebrgatitur p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar nevojat n\u00eb rritje p\u00ebr sh\u00ebrbimet e moshave t\u00eb treta.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"color: #ff0000;\">VINI RE:<\/span> Ky artikull \u00ebsht\u00eb pron\u00ebsi intelektuale e<span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"https:\/\/www.monitor.al\/rritet-konsumi-i-ilaceve-semundjet-qe-po-vrasin-shqiptaret\/\"> Monitor.al<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Biznesi i farmaceutik\u00ebs po sheh nj\u00eb periudh\u00eb lul\u00ebzimi, teksa importet e ila\u00e7eve n\u00eb sasi u rrit\u00ebn me 21% gjat\u00eb 7-mujorit 2019. N\u00eb kat\u00ebr vitet e fundit, importet e medikamenteve u rrit\u00ebn mbi 50% si n\u00eb vler\u00eb dhe n\u00eb sasi. Menaxher\u00ebt n\u00eb depot e m\u00ebdha farmaceutike pohojn\u00eb se k\u00ebrkesa po sh\u00ebnon rritje t\u00eb shpejt\u00eb nga viti [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":30,"featured_media":240439,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[],"class_list":["post-321528","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/321528","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=321528"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/321528\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/240439"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=321528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=321528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=321528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}