![\"\"](\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/fondi-monetar-nderkombetar-deuroizimi-1024x640.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Fondi Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (FMN) ka paralajm\u00ebruar s\u00ebrish p\u00ebr rreziqet q\u00eb mund t\u2019i vijn\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb sektorin publik si rrjedhoj\u00eb e borxhit t\u00eb lart\u00eb publik, projekteve me partneritet publik privat (PPP), detyrimeve potenciale n\u00eb rritje q\u00eb rrjedhin prej tyre dhe dob\u00ebsis\u00eb s\u00eb institucioneve publike dhe qeverisjes ekonomike n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/span><\/p>\n M\u00eb 1 korrik 2019, Bordi Ekzekutiv i Fondit Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (FMN) njoftoi se p\u00ebrfundoi shqyrtimin e dyt\u00eb t\u00eb Programit t\u00eb Monitorimit p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb dhe aprovoi raportin e Stafit.<\/span><\/p>\n Raporti paralajm\u00ebron se \u201csi rezultat i borxhit publik ende t\u00eb lart\u00eb, nevojave relativisht t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr financim dhe rritjes s\u00eb detyrimeve potenciale, goditjet e r\u00ebnda negative ndaj rritjes ose p\u00ebrkeq\u00ebsimi i kushteve financiare rajonale, mund t\u00eb d\u00ebmtojn\u00eb shpejt bilancin publik t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe t\u00eb ndikojn\u00eb negativisht qasjen e tij n\u00eb financime t\u00eb p\u00ebrballueshme\u201d.<\/span><\/p>\n Rreziqet fiskale t\u00eb PPP-ve, pagesat po i afrohen limitit prej 5%<\/span><\/p>\n Shqip\u00ebria p\u00ebrballet me boshll\u00ebqe t\u00eb konsiderueshme n\u00eb infrastruktur\u00eb n\u00eb krahasim me rajonin, gj\u00eb q\u00eb aktualisht po adresohet p\u00ebrmes p\u00ebrdorimit t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb PPP-ve. M\u00eb shum\u00eb se 200 projekte PPP (31 p\u00ebrqind e PBB-s\u00eb) jan\u00eb kontraktuar, dhe t\u00eb tjera me vler\u00eb rreth 15 p\u00ebrqind e PBB-s\u00eb jan\u00eb n\u00eb proces. <\/span><\/p>\n Megjithat\u00eb,paralajm\u00ebron FMN, PPP-t\u00eb nuk jan\u00eb t\u00eb integruara mir\u00eb n\u00eb kuadrin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb menaxhimit t\u00eb investimeve publike, p\u00ebr vler\u00ebsimin e fizibilitetit, p\u00ebrballueshm\u00ebris\u00eb dhe rreziqeve. <\/span><\/p>\n N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, pagesat e parashikuara t\u00eb buxhetit vjetor p\u00ebr PPP-t\u00eb (t\u00eb financuara nga qeveria) po i afrohen tashm\u00eb kufirit t\u00eb ligjsh\u00ebm q\u00eb arrin n\u00eb 5 p\u00ebrqind t\u00eb t\u00eb ardhurave fiskale t\u00eb vitit t\u00eb kaluar.<\/span><\/p>\n Projektet e gjenerimit t\u00eb energjis\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rreth 23 p\u00ebr qind t\u00eb PBB-s\u00eb dhe mbulohen nga marr\u00ebveshjet e blerjes s\u00eb energjis\u00eb q\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb \u00e7mimin e blerjes, me pak rrezik t\u00eb duksh\u00ebm fiskal t\u00eb mbetur.<\/span><\/p>\n Shumica e projekteve t\u00eb tjera kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me infrastruktur\u00ebn dhe jan\u00eb ende n\u00eb faz\u00ebn e planifikimit ose nd\u00ebrtimit. Rreziqet fiskale shoq\u00ebruese\u00a0 do t\u00eb mund t\u00eb materializoheshin n\u00eb afat t\u00eb mes\u00ebm ose afatgjat\u00eb.<\/span><\/p>\n Stafi u k\u00ebrkoi autoriteteve t\u00eb p\u00ebrdorin amendamentet e propozuara n\u00eb ligjin p\u00ebr PPP p\u00ebr t\u00eb kufizuar rreziqet nga detyrimet potenciale t\u00eb lidhura me PPP-s\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb siguruar menaxhim m\u00eb konsistent t\u00eb investimeve publike. Kjo \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr t\u00eb mbrojtur financat publike dhe p\u00ebr t\u00eb siguruar vler\u00eb p\u00ebr parat\u00eb.<\/span><\/p>\n N\u00eb matric\u00ebn p\u00ebr vler\u00ebsimin e rrezikut t\u00eb publikuar n\u00eb raport, ka nj\u00eb rrezik t\u00eb lart\u00eb q\u00eb PPP-t\u00eb p\u00ebr infrastruktur\u00ebn t\u00eb jen\u00eb t\u00eb hartuara dob\u00ebt dhe t\u00eb rriten detyrimet potenciale. Kjo do t\u00eb pengonte\u00a0 eficienc\u00ebn e investimeve publike dhe do t\u00eb krijonte detyrime t\u00eb m\u00ebdha potenciale, \u00e7ka do t\u00eb minonte q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb fiskale dhe t\u00eb borxhit.<\/span><\/p>\n Rritja do ngadal\u00ebsohet n\u00eb 2019 dhe do p\u00ebrshpejtohet s\u00ebrish n\u00eb 2020<\/strong><\/span><\/p>\n Perspektiva ekonomike afatmesme e Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht e favorshme, thuhet n\u00eb raport. N\u00eb vitin 2019, rritja pritet t\u00eb ngadal\u00ebsohet n\u00eb 3.5 p\u00ebr qind, p\u00ebr shkak t\u00eb r\u00ebnies s\u00eb prodhimit t\u00eb energjis\u00eb q\u00eb kulmoi n\u00eb 2018-n dhe ngadal\u00ebsimit ekonomik n\u00eb vendet partnere kryesore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. <\/span><\/p>\n N\u00eb periudh\u00ebn afatmesme, rritja e PBB-s\u00eb parashikohet t\u00eb konvergoj\u00eb n\u00eb nivelin e mundsh\u00ebm prej 4 p\u00ebr qind, pasi aktiviteti pritet t\u00eb nxitet nga rim\u00ebk\u00ebmbja e BE-s\u00eb, rritja e pjes\u00ebmarrjes n\u00eb tregun e pun\u00ebs, forcimi gradual i eksporteve p\u00ebrfshir\u00eb turizmin dhe investimet e nevojshme p\u00ebr t\u00eb mbyllur hendekun e madh t\u00eb infrastruktur\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri. <\/span><\/p>\n Pritet q\u00eb inflacioni t\u00eb konvergoj\u00eb ngadal\u00eb drejt objektivit t\u00eb tij prej 3 p\u00ebr qind deri n\u00eb vitin 2021, teksa hendeku i prodhimit do t\u00eb ngushtohet dhe inflacioni i importuar nga eurozona do t\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbet. Deficiti i llogaris\u00eb korente parashikohet t\u00eb kufizohet m\u00eb tej n\u00eb periudh\u00ebn afatmesme, mb\u00ebshtetur nga rritja e fort\u00eb e eksporteve dhe konsolidimi i planifikuar fiskal. Niveli i rezervave valutore mbetet i p\u00ebrshtatsh\u00ebm.<\/span><\/p>\n Rreziku nga plakja dhe emigrimi<\/strong><\/span><\/p>\n Si nj\u00eb ekonomi e vog\u00ebl e hapur, me diversifikim t\u00eb kufizuar ekonomik, Shqip\u00ebria mbetet e ekspozuar duksh\u00ebm ndaj rreziqeve t\u00eb jashtme dhe t\u00eb brendshme. Vendi \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht i preksh\u00ebm ndaj that\u00ebsir\u00ebs, plakjes s\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb kombinuar me emigrimin e vazhduesh\u00ebm t\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb kualifikuar dhe ndikimin nga rritja m\u00eb e ul\u00ebt n\u00eb partner\u00ebt kryesor\u00eb tregtar\u00eb, thekson FMN.<\/span><\/p>\n Duhen rregullime fiskale<\/strong><\/span><\/p>\n Raporti rekomandon q\u00eb \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb zbatohet rregullimi i m\u00ebtejsh\u00ebm fiskal, i kombinuar me p\u00ebrmir\u00ebsimet n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e politikave buxhetore. P\u00ebrshpejtimi i reduktimit t\u00eb borxhit publik n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb afatmesme, do t\u00eb krijoj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr t\u00eb absorbuar dhe kompensuar goditjet e kund\u00ebrta n\u00ebp\u00ebrmjet politikave fiskale anticiklike. <\/span><\/p>\n Duke pasur parasysh nevoj\u00ebn p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar infrastruktur\u00ebn dhe zhvillimin njer\u00ebzor t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, konsolidimi fiskal duhet t\u00eb mb\u00ebshtetet nga p\u00ebrmir\u00ebsimet n\u00eb politik\u00ebn tatimore dhe administrimin e taksave q\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhura m\u00eb t\u00eb larta. <\/span><\/p>\n K\u00ebto reforma duhet t\u00eb mb\u00ebshteten nga nj\u00eb analiz\u00eb e kujdesshme e sistemit t\u00eb t\u00eb ardhurave dhe nj\u00eb strategjie afatmesme p\u00ebr t\u00eb zgjeruar baz\u00ebn tatimore dhe p\u00ebr t\u00eb krijuar kushte t\u00eb barabarta p\u00ebr bizneset.<\/span><\/p>\n Fondi shprehet kund\u00ebr p\u00ebrjashtimeve fiskale n\u00eb 2018-2019, sidomos n\u00eb regjimin e TVSH-s\u00eb, t\u00eb cilat kan\u00eb ulur rendimentin fiskal.<\/span><\/p>\n Fondi ka rip\u00ebrs\u00ebritur k\u00ebrkes\u00ebn q\u00eb t\u00eb mos ket\u00eb vonesa n\u00eb rimbursimin e TVSH-s\u00eb dhe t\u00eb mos krijohen detyrime t\u00eb prapambetura.<\/span><\/p>\n T\u00eb rishikohet propozimi p\u00ebr Korporat\u00ebn e Investimeve<\/strong><\/span><\/p>\n Autoritetet po konsiderojn\u00eb krijimin e Korporat\u00ebs Shqiptare t\u00eb Investimeve (AIC) \u2013 nj\u00eb institucion zhvillimi q\u00eb do t\u00eb shfryt\u00ebzonte asetet shtet\u00ebrore \u201ct\u00eb lira\u201d duke p\u00ebrdorur institucionet financiare si dhe burime t\u00eb tjera financimi. <\/span><\/p>\n Detyrat e korporat\u00ebs do t\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb p\u00ebrgatitjen dhe zbatimin e projekteve t\u00eb investimeve n\u00eb pron\u00ebn shtet\u00ebrore dhe financimin ose bashk\u00ebfinancimin e projekteve t\u00eb tilla.<\/span><\/p>\n Stafi fuqimisht u k\u00ebshilloi autoriteteve q\u00eb t\u00eb rishikojn\u00eb propozimet p\u00ebr krijimin e AIC, p\u00ebr t\u00eb shmangur rreziqet ndaj buxhetit dhe p\u00ebr integritetin e kuadrit t\u00eb menaxhimit t\u00eb investimeve publike. <\/span><\/p>\n N\u00eb formatin q\u00eb \u00ebsht\u00eb, projektligji do t\u00eb lejonte qeverin\u00eb t\u00eb drejtonte vendime individuale p\u00ebr investime, t\u00eb cilat mund ta shnd\u00ebrronin AIC n\u00eb nj\u00eb instrument shpenzues jasht\u00eb buxhetit, \u00e7ka\u00a0 rrezikon t\u00eb ul\u00eb disiplin\u00ebn fiskale dhe t\u00eb anashkaloj\u00eb proceset e menaxhimit t\u00eb investimeve publike. <\/span><\/p>\n N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, kuadri duhet t\u00eb siguroj\u00eb q\u00eb AIC do t\u00eb veproj\u00eb n\u00eb baza komerciale dhe t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb zgjatues i qeveris\u00eb. Ligji duhet t\u00eb afirmoj\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb e AIC n\u00eb vendimet operative dhe n\u00eb p\u00ebrzgjedhjen e projekteve individuale t\u00eb investimeve. Stafi gjithashtu rekomandoi kufizimin e kontributit financiar t\u00eb qeveris\u00eb n\u00eb AIC m\u00eb qart\u00eb n\u00eb legjislacion dhe ta b\u00ebj\u00eb AIC subjekt t\u00eb Ligjit t\u00eb Prokurimit Publik.<\/span><\/p>\n Kujdes me ardhjen e lojtar\u00ebve pa p\u00ebrvoj\u00eb n\u00eb sistemin bankar<\/strong><\/span><\/p>\n Sektori bankar po finalizon nj\u00eb konsolidim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, nga 16 banka n\u00eb vitin 2016 n\u00eb 13 p\u00ebr momentin. Brenda k\u00ebtij procesi, pron\u00ebsia e bankave \u00ebsht\u00eb zhvendosur nga bankat mr p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb BE-s\u00eb tek lojtar\u00ebt e rinj \u2013 disa pa p\u00ebrvoj\u00eb bankare, duke ngritur shqet\u00ebsime n\u00eb lidhje me cil\u00ebsin\u00eb e qeverisjes s\u00eb bank\u00ebs dhe kapacitetin e administrimit t\u00eb rrezikut. <\/span><\/p>\n P\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar k\u00ebto rreziqe, BSH ka miratuar nj\u00eb korniz\u00eb m\u00eb intensive t\u00eb inspektimit dhe mbik\u00ebqyrjes, si n\u00eb vend ashtu edhe jasht\u00eb saj, p\u00ebr bankat me aksionar\u00eb t\u00eb rinj. K\u00ebto masa jan\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb p\u00ebrpjekjeje m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb nga banka qendrore p\u00ebr t\u00eb harmonizuar m\u00eb tej kuadrin rregullator me standardet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, thot\u00eb raporti i FMN.<\/span><\/p>\n