{"id":263045,"date":"2019-01-05T09:04:33","date_gmt":"2019-01-05T08:04:33","guid":{"rendered":"https:\/\/hashtag.al\/?p=263045"},"modified":"2019-01-05T09:06:31","modified_gmt":"2019-01-05T08:06:31","slug":"29-mije-aborte-ne-5-vjet-ne-shqiperi-si-po-e-ndikojne-ekonomine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2019\/01\/05\/29-mije-aborte-ne-5-vjet-ne-shqiperi-si-po-e-ndikojne-ekonomine\/","title":{"rendered":"29 mij\u00eb aborte n\u00eb 5 vjet n\u00eb Shqip\u00ebri, si po e ndikojn\u00eb ekonomin\u00eb","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-262473\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/abort2.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/abort2.jpg 640w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/abort2-300x225.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ndon\u00ebse ka gjithnj\u00eb debat rreth aspektit moral apo ligjor t\u00eb nj\u00eb aborti, nj\u00eb tjet\u00ebr ndikim q\u00eb duhet konsideruar \u00ebsht\u00eb ai ekonomik. Aborti u b\u00eb i ligjsh\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb dhjetor t\u00eb 1995 dhe sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb ISHP, vet\u00ebm n\u00eb 5 vitet e fundit, n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin, ka pasur m\u00eb shum\u00eb se 29 mij\u00eb t\u00eb tilla.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\"> Ekspert\u00ebt pohojn\u00eb se zvog\u00eblimi i numrit t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve p\u00ebrmes abortit ndikon n\u00eb ekonomi n\u00eb tkurrjen e konsumit t\u00eb mallrave p\u00ebr to, si dhe n\u00eb tkurrjen e popullat\u00ebs dhe si pasoj\u00eb, t\u00eb fuqis\u00eb pun\u00ebtore dhe numrit t\u00eb taksapaguesve p\u00ebr nj\u00eb shtet. Por, ka edhe nj\u00eb an\u00eb tjet\u00ebr medalje. Aborti, shpeshher\u00eb, shihet si zgjidhje ekonomike p\u00ebr familjet n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi ekonomike, sidomos n\u00eb rastin e grave t\u00eb papuna dhe t\u00eb pasiguruara.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nga Deada Hyka<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb nga efektet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb legalizimit t\u00eb abortit \u00ebsht\u00eb r\u00ebnia e nivelit t\u00eb fertilitetit, si dhe e popullat\u00ebs. Ky trend bot\u00ebror po vihet re edhe n\u00eb vendin ton\u00eb. Aborti u b\u00eb i ligjsh\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 1995, nd\u00ebrsa sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb raportit t\u00eb survejimit t\u00eb Institutit t\u00eb Sh\u00ebndetit Publik (ISHP), vet\u00ebm n\u00eb 5 vitet e fundit ka pasur mbi 29 mij\u00eb aborte n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sipas ekspert\u00ebve, legalizimi i abortit ndryshon modelin familjar: m\u00eb pak f\u00ebmij\u00eb rriten n\u00eb familjet me nj\u00eb prind, m\u00eb pak f\u00ebmij\u00eb rriten n\u00eb qendra sociale dhe m\u00eb pak n\u00eb varf\u00ebri. Nd\u00ebrsa abortet mendohet se rrisin nivelin e mir\u00ebqenies p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt e lindur, nga ana tjet\u00ebr, ata gjithashtu heqin barr\u00ebn nga tatimpaguesi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pohimi se, duke eliminuar nj\u00eb popullsi p\u00ebrmes abortit, sjell m\u00eb pak shpenzime p\u00ebr ushqim, veshje dhe rritje p\u00ebr to, injoron faktin se n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shkat\u00ebrron nj\u00eb popullsi q\u00eb do t\u00eb ishte n\u00eb t\u00eb ardhmen forc\u00eb pune. N\u00eb nj\u00eb humbje prej 29 mij\u00eb personash n\u00eb 5 vitet e fundit, q\u00eb do t\u00eb kishin qen\u00eb an\u00ebtar\u00eb t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, pas 13 vitesh ata do t\u00eb ishin n\u00eb mosh\u00ebn p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb aktive n\u00eb forc\u00ebn e pun\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Ka gjithmon\u00eb nj\u00eb arsye pse nj\u00eb vajz\u00eb apo grua k\u00ebrkon t\u00eb abortoj\u00eb nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb. Ashtu sikurse \u00ebsht\u00eb edhe shp\u00ebrndarja e aborteve, q\u00eb kryesisht vjen nga rrethet. Sipas mjekes obstetre Denisa Hajd\u00ebri, ka shum\u00eb q\u00eb abortojn\u00eb edhe f\u00ebmij\u00ebn e par\u00eb, dhe kjo ndodh te vajzat e reja q\u00eb nuk kan\u00eb nj\u00eb jetes\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme, nuk kan\u00eb nj\u00eb lidhje serioze. Ashtu sikurse ka gra q\u00eb abortojn\u00eb t\u00eb dytin, t\u00eb tretin. Jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb tilla nga zonat rurale, por edhe nga Tirana, pohon ajo.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Por, nuk p\u00ebrjashtohen as faktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb social\u00eb. <em>\u201cPasiguria ekonomike, mungesa e informacionit, mosp\u00ebrdorimi i kontraceptiv\u00ebve nga frika e efekteve an\u00ebsore, mungesa e planifikimit familjar n\u00eb shum\u00eb familje, jan\u00eb t\u00eb gjitha arsye p\u00ebr t\u2019u konsideruar\u201d,<\/em> shton mjekja.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Lidhja e abortit me ekonomin\u00eb<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Specialist\u00ebt pohojn\u00eb se aborti ka pasur disa ndikime n\u00eb ekonomi. Sipas prof. G\u00ebzim Tushi, sociolog, shoq\u00ebria shqiptare ka p\u00ebsuar disa ndryshime nd\u00ebr vite dhe aborti padyshim ka qen\u00eb nj\u00eb lev\u00eb e ndryshimit demografik dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht, e tjet\u00ebrsimit t\u00eb familjeve.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\"> Sipas tij:<\/span><\/p>\n<ol>\n<li><span style=\"color: #000000;\">Lindjet stimulojn\u00eb ekonomin\u00eb. Prind\u00ebrit blejn\u00eb sendet e nevojshme p\u00ebr to, duke qarkulluar para. N\u00eb k\u00ebt\u00eb logjik\u00eb, m\u00eb pak f\u00ebmij\u00eb n\u00ebnkupton q\u00eb b\u00ebhen dhe shiten pak produkte.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb i lindur sot \u00ebsht\u00eb nj\u00eb punonj\u00ebs shqiptar n\u00eb t\u00eb ardhmen, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb kontribut n\u00eb ekonomin\u00eb e p\u00ebrgjithshme. Foshnjat rriten jo vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb punuar, por edhe p\u00ebr t\u00eb paguar taksa. Pak njer\u00ebz n\u00ebnkupton m\u00eb pak kontribute tatimore. Nj\u00eb shembull, Shtypi i Lir\u00eb i Kanadas\u00eb e p\u00ebrshkruan abortin e legalizuar si nj\u00eb \u201cholokaust financiar\u201d n\u00eb SHBA. Legalizimi i abortit, ndikimi financiar i atyre amerikan\u00ebve q\u00eb nuk punojn\u00eb ose kontribuojn\u00eb n\u00eb shoq\u00ebri mund t\u00eb ken\u00eb kushtuar m\u00eb shum\u00eb se 27 trilion\u00eb dollar\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhurat e humbura tatimore.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">Nj\u00eb studim i aborteve t\u00eb ndaluara n\u00eb Rumani q\u00eb filluan n\u00eb vitet 1960 kishte rezultate kontroverse. F\u00ebmij\u00ebt e lindur menj\u00ebher\u00eb pas ndalimit t\u00eb planifikimit familjar kishin shkollim m\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe m\u00eb shum\u00eb sukses n\u00eb vendin e pun\u00ebs, sipas studimit t\u00eb Universitetit Columbia. Por ndalimi i aborteve nj\u00ebkoh\u00ebsisht ndikoi ndjesh\u00ebm n\u00eb rritjen e familjeve m\u00eb t\u00eb varfra ku f\u00ebmij\u00ebt kishin rezultate m\u00eb t\u00eb k\u00ebqija arsimore dhe t\u00eb tregut t\u00eb pun\u00ebs.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebrkrah\u00ebsit e jet\u00ebs zakonisht theksojn\u00eb se f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb nuk lind\u00ebn, mund t\u00eb kishin pasur role t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb mjek\u00ebsi, shkenc\u00eb, biznes, art etj. Ndon\u00ebse, sigurisht ka edhe mendime t\u00eb anasjella.<\/span><\/li>\n<li><span style=\"color: #000000;\">Niveli i uljes s\u00eb lindjeve, r\u00ebnia e fertilitetit u ngarkon t\u00eb rinjve t\u00eb s\u00eb ardhmes nj\u00eb barr\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur mosh\u00ebn e vjet\u00ebr. Nj\u00eb politik\u00eb lindjeje e Kin\u00ebs e zbatuar n\u00eb vitin 1979, me 1 f\u00ebmij\u00eb p\u00ebr familje, tani e ka v\u00ebn\u00eb qeverin\u00eb e saj n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi, me m\u00eb pak pun\u00ebtor\u00eb t\u00eb rinj p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur nj\u00eb popullsi t\u00eb plakur.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-263046\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Abortet-sipas-rajoneve-2013-2017-859.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"441\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Abortet-sipas-rajoneve-2013-2017-859.jpg 600w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Abortet-sipas-rajoneve-2013-2017-859-300x221.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Abortet sipas qarqeve<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">N\u00eb 5 vitet e fundit, vihet re nj\u00eb ulje e ndjeshme e lindjeve, shoq\u00ebruar me ulje t\u00eb numrit t\u00eb aborteve, sipas INSTAT. Megjithat\u00eb, vitin e shkuar shifrat tregojn\u00eb se raporti i abortit me lindjet \u00ebsht\u00eb 1 me 5.8 t\u00eb tilla. Raporti i abortit \u00ebsht\u00eb tregues q\u00eb ka p\u00ebsuar r\u00ebnie me 15% krahasuar me 2013, por duhet t\u00eb theksojm\u00eb se b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr aborte t\u00eb regjistruara (ka edhe q\u00eb nuk raportohen).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Rajonet me proporcionin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb abortit p\u00ebr vitin 2017 jan\u00eb Vlora (274), Berati (231) dhe m\u00eb pas Tirana (226). Rajonet me raportin m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb abortit jan\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsisht Kuk\u00ebsi dhe Elbasani, me 54 dhe 55 aborte, p\u00ebr 1000 lindje t\u00eb gjalla. Numri i aborteve, sipas INSTAT, jo domosdoshm\u00ebrisht shkon paralel me numrin e lindjeve t\u00eb gjalla. Ka qarqe si Gjirokastra dhe Vlora, ku numri i lindjeve \u00ebsht\u00eb relativisht i ul\u00ebt, nd\u00ebrsa raporti i abortit i lart\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Bazuar n\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e Sistemit t\u00eb Survejanc\u00ebs s\u00eb Abortit, ISHP monitoron trendin e abortit n\u00eb vite, numrin total t\u00eb aborteve (n\u00eb nivel komb\u00ebtar dhe sipas rajoneve), nivelin e abortit (numri i aborteve p\u00ebr 1000 femra t\u00eb mosh\u00ebs 15-49 vje\u00e7 apo grupeve t\u00eb tjera mosh\u00eb-specifike) dhe proporcionin e abortit (numri i aborteve p\u00ebr 1000 lindje t\u00eb gjalla).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Gjat\u00eb vitit 2017 jan\u00eb regjistruar n\u00eb total 5279 aborte, 117 raste m\u00eb pak se n\u00eb vitin 2016 (5396 aborte). Numri i skedave t\u00eb ardhura n\u00eb ISHP nga t\u00eb gjith\u00eb qendrat raportuese \u00ebsht\u00eb 4417, duke p\u00ebrfaq\u00ebsuar 83.7% raportime totale, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb gjat\u00eb vitit 2016, p\u00ebrqindja e raportimit me sked\u00eb ka qen\u00eb 78.2%. Nd\u00ebr qytetet me numrin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb aborteve pas Tiran\u00ebs (2117) p\u00ebrmendim Fierin me 425 aborte, Durr\u00ebsin me 402 dhe Beratin me 305 aborte. Vlen t\u00eb p\u00ebrmendet q\u00eb kemi nj\u00eb rritje t\u00eb raportimit me sked\u00eb nga dy maternitetet e Tiran\u00ebs (76.3% n\u00eb vitin 2017), krahasuar me vitin 2016, ku p\u00ebrqindja e raportimit me sked\u00eb ka qen\u00eb 58.0%.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-263047\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/1-1.jpg\" alt=\"\" width=\"650\" height=\"495\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/1-1.jpg 650w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/1-1-300x228.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 650px) 100vw, 650px\" \/> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-263048\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Numri-i-aborteve-per-1000-lindje-859.jpg\" alt=\"\" width=\"650\" height=\"583\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Numri-i-aborteve-per-1000-lindje-859.jpg 650w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/Numri-i-aborteve-per-1000-lindje-859-300x269.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 650px) 100vw, 650px\" \/><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Ekspertja, ndikimi n\u00eb shoq\u00ebri<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Prof. dr. Arjana Mu\u00e7aj pohon p\u00ebr \u201cMonitor\u201d se aborti n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb par\u00eb gjithmon\u00eb si nj\u00eb plag\u00eb e shoq\u00ebris\u00eb, sepse n\u00eb vitet e komunizmit, ai ndalohej me ligj dhe mund t\u00eb kryhej vet\u00ebm n\u00eb rastet kur rrezikohej jeta e n\u00ebn\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><em><span style=\"color: #000000;\">\u201cSot pas viteve \u201990 ndodh e kund\u00ebrta, sepse ndryshimet n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb t\u00eb ekspozuara n\u00eb ekonomi e gjet\u00ebn gruan shqiptare t\u00eb papun\u00eb dhe ende vazhdon q\u00eb grat\u00eb t\u00eb jen\u00eb numri m\u00eb i madh i t\u00eb papun\u00ebve. Sot aborti po p\u00ebrdoret edhe p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar jet\u00ebn e gruas, p\u00ebr t\u00eb ruajtur sh\u00ebndetin mendor dhe fizik, shpeshher\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb dhune t\u00eb ushtruar, ose n\u00eb rastet e nj\u00eb komplikacioni me fetusin. Ashtu sikurse po p\u00ebrdoret edhe p\u00ebr shkak t\u00eb preferencave gjinore. Legjislacioni yn\u00eb e ndalon nd\u00ebrprerjen e shtatz\u00ebnis\u00eb me baz\u00eb gjinore.<\/span><\/em><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>N\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri ku problemet ekonomike dhe sociale jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb pranishme, kuptohet q\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb kjo nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zgjedhje e leht\u00eb p\u00ebr n\u00ebnat q\u00eb abortojn\u00eb. Shpesh, kushtet n\u00eb t\u00eb cilat ato jetojn\u00eb dhe pamund\u00ebsia p\u00ebr nj\u00eb zhvillim m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb mir\u00ebrritjes s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, i b\u00ebn t\u00eb pashpresa p\u00ebr t\u00eb ardhmen\u201d,<\/em> \u2013 thot\u00eb prof. dr. Mu\u00e7aj.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Prof. dr. Mu\u00e7aj shton se, planifikimi familjar n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb i lidhur me kushtet dhe mund\u00ebsit\u00eb q\u00eb duan t\u2019u krijojn\u00eb prind\u00ebrit e rinj f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb dit\u00ebt e sotme. <em>\u201cNuk b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr familjet me shum\u00eb an\u00ebtar\u00eb. Por, p\u00ebr familjet e vogla q\u00eb zgjedhin t\u00eb mbeten me nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb, me q\u00ebllim investimin m\u00eb t\u00eb madh tek ai f\u00ebmij\u00eb\u201d<\/em>&#8211; thot\u00eb ajo.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\"> Nga ana tjet\u00ebr, prof. Mu\u00e7aj thot\u00eb se ulja e norm\u00ebs s\u00eb fertilitetit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr faktor\u00ebt kryesor\u00eb q\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrzgjedhjen e gjinis\u00eb para lindjes.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cN\u00eb lindjen e f\u00ebmij\u00ebs s\u00eb par\u00eb, gjinia nuk p\u00ebrb\u00ebn problem, por n\u00eb lindjen e dyt\u00eb, b\u00ebhet shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme, sigurisht n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb zonave t\u00eb vendit. Pra, n\u00eb kompleks mund t\u00eb themi se jan\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb faktor\u00ebsh q\u00eb ndikojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb abort. Por a ka ndikime n\u00eb shoq\u00ebri? Edhe ndikimet jan\u00eb t\u00eb shum\u00ebfishta. Duke nisur nga aspekti emocional i n\u00ebn\u00ebs, q\u00eb shpeshher\u00eb \u00e7on deri n\u00eb depresion nga ndjenja e fajit dhe deri te ndryshimi i madh\u00ebsis\u00eb s\u00eb familjes n\u00eb Shqip\u00ebri, me r\u00ebnien e fertilitetit\u201d<\/em>, \u2013 thot\u00eb n\u00eb fund prof. dr. Mu\u00e7aj.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Abortet kryhen m\u00eb shum\u00eb nga femrat e papuna<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Femrat q\u00eb banojn\u00eb n\u00eb zonat urbane kryejn\u00eb numrin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb aborteve (64.7%). Sipas specialistes s\u00eb Sh\u00ebndetit Publik, e cila ka p\u00ebrpiluar Anket\u00ebn e Survejanc\u00ebs p\u00ebr Abortin n\u00eb 2017, znj. Alba Merdani, abortet kan\u00eb pasur nj\u00eb trend t\u00eb leht\u00eb r\u00ebn\u00ebs n\u00eb vitet e fundit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cP\u00ebr vitin 2017, abortet spontane p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb rreth 77.4% t\u00eb numrit total t\u00eb aborteve, kundrejt 22.6% q\u00eb jan\u00eb abortet me k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb gruas. N\u00eb num\u00ebr absolut t\u00eb dy llojet e abortit (spontan dhe ai me k\u00ebrkes\u00eb) jan\u00eb n\u00eb ulje, por uljen m\u00eb t\u00eb madhe e kan\u00eb p\u00ebsuar abortet me k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb gruas. Femrat e grupmosh\u00ebs 20-34 vje\u00e7 kryejn\u00eb numrin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb aborteve krahasuar me grupmoshat e tjera (67.9% kundrejt totalit), kurse abortet e kryera nga femrat adoleshente z\u00ebn\u00eb nj\u00eb p\u00ebrqindje t\u00eb ul\u00ebt, prej 4.8% t\u00eb numrit total t\u00eb aborteve\u201d<\/em>,- thot\u00eb znj. Merdani.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Sa i p\u00ebrket nj\u00eb lloj krahasimi t\u00eb kryerjes s\u00eb aborteve sipas grupmosh\u00ebs s\u00eb gruas dhe statusit martesor t\u00eb saj, znj. Merdani thot\u00eb se sipas shifrave, n\u00eb vendin ton\u00eb pjesa m\u00eb e madhe e aborteve (92.0%) kryhen nga femrat e martuara, kundrejt 6.3% q\u00eb kryhen nga femrat beqare.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\"> Sipas saj, pothuajse gjysma e aborteve vihen re te femrat me nj\u00eb nivel t\u00eb ul\u00ebt arsimor (40.8% me arsim fillor ose 8-vje\u00e7ar), nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb femrat me arsim t\u00eb lart\u00eb kryejn\u00eb rreth 18.5% t\u00eb aborteve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cTrendi i aborteve t\u00eb kryera n\u00eb vite nxjerr n\u00eb pah se gjithnj\u00eb e m\u00eb tep\u00ebr abortet kryhen kryesisht nga femrat t\u00eb cilat nuk jan\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuara dhe t\u00eb siguruara. P\u00ebr vitin 2017, abortet e kryera nga femrat e papuna z\u00ebn\u00eb rreth 71.6% t\u00eb aborteve totale. Gjithashtu p\u00ebrqindja e aborteve t\u00eb kryera nga femrat e pasiguruara p\u00ebr vitin 2017 \u00ebsht\u00eb 73.2%\u201d,<\/em> \u2013 thekson znj. Merdani.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Krahasimi, niveli i abortit n\u00eb vend n\u00eb trendin e EJL<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Niveli i abortit n\u00eb Shqip\u00ebri b\u00ebhet m\u00eb dometh\u00ebn\u00ebs kur e krahasojm\u00eb me vende t\u00eb tjera t\u00eb Europ\u00ebs. Nga statistikat e fundit t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara mbi abortin mund t\u00eb themi se niveli i abortit n\u00eb Shqip\u00ebri (7.6 p\u00ebr vitin 2017) \u00ebsht\u00eb n\u00ebn norm\u00ebn e vendeve t\u00eb Europ\u00ebs Lindore: p.sh. Bullgari (viti 2015 \u2013 24.1), Rumani (viti 2015 \u2013 19.2) dhe disa vende t\u00eb Europ\u00ebs Veriore: p.sh. Suedi (viti 2015 \u2013 25.3) dhe Britani e Madhe (viti 2015\u201320.2). Nd\u00ebrkoh\u00eb nivelet e abortit n\u00eb Shqip\u00ebri jan\u00eb t\u00eb ngjashme me ato n\u00eb vendet e Europ\u00ebs Jugore: p.sh. Itali (viti 2015 \u2013 10.6), Serbi (viti 2015 \u2013 10.7) dhe Mali i Zi (viti 2015\u201311.1)<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Raporti \/ Mohimi i abortit \u00e7on n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi ekonomike p\u00ebr grat\u00eb me t\u00eb ardhura t\u00eb ul\u00ebta<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Grat\u00eb q\u00eb duan t\u00eb kryejn\u00eb abort, por q\u00eb u mohohet, kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb kalojn\u00eb vite n\u00eb varf\u00ebri sesa grat\u00eb q\u00eb kryejn\u00eb aborte, tregon nj\u00eb studim i ri i publikuar disa dit\u00eb m\u00eb par\u00eb nga Reuters. Nj\u00eb shtatz\u00ebni e pad\u00ebshiruar kat\u00ebrfishon shanset q\u00eb nj\u00eb n\u00ebn\u00eb e re dhe f\u00ebmija i saj do t\u00eb jetojn\u00eb n\u00ebn kufirin federal t\u00eb varf\u00ebris\u00eb, sipas raportit.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201c\u00cbsht\u00eb mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse t\u00eb shoh\u00ebsh se vendimmarrja e grave \u00ebsht\u00eb sakt\u00ebsisht e drejt\u00eb\u201d<\/em>, tha autorja Diana Greene Foster, profesore n\u00eb Avancimin e Standardeve t\u00eb Reja n\u00eb Sh\u00ebndetin Riprodhues, nj\u00eb grup k\u00ebrkimor n\u00eb Universitetin e Kalifornis\u00eb n\u00eb San Francisko.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\"> Arsyeja e vetme m\u00eb e shpesht\u00eb q\u00eb grat\u00eb p\u00ebrmendin p\u00ebr t\u00eb kryer abort \u00ebsht\u00eb sepse ata nuk mund t\u00eb p\u00ebrballojn\u00eb ekonomikisht rritjen e nj\u00eb f\u00ebmije, tha Foster.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">P\u00ebr grat\u00eb q\u00eb u mohohet aborti, programet e asistenc\u00ebs publike nuk arrit\u00ebn t\u00eb kompensonin koston e nj\u00eb f\u00ebmije tjet\u00ebr dhe t\u00eb t\u00ebrhiqnin ekonomit\u00eb familjare nga varf\u00ebria, tregoi studimi. \u00c7do gjasht\u00eb muaj, p\u00ebr pes\u00eb vite me radh\u00eb, Foster dhe ekipi i saj intervistuan 813 gra, n\u00eb 30 klinika, n\u00eb 21 shtete n\u00eb SHBA. Mesatarisht, grat\u00eb q\u00eb nuk ishin n\u00eb gjendje t\u00eb kryenin abort ishin thuajse pes\u00eb muaj e gjysm\u00eb shtatz\u00ebn\u00eb. Grave q\u00eb iu refuzua e drejta p\u00ebr t\u00eb kryer aborte kishin pothuajse kat\u00ebr her\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb jetonin n\u00ebn kufirin shtet\u00ebror t\u00eb varf\u00ebris\u00eb kat\u00ebr vjet m\u00eb von\u00eb se sa grat\u00eb q\u00eb kryen aborte. Grat\u00eb raportuan se pas 4 viteve, nuk kishin para t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb mbuluar shpenzimet themelore t\u00eb jetes\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Nga grat\u00eb q\u00eb k\u00ebrkonin t\u00eb kryenin abort, tre t\u00eb kat\u00ebrtat raportuan se nuk kishin mjaft para p\u00ebr t\u00eb mbuluar kostot e strehimit, transportit dhe ushqimit. Gati dy t\u00eb tretat \u2013 63 p\u00ebr qind \u2013 tashm\u00eb kishin t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\"> N\u00eb nj\u00eb raport t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb botuar n\u00eb 2013, nj\u00eb grua 42-vje\u00e7are u tha hulumtuesve se vendimi i saj p\u00ebr t\u00eb kryer abort ishte p\u00ebr shkak se <em>\u201ct\u00eb gjith\u00eb ishin pa pun\u00eb, duke jetuar me p\u00ebrfitimet e vet\u00ebm nj\u00eb pensioni, duke u kujdesur gjithashtu p\u00ebr djalin tim 14-vje\u00e7ar\u201d<\/em>. Ajo tha: <em>\u201cNuk kam pasur para p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb nj\u00eb lug\u00eb f\u00ebmij\u00ebsh.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><em>\u201cGrat\u00eb parashikojn\u00eb pasoja ekonomike, dhe kur u mohohet nj\u00eb abort, ato p\u00ebrjetojn\u00eb pasoja negative ekonomike \u2013 varf\u00ebri\u201d<\/em>, tha Foster.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\"><em> \u201cKur ato mund t\u00eb kryejn\u00eb nj\u00eb abort, mund t\u00eb integrohen n\u00eb tregun e pun\u00ebs dhe t\u00eb ardhurat e tyre rriten\u201d,<\/em> tha ajo. <em>\u201cPor kur u mohohet nj\u00eb abort, ato b\u00ebhen ekonomikisht t\u00eb pashpresa dhe u duhen vite p\u00ebr t\u00eb arritur aty ku do t\u00eb kishin qen\u00eb n\u00ebse do t\u2019u kishin lejuar abortin\u201d.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\"> Rezultatet e studimit nuk e befasojn\u00eb Rachel K. Jones, sociologe dhe studiuese n\u00eb Institutin Guttmacher n\u00eb Nju Jork.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Shumica e grave q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb kryejn\u00eb aborte jan\u00eb t\u00eb varfra ose me t\u00eb ardhura t\u00eb ul\u00ebta dhe tashm\u00eb kan\u00eb f\u00ebmij\u00eb. <em>\u201cShtimi i nj\u00eb an\u00ebtari tjet\u00ebr sjell nevoja m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr nj\u00eb familje, gj\u00eb q\u00eb rezulton n\u00eb nivele m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb varf\u00ebris\u00eb dhe mb\u00ebshtetje n\u00eb programet e mir\u00ebqenies sociale\u201d,<\/em> shkruante ajo.<\/span><\/p>\n<p><em><span style=\"color: #000000;\">\u201cE drejta e zgjedhjes s\u00eb nj\u00eb aborti, duke k\u00ebrkuar \u2018Medic-aid\u2019 dhe t\u00eb gjitha planet e qeveris\u00eb dhe t\u00eb sigurimeve private p\u00ebr t\u00eb mbuluar abortin \u2013 mund t\u00eb ndihmoj\u00eb grat\u00eb t\u00eb kujdesen m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb kan\u00eb dhe t\u00eb ken\u00eb f\u00ebmij\u00eb kur t\u00eb jen\u00eb gati ta b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb\u201d.<\/span><\/em><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"color: #ff0000;\">VINI RE:<\/span> Ky artikull \u00ebsht\u00eb pron\u00eb intelektuale e <span style=\"color: #0000ff;\"><a style=\"color: #0000ff;\" href=\"http:\/\/www.monitor.al\/29-mije-aborte-ne-5-vjet-ne-shqiperi-si-po-e-ndikojne-ekonomine\/\">Monitor.al<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Ndon\u00ebse ka gjithnj\u00eb debat rreth aspektit moral apo ligjor t\u00eb nj\u00eb aborti, nj\u00eb tjet\u00ebr ndikim q\u00eb duhet konsideruar \u00ebsht\u00eb ai ekonomik. Aborti u b\u00eb i ligjsh\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb dhjetor t\u00eb 1995 dhe sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb ISHP, vet\u00ebm n\u00eb 5 vitet e fundit, n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin, ka pasur m\u00eb shum\u00eb se 29 mij\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":30,"featured_media":263049,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[],"class_list":["post-263045","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/263045","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=263045"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/263045\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/263049"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=263045"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=263045"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=263045"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}