{"id":241036,"date":"2018-10-12T21:35:30","date_gmt":"2018-10-12T19:35:30","guid":{"rendered":"https:\/\/hashtag.al\/?p=241036"},"modified":"2018-10-12T21:44:22","modified_gmt":"2018-10-12T19:44:22","slug":"mrekullia-e-hausmann-si-paraja-mund-te-shpike-genjeshtra-ekonomike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/2018\/10\/12\/mrekullia-e-hausmann-si-paraja-mund-te-shpike-genjeshtra-ekonomike\/","title":{"rendered":"Mrekullia e Hausmann: Si paraja mund t\u00eb shpik\u00eb g\u00ebnjeshtra ekonomike","gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"text"}]},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-241042\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Hausmann-Rama.png\" alt=\"\" width=\"535\" height=\"514\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Hausmann-Rama.png 535w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Hausmann-Rama-300x288.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 535px) 100vw, 535px\" \/><\/p>\n<p>Jav\u00ebn e kaluar, makina e propagand\u00ebs s\u00eb qeveris\u00eb mori superxhiro: Nj\u00eb profesor i Harvardit\u00a0<a href=\"https:\/\/www.project-syndicate.org\/commentary\/albanian-economic-miracle-innovative-policymaking-by-ricardo-hausmann-2018-09\">shkruajti<\/a>\u00a0p\u00ebr \u201cmrekullin\u00eb\u201d ekonomike q\u00eb po p\u00ebrjetonte Shqip\u00ebria. Si\u00e7\u00a0<a href=\"https:\/\/exit.al\/2018\/10\/drejtori-i-harvadit-i-bashkohet-shfaqjes-se-lajkatareve-te-rames\/\">kemi shpjeguar m\u00eb par\u00eb<\/a>, Ricardo Hausmann, Drejtori aktual i Qendr\u00ebs p\u00ebr Zhvillim Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (CID) pran\u00eb Shkoll\u00ebs s\u00eb Qeverisjes Kenedi n\u00eb Harvard, nuk ka arritur n\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrfundim si pasoj\u00eb e hulumtimeve t\u00eb p\u00ebrpikta akademike\u2014prej kat\u00ebr vjet\u00ebsh ai \u00ebsht\u00eb paguar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vazhdueshme p\u00ebr sh\u00ebrbime k\u00ebshillimi p\u00ebr Kryeministrin Rama nga Fondacioni i Shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb Hapur, organizat\u00eb e lidhur ngusht\u00eb me qeverin\u00eb Rama. Shkrimi i nj\u00eb artikulli t\u00eb till\u00eb propagandistik \u00ebsht\u00eb thjesht qershia mbi tort\u00eb e k\u00ebtij sh\u00ebrbimi t\u00eb paguar k\u00ebshillimi.<\/p>\n<p>P\u00ebr fat t\u00eb keq p\u00ebr kredencialet e Zotit Haussman dhe financuesve t\u00eb tij, zor se mund t\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb nj\u00eb pun\u00eb propagandistike m\u00eb t\u00eb keqe se ky artikull. Shum\u00eb prej pretendimeve t\u00eb ngritura prej tij an\u00eb t\u00eb pabazuara, pa asnj\u00eb t\u00eb dh\u00ebn\u00eb apo fakt p\u00ebr t\u2019i mb\u00ebshtetur. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, teoria e rritjes ekonomike, e cila \u00ebsht\u00eb fusha e Zotit Hausmann, do t\u00eb hidhte posht\u00eb shum\u00eb nga p\u00ebrfundimet e nxjerra prej tij edh\u00eb n\u00ebse do i pranonim k\u00ebto fakte t\u00eb paqena.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhur keq, pasi\u00a0<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=bspdMoP17WU\">kur Zoti Hausmann sillet si ekonomist i v\u00ebrtet\u00eb<\/a>, ai \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb shpjegoj\u00eb m\u00eb s\u00eb miri zhvillimet ekonomike, edhe kur ato jan\u00eb t\u00eb pak\u00ebndshme p\u00ebr qeverin\u00eb shqiptare. Aq e v\u00ebrt\u00ebt\u00eb \u00ebsht\u00eb kjo gj\u00eb sa t\u00eb krijohet p\u00ebrshtypja sikur Zoti Hausmann ka shkruajtur q\u00ebllimisht nj\u00eb artikull t\u00eb dob\u00ebt p\u00ebr t\u2019i treguar bot\u00ebs se ajo q\u00eb po shkruante nuk ishte e v\u00ebrtet\u00eb.<\/p>\n<p>Le t\u2019i hedhim nj\u00eb v\u00ebshtrim disa prej pretendimeve t\u00eb kryesore t\u00eb tij dhe t\u00eb shohim se sa leht\u00eb mund t\u00eb rr\u00ebzohen ato nga t\u00eb dh\u00ebnat baz\u00eb t\u00eb ecuris\u00eb ekonomike t\u00eb vendit.<\/p>\n<p>Pretendimi i par\u00eb i Zoti Hausmann ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me aft\u00ebsit\u00eb e financimit t\u00eb qeveris\u00eb shqiptare dhe \u00ebsht\u00eb i lidhur ngusht\u00eb me shitjen s\u00eb fundmi t\u00eb eurobondit. Ai pretendon se:<\/p>\n<blockquote><p><em>\u00a0\u201cPes\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, [\u2026]aksesi n\u00eb tregjet e jashtme ishte mbyllur dhe normat e brendshme t\u00eb interesit ishin n\u00eb stratosfer\u00eb.<\/em><\/p>\n<p><em>[Tani]\u2026 N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur ekonomit\u00eb e vendeve n\u00eb zhvillim, n\u00eb rajone t\u00eb ndryshme, si Argjentina, Turqia, Nigeria dhe Afrika e Jugut p\u00ebrballen me r\u00ebnie t\u00eb monedh\u00ebs dhe rritje t\u00eb normave t\u00eb interesit, Shqip\u00ebria ka normat m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta t\u00eb interesit n\u00eb historin\u00eb e vet dhe nj\u00eb monedh\u00eb q\u00eb forcohet. Sot, ajo ka riskun m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb bonove n\u00eb grupin e shteteve t\u00eb ngjashme me t\u00eb.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>K\u00ebto argumente jan\u00eb faktikisht t\u00eb gabuara dhe ekonomikisht t\u00eb cek\u00ebta. Le t\u00eb fillojm\u00eb me normat e interesit t\u00eb eurobondit. Figura 1 tregon t\u00eb dh\u00ebnat mbi normat e eurobondeve p\u00ebr disa vende t\u00eb Evrop\u00ebs Lindore\u2014\u00ebsht\u00eb normale q\u00eb Shqip\u00ebria t\u00eb krahasohet me shtetet fqinje e jo me vendet e Afrik\u00ebs apo Amerik\u00ebs Latine. Dy gj\u00ebra b\u00ebhen menj\u00ebher\u00eb t\u00eb qarta nga grafiku.<\/p>\n<p>S\u00eb pari, norma e eurobondit m\u00eb t\u00eb fundit t\u00eb\u00a0Shqip\u00ebris\u00eb prej 3,5 p\u00ebr qind nuk \u00ebsht\u00eb me e ul\u00ebt se sa mesatarja e rajonit. N\u00eb fakt,<strong>\u00a0ajo \u00ebsht\u00eb m\u00eb e lart\u00eb n\u00eb krahasim me t\u00eb gjith\u00eb vendet e tjera t\u00eb rajonit.<\/strong>\u00a0Edhe nj\u00eb pseudo-demokraci e korruptuar si ajo e Malit t\u00eb Zi, aktualisht g\u00ebzon norm\u00eb interesi m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt se Shqip\u00ebria, prej 3,4 p\u00ebr qind.<\/p>\n<p>S\u00eb dyti, kostot e huamarrjes kan\u00eb r\u00ebn\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb rajonin dhe Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb thjesht pjes\u00eb e nj\u00eb \u00a0prirjeje t\u00eb p\u00ebrgjitshme, dhe jo nj\u00eb lloj \u201cmrekullie\u201d. Ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb zhg\u00ebnjyese nga ana ekonomike, \u00ebsht\u00eb arsyeja p\u00ebr k\u00ebt\u00eb prirje t\u00eb p\u00ebrgjithshme. Kjo nuk ka ndodhur p\u00ebr shkak t\u00eb ndonj\u00eb lloj mrekullie, madje e kund\u00ebrta \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. Kostot m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta t\u00eb huamarrjes p\u00ebr qeverit\u00eb, ndihmuar nga nj\u00eb stimul i fort\u00eb monetar nga Banka Qendrore Evropiane pas kriz\u00ebs s\u00eb eurozon\u00ebs n\u00eb vitin 2012, pasqyrojn\u00eb munges\u00eb d\u00ebshire nga ana e bankave p\u00ebr t\u00eb ofruar kredi p\u00ebr sektorin privat. Qeverit\u00eb po p\u00ebrfitojn\u00eb kosto m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta sepse ato jan\u00eb alternativa e vetme e sigurt p\u00ebr investitor\u00ebt. Ky nuk \u00ebsht\u00eb aspak nj\u00eb rezultat i d\u00ebshiruar, p\u00ebrkundrazi.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-241037\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/WhatsApp-Image-2018-10-09-at-20.32.54-768x437.jpeg\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"437\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/WhatsApp-Image-2018-10-09-at-20.32.54-768x437.jpeg 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/WhatsApp-Image-2018-10-09-at-20.32.54-768x437-300x171.jpeg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/p>\n<p>E nj\u00ebjta gj\u00eb mund t\u00eb thuhet edhe p\u00ebr kostot e brendshme t\u00eb huamarrjes. Zoti Hausmann pretendon se edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast ka ndodhur nj\u00eb lloj mrekullie, pasi m\u00eb par\u00eb qeveria p\u00ebrballej me norma \u201cstratosferike\u201d. Pohim krejt\u00ebsisht i pav\u00ebrtet\u00eb. Si\u00e7 mund t\u00eb shihet n\u00eb Figur\u00ebn 2, ku tregohet\u00a0<em>yield-<\/em>i (ose norma e interesit) mesatar i bonos 12-mujore t\u00eb qeveris\u00eb shqiptare, prirja ul\u00ebse kishte filluar shum\u00eb koh\u00eb p\u00ebrpara vitit 2013, kur qeveria Rama erdhi n\u00eb pushtet.<\/p>\n<p>P\u00ebr fat t\u00eb keq, shkaqet ekonomike prapa k\u00ebsaj ulje jan\u00eb ato p\u00ebr t\u00eb cilat duhet t\u00eb shqet\u00ebsohet v\u00ebrtet nj\u00eb ekonomist. R\u00ebnia e normave t\u00eb interesit ka ardhur kryesisht p\u00ebr shkak t\u00eb uljes sistematike t\u00eb norm\u00ebs baz\u00eb t\u00eb interesit nga Banka e Shqip\u00ebris\u00eb pas kriz\u00ebs s\u00eb vitit 2008, dhe nga kushtet e p\u00ebrkeq\u00ebsuara ekonomike q\u00eb u krijuan m\u00eb pas.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-241038\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/WhatsApp-Image-2018-10-09-at-20.33.31.jpeg\" alt=\"\" width=\"480\" height=\"288\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/WhatsApp-Image-2018-10-09-at-20.33.31.jpeg 480w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/WhatsApp-Image-2018-10-09-at-20.33.31-300x180.jpeg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><\/p>\n<p>N\u00eb fakt, mungesa e financimit ndaj sektorit privat \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb shum\u00eb problematike. Pas disa vitesh zhvillimi t\u00eb sektorit financiar, e matur si raport i kredis\u00eb private mbi prodhimin komb\u00ebtar (PBB), raporti ka p\u00ebsuar r\u00ebnie n\u00eb vitet e fundit, si\u00e7 shihet n\u00eb Figur\u00ebn 3. Edhe n\u00eb nj\u00eb rajon problematik si Ballkani, nga ku bankat nd\u00ebrkomb\u00ebtare po t\u00ebrhiqen, Shqip\u00ebria del n\u00eb pah si vendi m\u00eb i dob\u00ebt, p\u00ebrsa i p\u00ebrket k\u00ebtoj treguesi.<\/p>\n<p>E gjitha kjo, p\u00ebrs\u00ebri hedh posht\u00eb pretendimet e Zotit Hausmann p\u00ebr nj\u00eb \u201cmrekulli shqiptare\u201d. Jo vet\u00ebm q\u00eb ai ka fabrikuar nj\u00eb histori t\u00eb t\u00ebr\u00eb n\u00eb lidhje me aft\u00ebsit\u00eb e financimit t\u00eb qeveris\u00eb, por ai duket i pavet\u00ebdijsh\u00ebm edhe p\u00ebr vet\u00eb fdukurit\u00eb ekonomike q\u00eb nxisin k\u00ebto rezultate.\u00a0<strong>R\u00ebnia e normave t\u00eb interesit, prirje e p\u00ebrgjitshme e rajonit,\u00a0nuk ka ardhur si pasoj\u00eb e nj\u00eb mrekullie ekonomike, por\u00a0\u00ebsht\u00eb rezultati i pritsh\u00ebm i nj\u00eb periudhe me rritje t\u00eb ngadalt\u00eb ekonomike.<\/strong>\u00a0Mbase nj\u00eb p\u00ebrs\u00ebritje elementare e Ekonomis\u00eb Monetare do t\u2019i sh\u00ebrbente jo pak Zotit Hausman.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-241039\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/WhatsApp-Image-2018-10-09-at-21.00.21.jpeg\" alt=\"\" width=\"593\" height=\"339\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/WhatsApp-Image-2018-10-09-at-21.00.21.jpeg 593w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/WhatsApp-Image-2018-10-09-at-21.00.21-300x172.jpeg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 593px) 100vw, 593px\" \/><\/p>\n<p>Pretendimi tjet\u00ebr i ngritur prej tij \u00ebsht\u00eb se Shqip\u00ebria po p\u00ebrjeton nj\u00eb rritje ekonomike jo t\u00eb zakonshme. Si\u00e7 e thot\u00eb vet\u00eb:<\/p>\n<blockquote><p><em>\u201cPes\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, Shqip\u00ebria ndodhej n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb v\u00ebrtet ogurzez\u00eb. Me Greqin\u00eb dhe Italin\u00eb n\u00eb vorbull\u00ebn e kriz\u00ebs s\u00eb Euros, remitancat dhe prurjet e kapitalit ishin n\u00eb r\u00ebnie dhe ekonomia po vuante prej nj\u00eb ngadal\u00ebsimi t\u00eb fort\u00eb.<\/em><\/p>\n<p><em>Nxitojm\u00eb dhe shkojm\u00eb n\u00eb t\u00eb tashmen: ekonomia po rritet me nj\u00eb rit\u00ebm t\u00eb fort\u00eb prej 4.2 p\u00ebr qind. Cili ishte sekreti i kthes\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb? S\u00eb pari, ndryshe nga shum\u00eb vende q\u00eb vonojn\u00eb t\u00eb veprojn\u00eb, deri kur \u00ebsht\u00eb shum\u00eb von\u00eb, Kryeministri Edi Rama e thirri FMN sapo erdhi n\u00eb pushtet n\u00eb shtator 2013.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Por a \u00ebsht\u00eb kjo v\u00ebrtet e v\u00ebrtet\u00eb? A u p\u00ebrball me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb Shqip\u00ebria me nj\u00eb situat\u00eb ogurzez\u00eb, e cila u shp\u00ebtua mrekullisht vet\u00ebm nga nd\u00ebrhyrja e FMN-s\u00eb n\u00eb vitin 2013, t\u00eb cil\u00ebn vet\u00ebm kryeministri Rama kishte guximin dhe vizionin ta th\u00ebrriste n\u00eb ndihm\u00eb? P\u00ebrs\u00ebri, t\u00eb dh\u00ebnat na tregojn\u00eb nj\u00eb histori shum\u00eb t\u00eb ndryshme nga ajo q\u00eb pretendon Zoti Hausmann.<\/p>\n<p>N\u00ebse shikojm\u00eb indekset e PBB-s\u00eb p\u00ebr vendet n\u00eb rajon, me vitin 2008 si vit baz\u00eb, pra 100, (kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb metod\u00eb e zakonshme p\u00ebr t\u00eb krahasuar midis tendencave t\u00eb rritjes s\u00eb ekonomike p\u00ebr vende me nivele t\u00eb ndryshme t\u00eb PBB-s\u00eb), v\u00ebrejm\u00eb se kriza financiare goditi m\u00eb fort Italin\u00eb dhe Greqin\u00eb, partner\u00ebt kryesor\u00eb tregtar\u00eb t\u00eb rajonit t\u00eb Ballkanit, ve\u00e7an\u00ebrisht Shqip\u00ebris\u00eb. P\u00ebr pasoj\u00eb, kriza luajti rol n\u00eb ngadal\u00ebsimin e pothuajse \u00e7do ekonomie tjet\u00ebr n\u00eb rajon. Goditja e dyt\u00eb n\u00eb eurozon\u00eb n\u00eb vitin 2012, pjes\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb reagimi t\u00eb ngadalsh\u00ebm nga Banka Qendrore Europiane, e cila u kritikua shum\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, u ndje shum\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht sepse \u201cvrau\u201d dhe ngadal\u00ebsoi nj\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbje ekonomike t\u00eb porsalindur n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb kontinentit.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, krahasuar me shumic\u00ebn e vendeve t\u00eb tjera n\u00eb rajon, ngadal\u00ebsimi i Shqip\u00ebris\u00eb ishte shum\u00eb m\u00eb i vog\u00ebl. N\u00eb Shqip\u00ebri, rritja asnj\u00ebher\u00eb nuk u kthye n\u00eb negative. Gjithashtu, tendenca e rritjes nuk devijoi aq shum\u00eb nga vitet e m\u00ebparshme krahasuar me vendet e tjera. M\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja,\u00a0<strong>rritja q\u00eb po p\u00ebrjetohet, s\u00eb fundmi, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prirje e p\u00ebrgjithshme q\u00eb mund t\u00eb shihet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb rajonin dhe p\u00ebrkon kryesisht me daljen nga kriza t\u00eb Greqis\u00eb dhe Italis\u00eb.<\/strong><\/p>\n<p>Ky v\u00ebshtrim elementar i t\u00eb dh\u00ebnave tregon se jo vet\u00ebm qe\u00eb nuk kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me asnj\u00eb lloj efekti \u201cRama\u201d, por as me ndonj\u00eb nd\u00ebrhyrjeje t\u00eb mrekullueshme dhe unike t\u00eb FMN-s\u00eb q\u00eb vet\u00ebm Shqip\u00ebria e thirri n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatshme. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim ekonomik rajonal dhe bot\u00ebror q\u00eb po t\u00ebrheq me vete edhe ekonomit\u00eb e tjera m\u00eb t\u00eb vogla n\u00eb rajon, madje edhe me rritje m\u00eb t\u00eb theksuara se Shqip\u00ebria, n\u00eb disa raste.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-241040\" src=\"https:\/\/hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Figura-4-1-768x559.png\" alt=\"\" width=\"643\" height=\"468\" srcset=\"https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Figura-4-1-768x559.png 768w, https:\/\/www.hashtag.al\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/Figura-4-1-768x559-300x218.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 643px) 100vw, 643px\" \/><\/p>\n<p>Natyrisht, p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb intelektualisht i ndersh\u00ebm, ekziston nj\u00eb dukuri e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb k\u00ebt\u00eb mes, q\u00eb vlen t\u00eb p\u00ebrmendet. Vendet q\u00eb pat\u00ebn ecuri m\u00eb t\u00eb mir\u00eb gjat\u00eb kriz\u00ebs s\u00eb eurozon\u00ebs, duke p\u00ebrjetuar ngadal\u00ebsim m\u00eb t\u00eb but\u00eb (Shqip\u00ebria, Bosnja, Kosova dhe Maqedonia), jan\u00eb gjithashtu vendet m\u00eb t\u00eb varf\u00ebra n\u00eb terma absolut\u00eb. Aft\u00ebsia e tyre p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebnuar rritje t\u00eb mir\u00eb ekonomike, gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe, \u00ebsht\u00eb pjes\u00ebrisht rezultat i faktit se k\u00ebto vende\u00a0kan\u00eb hap\u00ebsir\u00eb \u200b\u200bp\u00ebr t\u2019u zhvilluar m\u00eb tej. Kjo pasi ato jan\u00eb ende duke ju afruar nivelit t\u00eb t\u00eb ardhurave p\u00ebr frym\u00eb t\u00eb pjes\u00ebs tjet\u00ebr t\u00eb rajonit dhe kontinentit.<\/p>\n<p>P\u00ebrs\u00ebri, kjo dukuri e mir\u00ebnjohur e teoris\u00eb s\u00eb rritjes ekonomike (e ashtuquajtura \u201ckonvergjenca e t\u00eb ardhurave\u201d) duhet t\u00eb ishte mjaft e njohur p\u00ebr dik\u00eb q\u00eb punon n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb si Zoti Hausmann. Por, s\u00ebrish, duket se ai i harron apo shp\u00ebfill dijet baz\u00eb t\u00eb profesionit t\u00eb tij kur k\u00ebt\u00eb gj\u00eb ja k\u00ebrkon propaganda e paguar.<\/p>\n<p>Pretendimi i fundit i madh q\u00eb ngre Zoti Hausman \u00ebsht\u00eb n\u00eb lidhje me burimin e rritjes ekonomike t\u00eb koh\u00ebve t\u00eb fundit n\u00eb Shqip\u00ebri. Teksa lexon artikullin e tij, edhe mund t\u00eb mrekullohesh me burimet e pretenduara.<\/p>\n<blockquote><p>\u201c<em>Nxitojm\u00eb dhe shkojm\u00eb n\u00eb t\u00eb tashmen: ekonomia po rritet me nj\u00eb rit\u00ebm t\u00eb fort\u00eb prej 4.2 p\u00ebr qind. Cili ishte sekreti i kthes\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb? S\u00eb pari, ndryshe nga shum\u00eb vende q\u00eb vonojn\u00eb t\u00eb veprojn\u00eb, deri kur \u00ebsht\u00eb shum\u00eb von\u00eb, Kryeministri Edi Rama e thirri FMN sapo erdhi n\u00eb pushtet n\u00eb shtator 2013.<\/em><\/p>\n<p><em>N\u00eb bujq\u00ebsi, zhvillimi i grumbulluesve ndihmoi fermer\u00ebt t\u00eb lidhen me teknologji m\u00eb t\u00eb mira dhe tregje m\u00eb fitimprur\u00ebse, duke krijuar k\u00ebshtu nj\u00eb bum n\u00eb eksportet e perimeve. Po k\u00ebshtu, grupet k\u00ebshillimore n\u00eb prodhim dhe turiz\u00ebm identifikuan fushat ku kishte potencial p\u00ebrmir\u00ebsimi.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>E gjitha kjo, sigurisht, \u00ebsht\u00eb pjes\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb politikave dhe k\u00ebshillave t\u00eb jasht\u00ebzakonshme t\u00eb vet\u00eb\u00a0 Zotit Hausmann dhe koleg\u00ebve t\u00eb tij (p\u00ebrndryshe, si mund t\u00eb justifikohen fondet e p\u00ebrthithura nga Fondacioni i Shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb Hapur):<\/p>\n<blockquote><p><em>\u201cT\u00eb k\u00ebshilluar nga Matt Andrews i Shkoll\u00ebs Kenedi t\u00eb Qeverisjes s\u00eb Harvardit, politik\u00eb-b\u00ebr\u00ebsit p\u00ebrdor\u00ebn nj\u00eb strategji bazuar n\u00eb nj\u00eb proces t\u00eb orientuar drejt problemeve, q\u00eb fillon duke i pikasur ato, duke identifikuar shkaqet e tyre, dhe m\u00eb pas duke hartuar nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u2019i ndrequr.<\/em><\/p>\n<p><em>Ambasador\u00ebt e vendit po shfryt\u00ebzohen tashm\u00eb n\u00eb nj\u00eb strategji t\u00eb bashk\u00ebrenduar p\u00ebr t\u00eb nxitur investimet e huaja p\u00ebrmes angazhimit t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb me kompanit\u00eb. Dhe politik\u00eb-b\u00ebr\u00ebsit tani po angazhojn\u00eb diaspor\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb.\u201d<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Ah! po, nj\u00eb qasje e jasht\u00ebzakonshme e identifikimit t\u00eb problemeve, shkaqeve dhe p\u00ebrpjekjes p\u00ebr t\u2019i ndrequr ato! Sa novatore! Kur p\u00ebrmend edhe diplomacin\u00eb ekonomike, si mundet t\u2019i rezistoj\u00eb kush k\u00ebtyre fjal\u00ebve magjike?<\/p>\n<p>Por, n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, \u00e7far\u00eb thon\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat p\u00ebr k\u00ebto pretendime? Si\u00e7 duket p\u00ebrgjat\u00eb gjith\u00eb artikullit t\u00eb tij, Zoti Hausmann nuk i njeh aspak burimet kryesore t\u00eb rritjes gjat\u00eb 4-5 viteve t\u00eb fundit n\u00eb Shqip\u00ebri, vend t\u00eb cilit ai supozohet se po i ofron k\u00ebshilla mbi politikat ekonomike. T\u00eb dh\u00ebnat e vet\u00eb INSTAT-it tregojn\u00eb se burimi kryesor i rritjes, fillimisht, ishin dy investime t\u00eb m\u00ebdha infrastrukturore t\u00eb planifikuara dhe filluara disa vite para qeveris\u00eb Rama (<a href=\"http:\/\/www.monitor.al\/fmn-tap-dhe-devoll-kontribuuan-nje-te-treten-e-rritjes-ekonomike\/\">TAP dhe HEC-i i Devollit<\/a>).<\/p>\n<p>Vitet e fundit jan\u00eb karakterizuar s\u00ebrish nga nj\u00eb rritje n\u00eb investimet\u00a0<a href=\"http:\/\/www.instat.gov.al\/media\/3907\/pbb-t4-2017.pdf\">n\u00eb pasuri t\u00eb paluajtshme dhe nd\u00ebrtim<\/a>. P\u00ebr fat t\u00eb keq, ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zhvillim problematik.\u00a0S\u00eb pari, bankat shqiptare mbi-financuan sektorin e nd\u00ebrtimit para krizave t\u00eb viteve 2008 dhe 2012. Raportet e shkruara gjat\u00eb atyre viteve n\u00ebnvizonin nevoj\u00ebn p\u00ebr t\u00eb diversifikuar burimet e rritjes n\u00eb ekonomi dhe p\u00ebr t\u2019ju larguar nd\u00ebrtimit si nj\u00eb sektor i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. N\u00eb fakt, diversifikimi i burimeve t\u00eb rritjes zinte pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb fjalimit t\u00eb Zotit Hausman me ministrat dhe ambasador\u00ebt nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb (paraqitur n\u00eb linkun m\u00eb sip\u00ebr). Megjithat\u00eb, duket sikur Shqip\u00ebria po p\u00ebrs\u00ebrit t\u00eb nj\u00ebjtin fenomen.<\/p>\n<p>S\u00eb dyti, ndryshe nga cikli i par\u00eb i bumit t\u00eb pasurive t\u00eb paluajtshme n\u00eb vitet 2004-08, cikli aktual nuk po financohet m\u00eb nga sektori bankar. Si\u00e7 e pam\u00eb m\u00eb par\u00eb, kreditimi i sektorit privat \u00ebsht\u00eb zvog\u00ebluar, dhe nd\u00ebrtimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga arsyet kryesore. Ve\u00e7an\u00ebrisht bankat me pron\u00ebsi evropiane jan\u00eb n\u00ebn udh\u00ebzime strikte p\u00ebr t\u2019i q\u00ebndruar larg sektorit t\u00eb nd\u00ebrtimit. E gjitha kjo ka ngritur dyshime mbi burimin e parave q\u00eb po furnizon bumin e nd\u00ebrtimit s\u00eb fundmi. N\u00ebse \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet\u00eb\u00a0<a href=\"https:\/\/exit.al\/2017\/10\/kanabisi-financon-ndertimin-dhe-sektorin-financiar\/\">pastrimi i parave t\u00eb drog\u00ebs ajo q\u00eb fshihet pas s\u00eb gjith\u00eb k\u00ebtij zhvillimi<\/a>, si\u00e7 po dyshohet gjithmon\u00eb e m\u00eb shum\u00eb, z. Hausmann mjafton t\u00eb shoh\u00eb Amerik\u00ebn Latine, t\u00eb cil\u00ebn e njeh mir\u00eb si shtetas venezuelian, p\u00ebr t\u00eb kuptuar implikimet ekonomike dhe politike t\u00eb k\u00ebtij procesi. Ky proces do ishte shkat\u00ebrrimtar edhe p\u00ebr ekonomin\u00eb, edhe p\u00ebr demokracin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Po diplomacia ekonomike e sapo-fuqizuar nga k\u00ebshillat e konsulent\u00ebve t\u00eb huaj? S\u00ebrish, shum\u00eb zhurm\u00eb por asnj\u00eb rezultat. Shqip\u00ebria po\u00a0<a href=\"https:\/\/exit.al\/2016\/11\/19255\/\">d\u00ebshton prej vitesh n\u00eb t\u00ebrheqjen e projekteve<\/a>\u00a0t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb investimeve direkte t\u00eb huaja, biles as nuk ka arritur t\u00eb ruaj\u00eb prirjen e saj t\u00eb m\u00ebparshme. Dy projektet kryesore t\u00eb p\u00ebrmendura m\u00eb sip\u00ebr, TAP dhe HEC Devolli\u00a0, mbeten investimet e fundit t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb huaja q\u00eb Shqip\u00ebria ishte n\u00eb gjendje t\u00eb t\u00ebrhiqte, pa pasur fare\u00a0nevoj\u00eb p\u00ebr \u201cdiplomacin\u00eb ekonomike\u201d. Ndoshta p\u00ebrthithja e k\u00ebtyre investimeve \u00ebsht\u00eb q\u00ebllimi i artikullit t\u00eb z. Hausman , por deri m\u00eb tani rezultatet jan\u00eb inekzistente.<\/p>\n<p>S\u00eb fundmi, z. Hausmann ngre disa pretendime t\u00eb tjera m\u00eb t\u00eb vogla lidhur me stabilitetin fiskal, t\u00eb cilat jan\u00eb po aq t\u00eb pabaza, por atyre do ti kthehemi n\u00eb nj\u00eb moment tjet\u00ebr. Po e mbyll k\u00ebt\u00eb shkrim\u00a0duke p\u00ebrs\u00ebritur nj\u00eb th\u00ebnie nga nj\u00eb fitues i \u00e7mimit Nobel p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshkruar\u00a0<a href=\"https:\/\/www.nobelprize.org\/prizes\/economics\/2018\/romer\/facts\/\">fituesin m\u00eb fundit t\u00eb tij<\/a>, i cili ka dh\u00ebn\u00eb kontributin t\u00eb madh n\u00eb fush\u00ebn e rritjes ekonomike dhe zhvillimit:<\/p>\n<blockquote><p>\u201cPothuajse kurr\u00eb nuk do t\u00eb keni mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb shihni nj\u00eb ekonomist t\u00eb cilin akademik\u00ebt e fush\u00ebs e konsiderojn\u00eb si t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm apo interesant. P\u00ebr shembull, as Robert Lucas, pa dyshim, teoricieni i ekonomis\u00eb m\u00eb me influenc\u00eb i viteve 1970, as Paul Romer, padyshim teoricieni m\u00eb me ndikim i viteve 1980, nuk jan\u00eb shfaqur ndonj\u00ebher\u00eb n\u00eb ndonj\u00eb program t\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve publike.\u201d<\/p>\n<p>\u2013 Paul Krugman (1994)<\/p><\/blockquote>\n<p>Ka nj\u00eb arsye p\u00ebrse ndodh kjo. Ekonomist\u00ebt m\u00eb t\u00eb sinqert\u00eb akademik\u00eb, si zoti Romer, ndoshta do t\u2019u thonin qeverive t\u00eb pasuksesshme se jan\u00eb ato vet\u00eb q\u00eb po bllokojn\u00eb rrug\u00ebn e zhvillimit dhe progresit p\u00ebr vendet e tyre dhe jo mungesa e disa ideve \u201ct\u00eb mrekullueshme\u201d.<\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #ff0000;\">VINI RE:<\/span><\/strong> Ky artikull \u00ebsht\u00eb pron\u00ebsi intelektuale e <span style=\"color: #ff0000;\"><strong>Exit.al<\/strong><\/span><\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"excerpt":{"rendered":"<p>Jav\u00ebn e kaluar, makina e propagand\u00ebs s\u00eb qeveris\u00eb mori superxhiro: Nj\u00eb profesor i Harvardit\u00a0shkruajti\u00a0p\u00ebr \u201cmrekullin\u00eb\u201d ekonomike q\u00eb po p\u00ebrjetonte Shqip\u00ebria. Si\u00e7\u00a0kemi shpjeguar m\u00eb par\u00eb, Ricardo Hausmann, Drejtori aktual i Qendr\u00ebs p\u00ebr Zhvillim Nd\u00ebrkomb\u00ebtar (CID) pran\u00eb Shkoll\u00ebs s\u00eb Qeverisjes Kenedi n\u00eb Harvard, nuk ka arritur n\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrfundim si pasoj\u00eb e hulumtimeve t\u00eb p\u00ebrpikta akademike\u2014prej kat\u00ebr [&hellip;]<\/p>\n","protected":false,"gt_translate_keys":[{"key":"rendered","format":"html"}]},"author":32,"featured_media":241042,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[65],"tags":[],"class_list":["post-241036","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme"],"gt_translate_keys":[{"key":"link","format":"url"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/241036","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=241036"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/241036\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/241042"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=241036"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=241036"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hashtag.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=241036"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}