Alternativa për Gjermaninë (AfD), partia e ekstremit të djathtë, ka shënuar një rritje të mbështetjes pasi nisi të kritikojë luftën e Donald Trump kundër Iranit, duke përfituar nga pakënaqësia e votuesve me qeverinë dhe me rritjen e çmimeve të karburanteve.
Partia, e cila klasifikohet si ekstremiste dhe mbron rikthimin e importeve të lira të energjisë nga Rusia, është rritur në sondazhe nga 25 për qind në 27 për qind që nga marsi, duke kaluar Kristian Demokratët në pushtet, sipas një përmbledhjeje sondazhesh të Financial Times.
AfD ka përfituar nga zemërimi i gjermanëve ndaj stagnimit ekonomik të vendit të tyre duke kritikuar qeverinë, por edhe duke u distancuar nga presidenti amerikan dhe duke zbutur retorikën e saj të tipit Maga.
“Këto rritje të çmimeve të karburantit e kanë sjellë çështjen e kostos së jetesës në qendër të vëmendjes, kanë nxjerrë në pah cenueshmërinë e Gjermanisë ndaj krizave të huaja dhe kanë forcuar pakënaqësinë ndaj politikave ekonomike dhe energjetike të qeverisë,” tha Ursula Münch, politologe dhe drejtoreshë e Akademisë për Edukim Politik në Tutzing. Çmimet e benzinës në Gjermani janë pak më të larta se në Francën apo Austrinë fqinje.
“Disa barriera po shemben,” përfshirë edhe në “rrethet e klasës së mesme, ku mbështetja për AfD më parë shihej me përbuzje.”
Drejtuesit e AfD po shfrytëzojnë gjithashtu ndjenjat e thella antiamerikane në Gjermaninë Lindore përpara tre zgjedhjeve rajonale që do të mbahen më vonë këtë vit.
Në Saksoni-Anhalt, AfD parashikohet të fitojë rreth 40 për qind të votave në fillim të shtatorit, përpara CDU-së, e cila udhëheq koalicionin aktual. Ringritja e partisë ka shtuar mundësinë që ajo të sigurojë shumicë absolute në këtë shtet ish-komunist me 2 milionë banorë.
Pak pas sulmeve SHBA-Izrael ndaj Iranit, bashkëdrejtuesi i AfD-së, Tino Chrupalla, i cili vjen nga qyteti lindor Görlitz, tha se ishte “thellësisht i zhgënjyer nga Donald Trump” për shkak se mund të kishte nisur “Luftën e Tretë Botërore”. Në prill ai kërkoi tërheqjen e rreth 38 mijë trupave amerikane të stacionuara në territorin gjerman.
Edhe liderja tjetër e partisë, Alice Weidel, e konsideruar atlantiste, e quajti luftën ndaj Iranit “pa koncept” dhe “aventuriere”.
“Ata hynë në këtë operacion pa një plan të mirëfilltë. Duhej ta kishin menduar më mirë paraprakisht,” tha ajo në fund të marsit.
“Në Gjermaninë Lindore ka shumë grupe votuesish që priren të mbajnë një qëndrim më skeptik ndaj Amerikës,” tha Uwe Jun, profesor i shkencave politike në Universitetin e Trierit. “Kjo kritikë ndaj politikës amerikane pritet shumë mirë nga këto grupe votuesish.”
Rritja e AfD-së nënvizon pasojat politike në demokracinë më të madhe të Evropës nga lufta e Trumpit, e cila e shtyu Teheranin të mbyllë Ngushticën e Hormuzit, një arterie jetike për furnizimet globale me naftë dhe gaz.
Kjo ndihmon gjithashtu për të kuptuar pse kancelari Friedrich Merz së fundmi sulmoi presidentin amerikan gjatë një aktiviteti në një shkollë të mesme, duke e akuzuar se hyri në këtë konflikt pa strategji dhe se më pas Uashingtoni u “poshtërua” nga Teherani gjatë negociatave për armëpushim, shkruan Financial Times.
Kriza ka shtuar presionin mbi koalicionin e Merz, i cili u detyrua të ulë parashikimin e rritjes ekonomike për këtë vit në 0.5 për qind, nga 1 për qind më parë.
“Këto janë nivele kritikisht të ulëta miratimi” për Kristian Demokratët, tha Münch.
Ajo shtoi se partia e Merz po rrezikon të humbasë statusin e saj si Volkspartei — një parti e gjerë popullore që arrin të tërheqë shtresa të ndryshme të shoqërisë.
Kancelari, i cili nuk ka arritur të mbajë premtimin për ringjalljen e ekonomisë, po përballet me pjesën më të madhe të kritikave.
Normat e miratimit për Merz janë madje më të ulëta se ato të paraardhësit të tij socialdemokrat Olaf Scholz në fund të mandatit të tij, kur ai shpalli zgjedhje të parakohshme pas shpërbërjes së koalicionit, sipas Peter Matuschek, drejtues i institutit të sondazheve Forsa.
“Ajo që i frustron më shumë të pakënaqurit — më shumë se 80 për qind që janë të pakënaqur me të — është se ai bën njoftime madhështore dhe më pas nuk ndodh asgjë,” tha Matuschek. “U fol për ‘vjeshtën e reformave’, më pas për ‘dimrin’ dhe ‘pranverën’.”
Përplasjet brenda koalicionit — herë pas here të zhvilluara publikisht — mbi reformat sociale dhe uljet e taksave kanë forcuar ndjesinë se qeverisë i mungon një strategji koherente, shtoi ai.
AfD po shihet gjithnjë e më shumë si partia “më kompetente” edhe në çështjet ekonomike, një markë tradicionale e CDU-së, sipas Jun.
“Kompetenca ka qenë gjithmonë pika më e fortë e CDU-së; kur kjo dëmtohet, është një goditje serioze,” tha ai.
Münch tha se programi prej 1 trilion eurosh i Merz, i financuar me borxh për infrastrukturën dhe mbrojtjen, po ushqen gjithashtu ankthin.
“Njerëzit janë jashtëzakonisht të pakënaqur jo vetëm sepse po humben kaq shumë vende pune, por edhe sepse në të njëjtën kohë po shpenzojmë një sasi të jashtëzakonshme parash,” tha ajo. “Kishte shpresa se kjo do të nxiste rritjen ekonomike. Kjo ende nuk ka ndodhur dhe ndoshta nuk do të ndodhë kurrë.”
“Ekziston ajo ndjenjë e thellë se qeverisë i kanë mbaruar idetë për ekonominë dhe se është e pafuqishme,” tha Münch. “Dhe kjo bën që shumë njerëz të ndihen gjithashtu të pafuqishëm.”
